Bảo tồn di sản, phát huy sức mạnh văn hóa trong kỷ nguyên mới

Trong tuần qua, nhiều địa phương đã tổ chức các hoạt động nghệ thuật, thể thao, quảng bá văn hóa dân tộc và bảo tồn di tích lịch sử, góp phần lan tỏa tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, đưa các giá trị văn hóa trở thành nguồn lực cho sự phát triển trong kỷ nguyên mới.

Hình thành lối sống năng động, xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh

Sáng 10/10, tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục (Hà Nội), Lễ phát động phong trào toàn dân tập luyện thể thao với thông điệp "Mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên" đã được tổ chức trực tiếp và có kết nối trực tuyến với 33 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Tham dự buổi lễ có Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cùng lãnh đạo các bộ, ngành và đông đảo người dân. Riêng tại Hà Nội, sự kiện thu hút khoảng 12.000 người tham gia. Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà kêu gọi người dân duy trì tập luyện thể thao thường xuyên, đđề nghị các địa phương phát triển không gian, thiết chế thể thao cộng đồng thuận tiện, an toàn, góp phần đưa việc rèn luyện sức khỏe trở thành thói quen trong đời sống. Sau lễ phát động, các đại biểu và người dân chạy bộ, đi bộ quanh hồ Hoàn Kiếm. Hoạt động hưởng ứng tại các địa phương thu hút khoảng 100.000 người.

Trong ngày 10- 11/10, khu vực hồ Hoàn Kiếm diễn ra nhiều hoạt động biểu diễn, trải nghiệm các môn thể thao, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng hình thành lối sống năng động và xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh.

Kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô

Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954–10/10/2026), Hà Nội tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, tạo không khí vui tươi, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống lịch sử, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân và du khách.

Tối 10/10 diễn ra hai chương trình nghệ thuật đặc biệt "Bản giao hưởng Hà Nội" với chủ đề "Dòng chảy Thăng Long" và "80 năm – Vang mãi bản hùng ca Hà Nội". Thông qua âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn và những câu chuyện lịch sử, các chương trình tôn vinh truyền thống đấu tranh, xây dựng và phát triển Thủ đô qua các thời kỳ. Đồng thời, chương trình bắn pháo hoa tại ba trận địa thuộc các phường Hoàn Kiếm, Tây Hồ và Hà Đông tạo điểm nhấn cho dịp kỷ niệm.

Hà Nội thúc đẩy hình thành không gian sáng tạo gắn với bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Sáng 8/10, UBND phường Hoàn Kiếm khởi công dự án cải tạo, sửa chữa hai địa điểm (tại địa chỉ số 17 Nguyễn Thiện Thuật và 40 Thanh Hà), từng bước hình thành Trung tâm Công nghiệp văn hóa Đồng Xuân - Bắc Qua.

Trên diện tích khoảng 3.860 m², trung tâm được định hướng phát triển thành không gian đa chức năng, kết hợp trưng bày, triển lãm, gallery nghệ thuật, studio sáng tạo, thủ công mỹ nghệ, ẩm thực phố cổ, biểu diễn nghệ thuật và sinh hoạt cộng đồng. Dự án hướng tới tạo điểm đến văn hóa, sáng tạo, bổ sung sản phẩm du lịch, dịch vụ và góp phần phát triển kinh tế đô thị bền vững.

Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, tạo động lực tăng trưởng

Ngày 10/10, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội phối hợp với Bộ Công an tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia "Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới".

Hội thảo nhấn mạnh yêu cầu xác lập văn hóa và con người là trụ cột, nguồn lực nội sinh, động lực trực tiếp của phát triển; đưa văn hóa tham gia ngay từ đầu vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách. Các đại biểu tập trung nhận diện điểm nghẽn về thể chế, chính sách, kỷ luật thực thi; đề xuất hoàn thiện pháp luật, khơi thông nguồn lực xã hội, thúc đẩy hợp tác công tư, phát triển công nghiệp văn hóa gắn với kinh tế số và bảo vệ an ninh văn hóa. Việc cụ thể hóa hệ giá trị quốc gia, chuẩn mực con người Việt Nam, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và gắn trách nhiệm người đứng đầu với hiệu quả thực hiện cũng được đặt ra, hướng tới triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW, chuyển hóa giá trị văn hóa thành sức mạnh phát triển đất nước.

Từ ngày 9-11/10, tại Điện Biên, Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV năm 2026 diễn ra với chủ đề "Sắc màu văn hóa dân tộc Mông - Hội tụ và tỏa sáng". Sự kiện quy tụ gần 800 nghệ nhân, diễn viên, vận động viên quần chúng đến từ 11 tỉnh, góp phần tôn vinh bản sắc văn hóa và tăng cường giao lưu giữa các địa phương có đông đồng bào Mông sinh sống.

Trong khuôn khổ ngày hội, nhiều hoạt động được tổ chức tại phố đi bộ Mường Thanh và các địa điểm trên địa bàn, gồm trình diễn khèn Mông, giới thiệu trang phục truyền thống, liên hoan văn nghệ quần chúng, trưng bày chuyên đề về văn hóa Mông, trải nghiệm nghề thủ công, ẩm thực và giới thiệu sản phẩm OCOP. Các hoạt động thể thao, trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, bắn nỏ, ném pa pao, giã bánh dày góp phần tái hiện đời sống văn hóa cộng đồng.

Ngày hội không chỉ giới thiệu các giá trị truyền thống mà còn nhấn mạnh vai trò chủ thể của cộng đồng trong bảo tồn, trao truyền di sản. Việc kết hợp hoạt động văn hóa với trải nghiệm du lịch, quảng bá sản vật địa phương mở ra cơ hội phát huy bản sắc dân tộc Mông, tạo sinh kế cho người dân và lan tỏa hình ảnh vùng đất, con người Tây Bắc.

Trước đó, ngày 7/10, tại buổi làm việc với Tỉnh ủy Phú Thọ về triển khai các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng trong lĩnh vực văn hóa, văn nghệ, ông Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh việc sáp nhập đã mở ra cơ hội kết nối các giá trị văn hóa đặc sắc của Đất Tổ, văn hóa Mường và các vùng trung du, đồng bằng. Tuy nhiên, hợp nhất hành chính không đồng nghĩa với đồng nhất văn hóa. Phú Thọ cần xây dựng bản sắc chung, đồng thời bảo tồn nét riêng của từng vùng, thu hẹp khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn, phát huy vai trò của nghệ nhân và cộng đồng trong gìn giữ, trao truyền di sản.

Địa phương cần tập trung bảo tồn, phát huy các giá trị tiêu biểu như Khu di tích lịch sử Đền Hùng, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, hát Xoan, mo Mường và chiêng Mường, đồng thời gắn di sản với du lịch, dịch vụ và chuyển đổi số. Tỉnh đẩy mạnh đưa hát Xoan, văn hóa địa phương vào trường học, phối hợp với nghệ sĩ quảng bá di sản trên nền tảng số, góp phần đưa thế hệ trẻ trở thành chủ thể gìn giữ và sáng tạo văn hóa, biến di sản thành nguồn lực phát triển kinh tế, xã hội.

Bổ sung di tích, bảo tồn dấu tích lịch sử

Tại Đà Nẵng, ngày 5/10, Bảo tàng Đà Nẵng, Ban Quản lý Di tích và Danh thắng thành phố cùng Viện Khảo cổ học tổ chức bàn giao 88 hiện vật khai quật tại Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn. Hai công trình thuộc hệ thống phòng thủ ven biển dưới triều Nguyễn, có vai trò kiểm soát tuyến đường thiên lý Bắc - Nam và bảo vệ cửa ngõ phía Bắc vịnh Đà Nẵng.

Cuộc khai quật trên tổng diện tích 600m² phát hiện nhiều dấu tích kiến trúc và hiện vật như: đồ gốm men, đồ sành, vật liệu đất nung, đồ đá, góp phần làm rõ quy mô, cấu trúc và giá trị lịch sử của hai địa điểm. Các hiện vật cùng hồ sơ khoa học được bàn giao để nghiên cứu, bảo quản, đồng thời làm cơ sở hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích cấp thành phố, phục vụ công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Mới đây, thêm 4 di tích (Khu Căn cứ Lê Hồng Phong, Miếu Long Lễ, Đồn Biên phòng Đắk Đam và Hội Phước Thiện) đã được UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành quyết xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh. Trong đó, Khu Căn cứ Lê Hồng Phong gắn với quá trình đấu tranh cách mạng của quân và dân Bình Thuận trước đây; Đồn Biên phòng Đắk Đam ghi dấu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới Việt Nam - Campuchia giai đoạn 1975–1979. Việc xếp hạng tạo cơ sở pháp lý để các địa phương quản lý, bảo vệ di tích, giáo dục truyền thống và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển văn hóa, du lịch. Tính đến đầu tháng 10/2026, Lâm Đồng có 149 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh được xếp hạng cấp quốc gia và cấp tỉnh.

Những hoạt động kỷ niệm ngày lễ lớn, tôn vinh di sản, quảng bá bản sắc văn hóa, bảo tồn các di tích lịch sử tại các địa phương đã và đang góp phần để các giá trị văn hóa tiếp tục được kế thừa, sáng tạo và đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.