Nghệ nhân ưu tú Nông Văn Nảo, người dân tộc Thái, xã Mường So cho biết, Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu còn được biết đến với ý nghĩa mừng cơm mới, thể hiện sự trân trọng đối với thành quả lao động và lòng biết ơn của con người trước thiên nhiên, đất trời. Qua các nghi lễ truyền thống, đồng bào gửi gắm ước vọng về mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng bình yên, cuộc sống no ấm, hạnh phúc.
Điểm nhấn của lễ hội là các nghi thức rước hồn lúa, cúng hồn lúa, giã cốm, cúng thần linh bản mường, thụ lễ và phát lộc cầu may. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và trò chơi dân gian tạo nên không khí sôi nổi, thu hút sự tham gia của người dân. Những điệu múa, lời ca truyền thống cùng các phần thi đập lúa, giã cốm và nghệ thuật trình diễn dân gian góp phần tái hiện sinh động đời sống lao động, sinh hoạt văn hóa của đồng bào, phản ánh quan niệm của cộng đồng về mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên, đồng thời thể hiện đạo lý trân trọng hạt thóc, hạt gạo và công sức lao động của người nông dân.
Các thiếu nữ cắt lúa tại Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu.
Phong Thổ là địa bàn có đời sống văn hóa phong phú, nơi các cộng đồng dân tộc cùng sinh sống, đoàn kết và tạo dựng những nét đặc trưng trong sinh hoạt cộng đồng. Những năm qua, cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống gắn với phát triển kinh tế - xã hội và quảng bá tiềm năng du lịch.
Phó Chủ tịch UBND xã Phong Thổ Cao Văn Trinh nhấn mạnh, trong bối cảnh nhu cầu trải nghiệm văn hóa bản địa của du khách ngày càng được quan tâm, các lễ hội truyền thống như Kin Lẩu Khẩu Mẩu có ý nghĩa quan trọng trong việc giới thiệu hình ảnh vùng đất, con người Phong Thổ. Thông qua những nghi lễ đặc sắc, các hoạt động trình diễn dân gian và không gian giao lưu cộng đồng, du khách có thêm cơ hội tìm hiểu đời sống văn hóa, phong tục, tập quán của đồng bào dân tộc Thái.
Việc tổ chức lễ hội vì vậy không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tinh thần của nhân dân mà còn mở ra cơ hội khai thác các giá trị di sản phục vụ phát triển du lịch. Khi được tổ chức phù hợp, gắn với gìn giữ bản sắc và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, những lễ hội truyền thống có thể trở thành sản phẩm văn hóa đặc trưng, góp phần tạo sức hấp dẫn cho điểm đến.
Để phát huy hiệu quả giá trị của lễ hội, việc bảo tồn cần được thực hiện thường xuyên, có sự tham gia tích cực của nghệ nhân, người am hiểu phong tục và cộng đồng dân cư. Cùng với đó, cần chú trọng truyền dạy các nghi lễ, làn điệu dân ca, điệu múa và trò chơi dân gian cho thế hệ trẻ; bảo đảm các hoạt động quảng bá, khai thác du lịch không làm biến dạng những giá trị nguyên gốc của di sản.
Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu năm 2026 tiếp tục khẳng định sức sống của văn hóa truyền thống trong cộng đồng người Thái ở Phong Thổ, góp phần nâng cao ý thức gìn giữ di sản, củng cố khối đoàn kết các dân tộc và từng bước đưa những giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương đến gần hơn với du khách trong và ngoài tỉnh.