Bảo tàng Hoa Cương đặt trên khu đất rộng 1.500 m2 ở xã Bình An, huyện Lộc Hà, được xây dựng từ năm 2017, đưa vào hoạt động từ tháng 11/2020. Nơi đây lưu giữ 4.000 hiện vật, 3.700 tài liệu, sách vở, bút tích, hình ảnh quý hiếm, chia làm 13 chuyên đề. Các chủ đề chính như: Nông cụ truyền thống; ngư cụ truyền thống; nghề thủ công truyền thống; đồ dùng sinh hoạt truyền thống; tiền cổ Việt Nam và nước ngoài; hiện vật chống Pháp, chống Mỹ; hiện vật biển, đảo Việt Nam…
Theo đánh giá, đây là một bảo tàng tổng hợp khá toàn diện về đời sống của con người Việt Nam từ xa xưa, tập trung chủ yếu từ thời Nguyễn đến nay. Trong đó có những khối mộc hóa thạch từ hàng triệu năm trước, các đồ dùng bằng đá thời tiền sử có niên đại trên 4.000 năm và rất nhiều hiện vật từ các triều đại Lý, Trần, Lê...
Ông Hoàng Thanh Khiết, Hội đồng xác lập Kỷ lục Việt Nam đánh giá, Bảo tàng Hoa Cương sở hữu một bộ sưu tập hiện vật vô cùng phong phú, đa dạng về chủ đề và chất liệu. Bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ các hiện vật quý giá, mà còn có vai trò quan trọng trong việc giáo dục, tuyên truyền về lịch sử, văn hóa dân tộc, góp phần bồi đắp lòng tự hào, tự tôn dân tộc cho các thế hệ người Việt, đặc biệt là giới trẻ.
Tiến sĩ, Nhà giáo Nguyễn Quang Cương từng công tác tại Đại học Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Theo Tiến sĩ Nguyễn Quang Cương, ý tưởng xây dựng bảo tàng bắt nguồn từ những năm 1971-1974, sau khi mất một số giấy khen quý giá, ông nghĩ phải lưu giữ những gì tốt đẹp của quá khứ để có thể lập một bảo tàng cho gia đình, xã hội. Hàng chục năm qua, ông đã đi đến tất cả vùng miền trong nước sưu tầm, mua lại các hiện vật đưa về tập kết tại nhà riêng cũng như nhà họ hàng, bạn bè.
Mục đích xây dựng bảo tàng của ông là thông qua các hiện vật, người dân, các thế hệ học sinh mai sau sẽ thêm yêu mến và trân quý những giá trị của lịch sử, truyền thống. Từ đó giáo dục tình yêu Tổ quốc, quê hương để các thế hệ sau học tập, cống hiến nhiều hơn nữa. Sau khi được chứng nhận Kỷ lục Việt Nam, ông sẽ tiếp tục sưu tầm, bổ sung các hiện vật vào khu trưng bày để bảo tàng ngày càng đa dạng, phong phú, hấp dẫn hơn.
Hiện nay, Bảo tàng Hoa Cương được mở cửa miễn phí cho người dân, du khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, tìm hiểu.
