Phóng viên TTXVN tại Sydney dẫn nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Climate Change cho biết lớp nước nói trên, được gọi là Nước Trung gian Nam Cực, thường nằm ở độ sâu khoảng 500-1.500 m dưới mặt biển. Lớp nước này được hình thành và duy trì một phần nhờ nước ngọt từ băng biển tan vào mùa hè. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ, vận chuyển và phân phối lại nhiệt lượng trong đại dương, đồng thời lưu giữ một phần đáng kể lượng khí CO2 do con người phát thải.
Trong giai đoạn 1995-2015, lớp nước này tương đối ổn định. Tuy nhiên, từ năm 2016 đến 2024, cấu trúc của nó thay đổi rõ rệt: độ mặn và mật độ tăng, trong khi lớp nước dịch chuyển xuống sâu hơn. Diễn biến này trùng với thời kỳ diện tích băng biển Nam Cực giảm xuống những mức thấp kỷ lục.
Phó Giáo sư Bishakhdatta Gayen thuộc Đại học Melbourne, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết tốc độ thay đổi đã khiến nhóm nghiên cứu bất ngờ. Theo ông, kể từ khi có các số liệu quan trắc hải dương học, giới khoa học chưa từng ghi nhận Nước Trung gian Nam Cực biến đổi theo cách tương tự.
Ông Gayen nhận định đây là dấu hiệu cho thấy đại dương đang biến đổi nhanh hơn những gì các nhà khoa học từng dự tính. Lần gần nhất lớp nước này trải qua sự chuyển đổi lớn được cho là vào cuối thời kỳ gian băng trước, khoảng 130.000 năm trước, khi lượng băng ở Nam Cực ở mức rất thấp.
Tuy nhiên, quá trình khi đó diễn ra trong hàng nghìn năm, trong khi những thay đổi hiện nay xuất hiện chỉ trong khoảng hai thập kỷ. Theo các nhà nghiên cứu, sự khác biệt về tốc độ này làm dấy lên lo ngại về những biến đổi kéo dài đối với khí hậu Nam Bán cầu.
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ mạng lưới khoảng 4.000 phao robot quan trắc đại dương, kết hợp với dữ liệu vệ tinh và thông tin khí quyển. Dù không trực tiếp đánh giá tác động môi trường hay đưa ra dự báo dài hạn, các tác giả cảnh báo rằng nếu lớp Nước Trung gian Nam Cực suy yếu, nhiệt lượng dư thừa có thể được vận chuyển xuống những tầng nước sâu hơn. Điều này cho thấy các mô hình khí hậu hiện nay có thể chưa đánh giá đầy đủ mức độ ấm lên của đại dương sâu và nguy cơ nước biển dâng tại một số khu vực.
Đồng tác giả nghiên cứu, Giáo sư Alberto Naveira Garabato, nhà hải dương học người Tây Ban Nha, cho rằng những biến đổi trên còn có thể ảnh hưởng đến thời tiết và phạm vi hoạt động của bão ở Nam Bán cầu, đồng thời gây ra các tác động trên phạm vi toàn cầu. Nếu quá trình này tiếp diễn, nó cũng có thể tác động đến Hoàn lưu đảo chiều kinh tuyến Đại Tây Dương (AMOC) – hệ thống dòng hải lưu quan trọng đối với sự ổn định khí hậu khu vực Bắc Đại Tây Dương.
