Với chủ đề “Các thế hệ tiếp nối: Trao quyền để thanh niên định hình tương lai”, báo cáo chỉ ra khoảng cách ngày càng lớn giữa nguyện vọng của người trẻ và những cơ hội thực tế mà họ có thể tiếp cận. Theo số liệu thống kê, hiện có khoảng 78% trẻ em trên thế giới hoàn thành bậc trung học cơ sở, 62% hoàn thành trung học phổ thông và 44% thanh niên theo học giáo dục đại học, đều là những tỷ lệ cao nhất từ trước đến nay.
Tuy nhiên, trung bình cứ 5 người trẻ trên thế giới thì 1 người không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo. Tại các quốc gia thu nhập thấp, chỉ 1/5 thanh niên có việc làm được trả lương và bảo đảm ổn định. Tình trạng bất bình đẳng cũng thể hiện rõ khi phụ nữ trong độ tuổi 15-24 có nguy cơ nằm ngoài thị trường lao động, giáo dục và đào tạo cao hơn gấp đôi so với nam giới cùng độ tuổi. Trong khi đó, 49% người trẻ khuyết tật không đi học và cũng không có việc làm.
Dựa trên phân tích dữ liệu khảo sát của hơn 100.000 người trẻ từ 18-39 tuổi tại 73 quốc gia và vùng lãnh thổ, UNFPA nhận thấy nhiều người đang đạt được các dấu mốc quan trọng của cuộc đời muộn hơn so với kỳ vọng truyền thống. Ít nhất một nửa số người được hỏi trong nhóm tuổi 25-29 đã sống độc lập với gia đình; phần lớn người ở độ tuổi 30-34 cho biết đang có mối quan hệ tình cảm ổn định, trong khi việc sinh con thường diễn ra ở nhóm tuổi 35-39.
Đáng chú ý, khoảng cách giữa mong muốn và thực tế khá rõ rệt. Có 70% người được hỏi coi hôn nhân là hình thức quan hệ lý tưởng và 91% mong muốn có ít nhất một con. Tuy nhiên, hơn 40% số người trong nhóm tuổi 35-39 ủng hộ hôn nhân vẫn chưa kết hôn; khoảng 1/4 số người cùng nhóm tuổi cho biết có ít con hơn mong muốn. Bất ổn tài chính là trở ngại được nhắc đến nhiều nhất, với 57% cho rằng đây là rào cản trong tìm kiếm bạn đời và 72% coi đây là yếu tố cản trở việc sinh con.
Giám đốc điều hành UNFPA Diene Keita nhấn mạnh người trẻ mong muốn có cuộc sống độc lập, các mối quan hệ ổn định và xây dựng gia đình, song tình trạng thiếu an toàn kinh tế, chi phí nhà ở cao, xung đột và sự loại trừ xã hội đang khiến những nguyện vọng này khó trở thành hiện thực.
Báo cáo cũng lưu ý tiếng nói của giới trẻ còn hạn chế trong các quyết sách chính trị. Dù những người từ 30 tuổi trở xuống chiếm 19% dân số toàn cầu, họ chỉ nắm giữ 2,8% số ghế nghị viện trên thế giới. Bên cạnh đó, xung đột, biến đổi khí hậu, những thay đổi do công nghệ và sự thu hẹp nguồn viện trợ phát triển quốc tế tiếp tục gia tăng sức ép đối với thế hệ trẻ.
UNFPA kêu gọi tăng đầu tư cho y tế, giáo dục, việc làm thỏa đáng và an sinh xã hội, đồng thời bảo đảm người trẻ được tham gia thực chất vào quá trình ra quyết định, qua đó giúp họ chủ động định hình tương lai của bản thân và các thế hệ tiếp nối.