Phòng chống bạo lực, xâm hại trẻ em, không chỉ trông chờ vào cơ quan chức năng

Khi chính người thân bạo hành trẻ

Ngay trước thềm ngày Tết thiếu nhi 1/6 năm nay, hàng loạt các vụ việc bạo hành trẻ em đã liên tục xảy ra, thậm chí làm trẻ tử vong, gây rúng động, bức xúc trong dư luận. Điều đáng nói, nhiều  vụ việc chính người thân lại là người bạo hành trẻ; người phát hiện, lên tiếng bảo vệ trẻ là người dân hàng xóm sống xung quanh.

Tháng 5/2026 vừa qua xảy ra vụ bạo hành trẻ em gây bức xúc dư luận, đó là sự việc một phụ nữ đánh đập con nhỏ 2 tuổi trong nhà thuê được người dân tại ấp Phú Lâm, xã Hòa Hiệp, TP Hồ Chí Minh phát hiện và báo tin tới cơ quan chức năng. Khi lực lượng chức năng có mặt, cháu bé đã trong tình trạng nguy kịch, người chằng chịt các vết bầm tím và trầy xước; vùng đầu bị rách, có biểu hiện lơ mơ và phản ứng chậm. Ngay lập tức nạn nhân lập tức được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện địa phương, sau đó chuyển gấp lên Bệnh viện Nhi Đồng 1 điều trị...

Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an TP Hồ Chí Minh đã vào cuộc và bắt khẩn cấp Nguyễn Thị Thanh Trúc (33 tuổi) và Danh Chơn (30 tuổi, cùng tạm trú tại xã Hòa Hiệp) để điều tra về hành vi cố ý gây thương tích. Kết quả điều tra ban đầu xác định, Trúc sống chung như vợ chồng với Chơn cùng cháu K. (con riêng của Trúc). Trong quá trình sinh sống, cả hai nhiều lần dùng cây tre đánh đập cháu bé. Cháu K. bị hành hung liên tiếp vào chân, lưng và đầu; bị chảy máu, có dấu hiệu chấn thương nặng nhưng cả hai không đưa đi cấp cứu kịp thời.

Khi đưa tới Bệnh viện Nhi đồng 1, bệnh nhi được chẩn đoán đa chấn thương, trong đó có dập lách, tổn thương gan, đứt tụy và ảnh hưởng đến thận…; có dấu hiệu gãy xương cẳng tay trái, thiếu máu mạn tính và rối loạn đông máu, khiến việc điều trị trở nên phức tạp. Sau đó, bệnh nhi đã qua cơn nguy kịch, nhưng tình trạng vẫn cần tiếp tục điều trị, theo dõi kéo dài.

Ngay sau đó, cũng xảy ra vụ việc đau lòng, cháu H. (4 tuổi, ở trọ tại xã Phú Diễn, Hà Nội) bị chính mẹ đẻ và người tình của mẹ đánh đến thương tích nặng và tử vong tại nhà trọ. Vì nghi ngờ con ăn vụng bánh kẹo, nên Bàn Thị Tâm (sinh năm 2006, quê Tuyên Quang), đang sinh sống như vợ chồng cùng với đối tượng Nguyễn Minh Hiệp (sinh năm 2004, quê Ninh Bình) đã lấy dép đánh liên tiếp nhiều lần vào vùng đầu và mặt con.

Chưa hết, sau đó Tâm nhiều lần phạt bắt cháu H. đứng góc nhà hoặc kẹp chân cháu trong nhà vệ sinh, đánh vào mặt, lấy vòi hoa sen xịt liên tục vào khu vực miệng và mũi của cháu... Đáng nói, thấy Hiệp hành hung con, nhưng Tâm không nói gì và đi ra ngoài. Một lúc sau, thấy cháu không gào khóc giãy giụa nữa thì Hiệp đi ra ngoài... Sau đó, cháu H. được đưa đi cấp cứu ở Bệnh viện E và tử vong.

Các sự việc gây rúng động dư luận vì người hành hung trẻ, thậm chí đến tử vong lại chính là bố mẹ ruột, người thân của trẻ.

Theo Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), thống kê riêng trong tháng 4/2026 của Tổng đài 111, trẻ em là nhóm gọi đến Tổng đài nhiều nhất (chiếm 47,68%), cho thấy nhu cầu tìm kiếm hỗ trợ từ chính các em rất lớn. Tiếp theo là người dân, hàng xóm, giáo viên, người quen… chiếm 41,02%; cán bộ xã hội chiếm 6,44%; còn cha mẹ hoặc người chăm sóc trẻ chỉ chiếm 4,86%...

Cụ thể, nội dung bạo lực gia đình tăng cao, trong đó, nhiều trường hợp trẻ em bị bạo lực thể chất và tinh thần được Tổng đài 111 hỗ trợ, can thiệp. Đáng báo động, gần 3/4 số vụ bạo lực lại do chính người thân trong gia đình gây ra (bố mẹ, ông bà, chú bác hoặc người chăm sóc).

Nhận định về các vụ việc bạo hành trẻ em gần đây, bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) cho rằng: “Các vụ việc gần đây đều có điểm chung là trẻ từng bị bạo hành trước đó, nhưng không được gia đình hoặc người xung quanh thông báo cho chính quyền. Với bạo hành, xâm hại trẻ em; nếu không có người thông tin, sẽ không ai biết để can thiệp. Khi Tổng đài 111 tiếp nhận các vụ việc bạo hành trẻ em, hầu hết trẻ đã bị bạo hành trong thời gian dài...".

Theo bà Nguyễn Thị Nga, thực tế, nhiều gia đình vẫn coi việc đánh, mắng con là chuyện riêng của gia đình, đôi khi người xung quanh biết, nhưng không báo chính quyền vì coi là việc riêng. Điều này khiến chính quyền địa phương không nắm được tình hình. Trong khi đó, nếu công an cấp xã nhận được tin báo, họ sẽ vào cuộc rất nhanh, xác minh và xử lý kịp thời, nhưng quan trọng là họ không nhận được thông tin...

“Hiện đã có quy định rất rõ việc cần tách trẻ ra khỏi môi trường không an toàn trong trường hợp khẩn cấp. Nếu cha mẹ hoặc người thân là người bạo hành, trẻ phải được đưa về người thân khác hoặc cơ sở bảo trợ xã hội để đảm bảo an toàn”, bà Nguyễn Thị Nga bày tỏ.

Cần sự chung tay của cộng đồng

Ông Hà Đình Bốn, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho rằng, Việt Nam đã có Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 hoạt động 24/7 để tiếp nhận thông tin và hỗ trợ can thiệp khẩn cấp trong các trường hợp. Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn chưa biết đến kênh này, hoặc sợ tố cáo sẽ bị trả thù, hoặc từng tố giác nhưng không thấy xử lý nên mất niềm tin.

Thực tế, việc xử phạt với các hành vi vi phạm quyền trẻ em chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự còn rất ít được áp dụng. Bên cạnh đó, việc chứng minh hành vi vi phạm ở mức xử phạt hành chính cũng đòi hỏi bằng chứng, nhân chứng phức tạp, khiến cơ quan chức năng e ngại xử lý; dẫn tới việc giáo dục, phòng ngừa bằng pháp luật trong cộng đồng còn hạn chế.

Để bảo đảm quyền trẻ em, tăng cường công tác phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em, giảm tối đa các tổn hại cho trẻ em, Bộ Y tế đã đề nghị các tỉnh, thành phố đẩy mạnh công tác phòng ngừa với các giải pháp đồng bộ trong phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em; phát triển, nâng cao chất lượng các dịch vụ bảo vệ, chăm sóc trẻ em. Đồng thời, tăng cường truyền thông, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân, các cấp, các ngành trong việc phát hiện, báo cáo và xử lý các vụ việc vi phạm quyền trẻ em; phổ biến kiến thức, kỹ năng bảo vệ trẻ em cho cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em và các thành viên trong gia đình.

Bộ Y tế cũng nhấn mạnh việc thực hiện kịp thời, hiệu quả công tác tiếp nhận, xử lý thông tin, thông báo, tố giác nguy cơ, hành vi xâm hại trẻ em và can thiệp, hỗ trợ cho trẻ em khi bị xâm hại; bảo đảm mọi điều kiện tốt nhất để hạn chế tối đa các hậu quả gây tổn thương cho trẻ em. Đặc biệt, yêu cầu xử lý nghiêm cơ quan, tổ chức, cá nhân che giấu, không thông báo, tố giác hành vi bạo lực, xâm hại trẻ em hoặc thiếu trách nhiệm trong việc xử lý các vụ việc bạo lực, xâm hại trẻ em.

Theo bà Nguyễn Thị Nga, hiện các địa phương sau sắp xếp có địa bàn xã rộng, dân số đông hơn, nhưng nhân lực làm công tác bảo vệ trẻ em vẫn rất mỏng. Nếu không có sự phối hợp liên ngành sẽ không thể bao quát hết địa bàn. Hiện nay, nhiều địa phương cũng đã thành lập Ban chỉ đạo công tác trẻ em; song quan trọng là các đơn vị này cần hoạt động thực chất, phân công rõ trách nhiệm, nắm tình hình đến tận thôn, xóm. Cục Bà mẹ và Trẻ em cũng đang tham mưu Bộ Y tế ban hành tài liệu hướng dẫn tổ chức hoạt động Ban bảo vệ trẻ em cấp xã, đặc biệt dành cho đội ngũ cán bộ mới sau sắp xếp.

"Bên cạnh đó, rất nhiều vụ việc gần đây liên quan đến những bà mẹ trẻ, thiếu kỹ năng sống, thiếu hỗ trợ gia đình, áp lực kinh tế, thậm chí có vấn đề về sức khỏe tâm thần. Vì vậy, giải pháp căn cơ là cần giáo dục việc làm cha mẹ", bà Nguyễn Thị Nga nhấn mạnh.

Còn theo các chuyên gia y tế, thực tế trên cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn của các tổ chức chính trị xã hội, cơ quan quản lý gia đình để mở rộng các lớp kỹ năng làm cha mẹ. Cơ quan quản lý Nhà nước có trách nhiệm tổ chức, các cha mẹ cũng phải có trách nhiệm chủ động học hỏi.

“Sự chung tay của cộng đồng để bảo vệ trẻ em là vô cùng cần thiết. Đôi khi, chỉ một cuộc gọi đến Tổng đài 111 cũng có thể cứu một đứa trẻ khỏi bạo hành...”, bà Nguyễn Thị Nga nhấn mạnh.