Thả rông chó và nguy cơ bệnh dại: Cảnh báo từ thực tiễn

Không chỉ còn là nguy cơ tiềm ẩn

Tình trạng nuôi chó thả rông trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đang diễn ra phổ biến, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn cho người dân. Thực tế thời gian qua đã ghi nhận nhiều trường hợp chó tấn công, cắn gây thương tích, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan bệnh dại, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về tăng cường quản lý cũng như nâng cao ý thức của người nuôi.

Trước diễn biến phức tạp của bệnh dại với 7 trường hợp tử vong đã được ghi nhận, tỉnh Tây Ninh đang trở thành “điểm nóng” về dịch bệnh này trên cả nước. Trong bối cảnh thời tiết nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ lây lan, các ổ dịch trên đàn chó, mèo tiếp tục xuất hiện, đặt ra yêu cầu cấp bách trong công tác kiểm soát. Thực tế này không chỉ đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của ngành chức năng mà còn cho thấy yếu tố then chốt là nâng cao nhận thức, trách nhiệm người dân trong phòng, chống bệnh dại nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Theo báo cáo của Sở Y tế tỉnh Đồng Nai, từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 31 ổ dịch dại trên chó tại 21/95 phường, xã, tăng 19 ổ so với cùng kỳ năm 2025. Một số địa phương có nhiều ổ dịch như Phú Nghĩa (2 ổ), Thiện Hưng (2 ổ), Long Thành (2 ổ)... Đáng chú ý, phường Bình Phước là địa bàn ghi nhận số ổ dịch nhiều nhất với 3 ổ dịch chó dại. Cả 3 trường hợp bị chó cắn tại đây đều có điểm chung là sau khi tấn công người, các con chó đều chết. Kết quả xét nghiệm xác định cả 3 con đều dương tính với bệnh dại. Ngay sau khi xảy ra vụ việc, những người liên quan đã được lực lượng y tế địa phương kịp thời tuyên truyền, tiêm vắc-xin và huyết thanh phòng dại; hiện sức khỏe ổn định.

Trước tình trạng trên, ngày 25/4, UBND phường Bình Phước (tỉnh Đồng Nai) đã ban hành thông báo chấn chỉnh việc thả rông chó gây mất an toàn trên địa bàn. Theo đó, các trường hợp vi phạm sẽ bị nhắc nhở, xử phạt hành chính; nghiêm trọng hơn, chủ nuôi có thể bị xem xét xử lý trách nhiệm hình sự nếu để xảy ra hậu quả làm chết người.

Tuy nhiên, theo ghi nhận, tình trạng nuôi chó thả rông vẫn diễn ra khá phổ biến trên địa bàn tỉnh Đồng Nai nói chung và phường Bình Phước nói riêng. Tại nhiều tuyến đường trên địa bàn phường Bình Phước, dễ dàng bắt gặp hình ảnh chó được thả rông, không rọ mõm, không có người quản lý. Đáng lo ngại, tại nhiều khu vực nhạy cảm như trường học, chó vẫn chạy tự do quanh khu vực cổng trường, hàng rào, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho học sinh, đặc biệt là các em nhỏ.

Không chỉ tại Đồng Nai, tình hình bệnh dại tại Tây Ninh cũng đang diễn biến phức tạp với 7 trường hợp tử vong đã được ghi nhận. Trong bối cảnh thời tiết nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ lây lan, các ổ dịch trên đàn chó, mèo tiếp tục xuất hiện, đặt ra yêu cầu cấp bách trong công tác kiểm soát. Thực tế này không chỉ đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của ngành chức năng mà còn cho thấy yếu tố then chốt là nâng cao nhận thức, trách nhiệm người dân trong phòng, chống bệnh dại nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tại phường Khánh Hậu, nhận thức của người dân đã có chuyển biến nhưng chưa đồng đều và vẫn tồn tại tâm lý chủ quan. Một số hộ dân chủ động tiêm phòng định kỳ cho đàn chó, mèo, không chờ đến khi địa phương phát động; theo dõi thông tin về tình hình dịch bệnh qua hệ thống loa truyền thanh và coi tiêm phòng là biện pháp cần thiết nhằm phòng ngừa rủi ro. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận chưa hợp tác, đưa ra nhiều lý do như không bắt được chó hoặc chưa thấy nguy hiểm trước mắt nên chưa thực hiện tiêm phòng.

Theo ông Dương Nghĩa Diện, cán bộ thú y phường Khánh Hậu, chính tâm lý chủ quan này là một trong những nguyên nhân khiến nguy cơ dịch bệnh vẫn âm ỉ tồn tại trong cộng đồng, nhất là trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài - môi trường thuận lợi để virus dại phát triển và lây lan.

Tại các xã Lộc Ninh, Mỹ An của tỉnh Tây Ninh, sau khi ghi nhận trường hợp tử vong do bệnh dại, nhận thức của người dân đã có sự thay đổi rõ rệt. Việc quản lý vật nuôi chặt chẽ, không thả rông, chủ động tiêm phòng định kỳ được coi là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo vệ gia đình và cộng đồng.

Chính quyền địa phương đã khẩn trương triển khai các biện pháp khoanh vùng, kiểm soát dịch; tổ chức tiêm phòng khẩn cấp trên diện rộng; tăng cường tiêu độc, khử trùng và đẩy mạnh tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh. Đồng thời, yêu cầu các hộ dân ký cam kết không thả rông chó, mèo; tăng cường kiểm tra, xử lý trường hợp vi phạm nhằm hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh.

Ông Đinh Văn Dợt (ngụ ấp 7, xã Mỹ An) cho biết, ca tử vong do bệnh dại xảy ra ngay tại địa phương đã khiến gia đình ông thay đổi nhận thức rõ rệt. “Thấy có người chết vì bệnh dại, tôi rất sợ nên đưa chó đi tiêm phòng ngay”, ông Dợt nói và cho hay, khi dịch bệnh xảy ra gần nơi sinh sống, ông chủ động tiêm phòng định kỳ và quản lý chặt vật nuôi, coi đây là biện pháp cần thiết để bảo vệ gia đình, cộng đồng.

Ở cấp tỉnh, ngành nông nghiệp Tây Ninh chủ động triển khai các đợt tiêm phòng, phối hợp với cơ quan báo chí, truyền thông nhằm nâng cao hiệu quả tuyên truyền. Tuy nhiên, áp lực phòng, chống bệnh dại vẫn rất lớn khi toàn tỉnh hiện có hơn 192.700 con chó, mèo nhưng đến nay mới tiêm được hơn 40.000 liều vaccine trong tổng số hơn 160.600 liều dự kiến năm 2026, tương đương tỷ lệ bao phủ chỉ đạt trên 20%, thấp hơn nhiều so với ngưỡng tối thiểu 80% cần thiết để tạo miễn dịch cộng đồng.

Không để gia tăng nguy cơ bệnh dại trong cộng đồng

Bà Đinh Thị Phương Khanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh cho biết, bệnh dại không có thuốc điều trị đặc hiệu nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa. Do đó, người dân cần chủ động tiêm phòng cho đàn chó, mèo; trường hợp bị chó, mèo cắn, cần sớm đến cơ sở y tế gần nhất để được tiêm vaccine phòng dại, hạn chế thấp nhất trường hợp tử vong.

Từ những diễn biến tại Đồng Nai và Tây Ninh có thể thấy, thả rông chó và chủ quan trong tiêm phòng đang là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ bệnh dại trong cộng đồng. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp chính quyền, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao ý thức người dân trong quản lý vật nuôi và thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, góp phần bảo vệ sức khỏe xã hội và bảo đảm phát triển bền vững.

Theo Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ, hành vi thả rông động vật nuôi trong đô thị hoặc nơi công cộng có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng; vật nuôi có thể bị bắt giữ và chủ nuôi phải chi trả toàn bộ chi phí liên quan. Trường hợp gây thiệt hại đến sức khỏe, tính mạng của người khác, chủ nuôi phải bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự; tùy tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý theo quy định pháp luật. Đặc biệt, nếu gây hậu quả làm chết người, chủ nuôi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Vô ý làm chết người”.

Theo khoản 2 Điều 11 Luật Bảo vệ sức khỏe Nhân dân ngày 26/2/2026, việc thả rông chó tại khu vực đô thị là hành vi bị nghiêm cấm; chó nuôi phải được tiêm phòng theo quy định của cơ quan thú y.