Ngày 23/10 tại Hà Nội, Báo Xây dựng (Bộ Xây dựng) tổ chức tọa đàm “Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng: Hài hòa lợi ích trong tái cấu trúc không gian đô thị” trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh cải tạo, chỉnh trang và tái thiết các khu đô thị hiện hữu, từng bước hiện thực hóa định hướng phát triển theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.
Dự thảo Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 của dự án đang được công khai lấy ý kiến cộng đồng. Tuy nhiên, với quy mô lớn, tác động đến nhà ở, đất đai và sinh kế của nhiều hộ dân, dự án đặt ra những vấn đề cần trao đổi, làm rõ, đặc biệt là chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.
Tọa đàm tập trung phân tích phương án tổ chức lại không gian đô thị theo hướng tăng diện tích giao thông, cây xanh, trường học và công trình công cộng; làm rõ những vấn đề liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư tại địa phương; đồng thời thảo luận đa chiều việc tiếp nhận, giải đáp ý kiến của người dân trong quá trình công khai quy hoạch, bảo đảm quyền được tiếp cận thông tin và tham gia đóng góp ý kiến đối với những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống, cũng như hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và cộng đồng trong quá trình tái thiết đô thị.
Đánh giá về việc công khai lấy ý kiến người dân đối với quy hoạch đô thị theo nguyên tắc hài hòa giữa lợi ích phát triển cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của cộng đồng dân cư, Luật sư Nguyễn Văn Tú, Giám đốc Công ty Luật TNHH Fanci cho biết, Luật Quy hoạch năm 2025 quy định rõ: Để thực hiện quy hoạch, việc lấy ý kiến phải được thực hiện sâu, đa chiều, của nhiều thành phần thể hiện tính minh bạch, cầu thị. Thời gian lấy ý kiến ít nhất 20 ngày, thậm chí 30 ngày, đảm bảo từng người dân được tiếp cận quy hoạch công khai, tiếp nhận ý kiến đầy đủ, trách nhiệm.
Bên cạnh đó, quy hoạch có tính kế thừa, phát triển dựa trên lịch sử sẵn có; đảm bảo điều kiện sinh sống cho người dân, tối thiểu phải bằng và hơn trước khi quy hoạch. Tất cả ý kiến của người dân đều được văn bản, tập hợp thống kê, phân tích, đánh giá...
Còn theo ông Ngô Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng, dự án tái thiết đô thị Vĩnh Hưng được kỳ vọng sẽ giải quyết những bất cập gì về hạ tầng và đời sống dân sinh hiện nay. Phường có diện tích dưới 5 km2, nhiều cụm đường ngõ dưới 3 m... Thực tế, với cơ sở hiện trạng hiện nay, hệ thống giao thông và đường xá chưa được đầu tư đồng bộ theo quy hoạch, dẫn đến những bất cập về hệ thống thoát nước, cấp nước, chiếu sáng, hạ ngầm, cây xanh...
Mặt khác, các trục đường chính kết nối giao thông đang hạn chế, thường xuyên xảy ra tắc đường, mưa gây úng ngập nhiều nơi, các công trình hạ tầng xã hội như bãi đỗ xe hay các điểm sinh hoạt công cộng còn thiếu, cùng với các điểm nghẽn giao thông vẫn hiện hữu. Thực tế này cho thấy, việc tái thiết đô thị Vĩnh Hưng sẽ giúp thương mại gia tăng, giúp khu vực phía Đông Nam thành phố phát triển tốt hơn.
Nhìn từ góc độ phát triển đô thị, lợi ích của một dự án tái thiết không chỉ nằm ở diện mạo kiến trúc, mà còn ở những thay đổi về hạ tầng và chất lượng sống. Làm thế nào để thành quả tái thiết vừa phục vụ phát triển đô thị, vừa đáp ứng nhu cầu của cộng đồng cư dân. Về vấn đề này, theo TS.KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, mục tiêu cốt lõi của tái thiết đô thị là cải thiện điều kiện sống, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân. Sự hài lòng của cư dân sau khi đô thị được chỉnh trang, tái thiết là yếu tố quan trọng quyết định thành công của quá trình này.
"Bên cạnh giải pháp quy hoạch, yếu tố quyết định là sự thấu hiểu, chia sẻ và hài hòa lợi ích giữa ba bên: Nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ, người dân được tiếp cận các công trình, dịch vụ công cộng hiện đại, có điều kiện sống thuận tiện hơn và sức khỏe được bảo đảm tốt hơn. Về phía Nhà nước, quá trình tái thiết góp phần khai thác giá trị đô thị, giải quyết những điểm nghẽn về hạ tầng và an sinh xã hội tại khu vực. Đối với nhà đầu tư, việc phát triển dự án góp phần cải thiện điều kiện sống và bảo đảm an sinh cho cộng đồng", ông Phan Đăng Sơn phân tích.
Một vấn đề được dư luận đặc biệt quan tâm khi tái thiết đô thị Vĩnh Hưng, ông Phan Đăng Sơn nhấn mạnh thêm, để tạo sự đồng thuận và nhận được sự đồng hành của người dân trong quá trình tái thiết, điều quan trọng nhất là minh bạch thông tin quy hoạch, trung thực trong quá trình trao đổi và bảo đảm thực hiện những cam kết đã đưa ra. Người dân cần được thông tin đầy đủ về phương án quy hoạch. Những hạng mục hạ tầng sẽ được đầu tư, quyền lợi được thụ hưởng cũng như trách nhiệm của các bên trong quá trình triển khai dự án.
Để đảm bảo thông tin dự án minh bạch, đại diện lãnh đạo phường Vĩnh Hưng cho hay, UBND phường đã yêu cầu nhà đầu tư có hệ thống QR code để người dân vừa xem bản vẽ niêm yết, ghi chép ý kiến người dân, lấy phiếu ý kiến hàng ngày. Từ ngày 14/10 đến nay, phường đã tổ chức 4 cuộc đối thoại với các khu dân cư, tổ dân phố và chia theo địa bàn để trao đổi trực tiếp. UBND phường luôn luôn lắng nghe và tổng hợp tất cả các ý kiến xác đáng, báo cáo UBND TP Hà Nội.
Rõ ràng, thước đo thành công của quy hoạch không chỉ nằm ở diện mạo hiện đại hay hệ thống hạ tầng đồng bộ, mà còn ở việc bảo đảm quyền lợi, sinh kế và chất lượng sống của người dân, để cộng đồng thực sự được hưởng lợi từ quá trình tái thiết. Đồng thời, quá trình triển khai phải tuân thủ pháp luật, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, đồng thời giải quyết những điểm nghẽn để hoàn thiện không gian đô thị.
