Bộ đội Biên phòng: Cầu nối đưa chính sách dân tộc vào cuộc sống nơi biên cương

Họ không chỉ là những người lính cầm súng giữ đất trời, mà còn là lực lượng “3 bám bốn cùng” giúp dân, xây dựng mối đại đoàn kết trong công tác dân tộc, thực hiện chính sách tại cơ sở.

Điểm tựa nơi biên cương

Khu vực biên giới là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng và an ninh. Đây cũng là nơi cư trú lâu đời của đông đảo đồng bào các dân tộc thiểu số với những nét văn hóa đặc sắc nhưng đời sống còn nhiều khó khăn. Trong bối cảnh đó, mỗi bản làng biên thùy được ví như một tiền đồn, và mỗi người dân là một “cột mốc sống” khẳng định chủ quyền.

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Cao Thị Xuân cho biết: Qua thực tiễn giám sát của Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, giá trị của lực lượng Bộ đội Biên phòng (BĐBP) không chỉ nằm ở những con số thống kê khô khan về tuần tra, kiểm soát, mà quan trọng hơn cả là sự hiện diện bền bỉ, gắn bó mật thiết với nhân dân. BĐBP đã trở thành lực lượng đóng vai trò quyết định trong việc khỏa lấp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn, giúp các chủ trương của Đảng và Nhà nước thực sự “bén rễ” tại những địa bàn đặc biệt khó khăn.

Bà Cao Thị Xuân nhận định, hiệu quả của chính sách dân tộc phụ thuộc vào ba yếu tố: khả năng tiếp cận, sự hiểu biết của người thụ hưởng và quá trình hỗ trợ sau triển khai. “BĐBP chính là lực lượng đã bảo đảm xuất sắc cả ba yếu tố này”, bà Cao Thị Xuân khẳng định.

Không dừng lại ở việc tuyên truyền trên loa phát thanh hay văn bản, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng đã “ba cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng làm) với đồng bào. Với đội ngũ cán bộ tăng cường xã, các đảng viên đồn Biên phòng sinh hoạt tại các chi bộ thôn bản, họ đã trở thành cầu nối sống động. Việc am hiểu ngôn ngữ, phong tục tập quán giúp người lính Biên phòng truyền tải chính sách bằng ngôn ngữ của đồng bào, biến những khái niệm pháp luật khô khan thành những việc làm gần gũi, thiết thực. Chính sự thấu hiểu sâu sắc hoàn cảnh từng hộ gia đình đã giúp chính sách được triển khai đúng người, đúng thời điểm, tạo dựng niềm tin tuyệt đối của nhân dân vào hệ thống chính trị.

Những người lính Biên phòng không chỉ là “người thầy” mang quân hàm xanh với sứ mệnh nâng tầm dân trí. Mà những đóng góp của người lính Biên phòng còn mang tính nhân văn sâu sắc, đó chính là tham gia vào các lĩnh vực y tế, giáo dục và sinh kế. Các chương trình như “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng” đã viết tiếp ước mơ cho hàng ngàn trẻ em mồ côi, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Những “thầy giáo quân hàm xanh” không chỉ dạy chữ mà còn dạy làm người, góp phần trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng cao, chìa khóa để thoát nghèo bền vững.

Bên cạnh đó, các mô hình phát triển kinh tế như hỗ trợ cây, con giống, hướng dẫn kỹ thuật canh tác trong chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản” đã thay đổi tư duy sản xuất của đồng bào. Từ việc hỗ trợ nhân đạo nhất thời, BĐBP đã chuyển sang hướng dẫn tạo lập sinh kế bền vững, giúp người dân tự đứng vững trên đôi chân của mình.

Cũng theo bà Cao Thị Xuân, xây dựng “thế trận lòng dân”, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa là kết quả cao quý nhất mà lực lượng Biên phòng đã đạt được. Đó cũng chính là sự chuyển hóa niềm tin của đồng bào thành sức mạnh bảo vệ chủ quyền. Khi đời sống ổn định, khi dân tin Đảng, yêu bộ đội, họ sẽ tự nguyện trở thành chủ thể trong việc quản lý đường biên, cột mốc. Các mô hình tự quản an ninh trật tự, kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới đã biến mỗi người dân thành một người lính không quân phục, tạo nên một vành đai biên giới hòa bình, hữu nghị và vững chắc.

Để những “cột mốc lòng dân” mãi vững bền

Dù đã đạt được những kết quả to lớn, song thực tiễn vẫn đặt ra nhiều thách thức. Bà Cao Thị Xuân đã đưa ra những định hướng quan trọng để phát huy hơn nữa vai trò của BĐBP trong giai đoạn mới, đặc biệt là gắn kết với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2025 – 2035.

Đó là, ưu tiên nguồn lực và chính thống hóa các mô hình. Hiện nay, nhiều chương trình của BĐBP vẫn dựa nhiều vào nguồn xã hội hóa và sự tận tâm cá nhân của cán bộ, chiến sĩ. Thời gian tới, cần lồng ghép các mô hình hiệu quả này vào khung nguồn lực chính thức của Nhà nước để đảm bảo tính bền vững và quy mô rộng lớn hơn.

Bên cạnh đó, tiếp tục đào tạo nhân lực tại chỗ, ví như Chương trình “Con nuôi đồn Biên phòng” cần được nâng tầm, kết nối với đào tạo nghề và hướng nghiệp. Mục tiêu là để những học sinh vùng biên sau khi trưởng thành có thể quay trở lại đóng góp, trở thành đội ngũ cán bộ, trí thức người dân tộc thiểu số tại địa phương. Đây là cách bền vững nhất để xây dựng hệ thống chính trị cơ sở.

Tiếp đó là nâng cao năng lực cán bộ trong kỷ nguyên số, người lính Biên phòng không chỉ cần giỏi tiếng dân tộc, am hiểu phong tục mà còn cần được trang bị kỹ năng chuyển đổi số và kiến thức pháp luật hiện đại để hỗ trợ đồng bào tiếp cận với tri thức mới, phương thức sản xuất mới.

Đặc biệt là phản hồi chính sách. Với ưu thế bám dân, BĐBP cần đóng vai trò là cơ quan “cảm biến”, kịp thời phát hiện những vướng mắc, bất cập trong việc thực hiện chính sách dân tộc để báo cáo cấp có thẩm quyền điều chỉnh, giúp chính sách luôn sát với thực tế hơi thở cuộc sống.

Biên giới quốc gia là thiêng liêng, và việc giữ gìn bờ cõi không chỉ là nhiệm vụ của riêng lực lượng vũ trang. Như lịch sử đã chứng minh, biên giới chỉ thực sự vững chắc khi được xây dựng bằng lòng dân. Hình ảnh những người lính Biên phòng lặn lội đến từng bản xa, tận tay phát thuốc cho cụ già, dạy chữ cho em thơ hay cùng dân khai hoang ruộng bậc thang chính là biểu hiện sinh động nhất của phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”. Các anh không chỉ bảo vệ đường biên trên bản đồ, mà đang ngày đêm bồi đắp những “cột mốc lòng dân”, những cột mốc không thể đo bằng tọa độ nhưng có giá trị trường tồn cùng dân tộc.

Chăm lo cho đồng bào các dân tộc nơi biên giới chính là đầu tư cho tương lai của quốc gia. Với sự đồng hành của BĐBP, tin rằng khu vực biên cương sẽ không còn là “vùng sâu, vùng xa” của sự phát triển, mà sẽ trở thành những pháo đài kinh tế - quốc phòng vững mạnh, nơi tình đoàn kết dân tộc được nở hoa, kết trái, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ của Tổ quốc từ sớm, từ xa.