Theo Wall Street Journal ngày 9/6, chính quyền Trump đang tìm cách làm suy yếu dự luật trừng phạt Nga nghiêm khắc do Thượng nghị sĩ Lindsey Graham đề xuất, nhằm duy trì sự linh hoạt trong quan hệ với Moskva thay vì áp đặt các biện pháp cứng rắn.
Cuộc đấu tranh âm thầm tại Quốc hội Mỹ
Dự luật trừng phạt Nga năm 2025 hiện nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cả hai đảng với 82 thượng nghị sĩ đồng bảo trợ - con số vượt xa ngưỡng cần thiết để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống. Tại Hạ viện, biện pháp tương tự do nghị sĩ Brian Fitzpatrick bảo trợ cũng có 60 người ủng hộ, chia đều giữa đảng Cộng hòa và Dân chủ.
Tuy nhiên, trong những tuần qua, Nhà Trắng và các viên chức hành chính đã âm thầm liên lạc với văn phòng của nghị sĩ Graham, hối thúc ông tăng tính linh hoạt của dự luật. Các trợ lý Quốc hội tiết lộ hai cách chính mà chính quyền Trump muốn làm suy yếu luật: thêm các điều khoản miễn trừ cho phép Tổng thống Trump chọn người hoặc điều gì sẽ bị trừng phạt, và thay đổi từ "sẽ" thành "có thể" để loại bỏ tính bắt buộc của các hình phạt.
Điều khoản quan trọng nhất trong dự luật là áp đặt lệnh trừng phạt đối với các quan chức và lĩnh vực then chốt của Nga, cùng với mức thuế 500% đối với hàng hóa nhập khẩu từ bất kỳ quốc gia nào mua dầu, khí đốt, uranium và các sản phẩm khác của Nga. Đây là biện pháp nhằm cắt đứt nguồn tài trợ cho cuộc chiến của Nga ở Ukraine, khi xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch vẫn là nguồn thu chính với Moskva.
Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal, người đồng bảo trợ của dự luật thuộc đảng Dân chủ, xác nhận các cuộc đàm phán riêng với Nhà Trắng nhưng từ chối tiết lộ chi tiết: "Chúng tôi đang có tiến triển và Nhà Trắng được tham gia vào các cuộc thảo luận của chúng tôi".
Lập trường của Tổng thống Trump
Tổng thống Trump đã bày tỏ rõ quan điểm của mình trong cuộc họp báo tại Phòng Bầu dục với Thủ tướng Đức Friedrich Merz. "Họ sẽ được tôi hướng dẫn. Đó là cách mọi việc phải diễn ra", ông Trump tuyên bố, gọi biện pháp do nghị sĩ Graham đề xuất là "dự luật khắc nghiệt" và khẳng định dự luật không nên được thông qua nếu không có sự chấp thuận rõ ràng của ông.
Một quan chức Nhà Trắng giải thích lập trường này: "Hiến pháp trao cho tổng thống thẩm quyền tiến hành ngoại giao với các quốc gia bên ngoài. Bất kỳ gói trừng phạt nào cũng phải cung cấp sự linh hoạt hoàn toàn để tổng thống tiếp tục theo đuổi chính sách đối ngoại mong muốn của mình".
Nghị sĩ Graham, dù là đồng minh gần gũi của ông Trump, vẫn chưa công khai tán thành những thay đổi mà chính quyền Trump bí mật thúc đẩy. Nghị sĩ này chỉ cho biết "cảm thấy tốt" về dự luật và đang "làm việc với Nhà Trắng và các đồng nghiệp thuộc đảng Dân chủ".
Tuy nhiên, ông Graham đã công khai cam kết thực hiện một số thay đổi, bao gồm thêm từ ngữ cho phép miễn trừ các quốc gia đang cung cấp hỗ trợ quân sự hoặc kinh tế cho Ukraine. Điều này nhằm bảo vệ các đồng minh châu Âu khỏi mức thuế 500% mà dự luật sẽ áp dụng.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đã bày tỏ sự ủng hộ: "Có nhiều thành viên của Quốc hội muốn chúng tôi trừng phạt Nga mạnh mẽ nhất có thể. Và tôi là người ủng hộ điều đó". Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune cũng xác nhận có "mức độ quan tâm cao" về việc thúc đẩy các biện pháp trừng phạt từ cả hai đảng.
Sự ủng hộ Ukraine là điểm đồng thuận hiếm hoi giữa hầu hết đảng Cộng hòa và Dân chủ tại Quốc hội Mỹ. Tuần trước, ông Graham và ông Blumenthal đã thăm Ukraine, nơi họ "hoan nghênh cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái phá hủy 40 máy bay Nga". Tuy nhiên, họ bị các đồng minh chủ chốt của Tổng thống Trump, như Steve Bannon, chỉ trích là "kích động" xung đột.
Về phần mình, Thượng nghị sĩ Tim Kaine cho biết đảng Dân chủ ủng hộ dự luật trừng phạt cứng rắn nhưng hiểu rằng có thể cần điều chỉnh: "Tôi có thể thấy trước một số kịch bản mà nó sẽ bị pha loãng đến mức chúng tôi không thích, nhưng tôi không nghĩ ông Graham sẽ đồng ý với điều đó".
Cuộc đấu tranh trên phản ánh sự căng thẳng giữa mong muốn duy trì áp lực lên Nga và nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột ở Ukraine. Với sự ủng hộ mạnh mẽ từ Quốc hội Mỹ, dự luật vẫn có khả năng được thông qua, nhưng hình thức cuối cùng có thể khác xa so với phiên bản gốc do những thỏa hiệp chính trị.
