Cuộc đối thoại có sự tham gia của đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam; Bộ Nông nghiệp, Chăn nuôi và Thủy sản Uganda; Tổ chức IDH cùng các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và các đối tác trong chuỗi giá trị cà phê của hai nước.
Phát biểu tại cuộc đối thoại, ông Phạm Ngọc Mậu, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Việt Nam và Uganda đều có ngành cà phê đóng vai trò quan trọng, với hàng triệu người dân tham gia vào quá trình sản xuất và chuỗi giá trị. Cà phê không chỉ là ngành hàng nông nghiệp, thương mại mà còn gắn liền với sinh kế, phát triển nông thôn và cơ hội nâng cao thu nhập cho người sản xuất.
Tuy nhiên, ngành cà phê đang đứng trước những yêu cầu ngày càng cao về ứng phó với biến đổi khí hậu, sử dụng hiệu quả tài nguyên, chất lượng và an toàn sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, cũng như các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Những yêu cầu này đặt ra đòi hỏi phải chuyển đổi phương thức sản xuất và phát triển ngành hàng theo hướng bền vững hơn.
Theo ông Phạm Ngọc Mậu, giá trị cà phê không chỉ được tạo ra trên đồng ruộng mà còn đến từ khoa học công nghệ, chế biến, xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường và sự liên kết giữa các chủ thể trong toàn bộ chuỗi giá trị. Vì vậy, định hướng phát triển của Việt Nam hiện nay không chỉ tập trung nâng cao năng suất mà ngày càng chú trọng chất lượng, giá trị gia tăng, tính bền vững và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Việt Nam có kinh nghiệm trong phát triển vùng sản xuất, tổ chức chuỗi giá trị cà phê, chế biến, nâng cao giá trị và mở rộng thị trường. Trong khi đó, Uganda có những tiềm năng, thế mạnh riêng cùng những định hướng và nhu cầu phát triển cụ thể đối với ngành cà phê. Do đó, hai bên không nhất thiết phải tìm kiếm một mô hình duy nhất để áp dụng cho cả hai quốc gia, mà quan trọng hơn là cùng trao đổi, học hỏi và lựa chọn những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của mỗi nước, ông Phạm Ngọc Mậu cho hay.
Ông Frank K. Tumwebaze, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, Chăn nuôi và Thủy sản Uganda chia sẻ, cà phê giữ vai trò thiết yếu trong sinh kế của hàng triệu nông dân nước Uganda. Tương lai của họ phụ thuộc vào việc đạt được sự cân bằng giữa năng suất, tính bền vững và khả năng chống chịu. Hợp tác với Việt Nam và IDH sẽ tạo cơ hội để Uganda học hỏi kinh nghiệm từ các đối tác, đồng thời củng cố định hướng xây dựng ngành cà phê có khả năng chống chịu và không gây mất rừng.
Theo ông Daan Wensing, Tổng Giám đốc điều hành Tổ chức IDH, những thay đổi bền vững trong ngành cà phê khó có thể đạt được từ nỗ lực đơn lẻ của một bên. IDH đóng vai trò kết nối các chính phủ với nhau và với thị trường, qua đó thúc đẩy hợp tác chuyển hóa thành những thay đổi thực tế. Trước sức ép của biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao từ thị trường, cách tiếp cận dựa trên hợp tác và đồng đầu tư là cần thiết để bảo đảm nguồn cung cà phê bền vững trong dài hạn.
Bên cạnh chia sẻ thông tin về các mục tiêu phát triển ưu tiên đối với ngành cà phê của Việt Nam và Uganda, phiên đối thoại nhằm lần đầu tiên xác lập ý định hợp tác giữa chính phủ hai nước, với sự hỗ trợ của Tổ chức IDH trong phát triển ngành cà phê bền vững, có khả năng thích ứng và không gây mất rừng. Đây được xem là bước tiến mới trong hợp tác Nam - Nam giữa hai quốc gia sản xuất cà phê Robusta hàng đầu thế giới.
Các đại biểu kỳ vọng Việt Nam và Uganda tiếp tục duy trì trao đổi, tăng cường kết nối giữa các cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp và đối tác phát triển, qua đó mở rộng cơ hội hợp tác trong lĩnh vực cà phê và các lĩnh vực nông nghiệp có tiềm năng khác.
Thông qua việc kết hợp kinh nghiệm, thế mạnh và nguồn lực của các bên, hợp tác Việt Nam - Uganda được kỳ vọng góp phần xây dựng các chuỗi giá trị cà phê bền vững, có khả năng thích ứng, đồng thời tạo ra giá trị lâu dài cho người sản xuất, doanh nghiệp và thị trường.
Cũng trong khuôn khổ sự kiện ngày 11/8 tại Hà Nội, Tổ chức IDH chính thức công bố khởi động Chương trình Cà phê thích ứng với biến đổi khí hậu (RCP) tại Việt Nam. Công ty ALDI SÜD (CHLB Đức) là nhà đầu tư tiên phong, trong 4 năm tới, chương trình hướng tới xây dựng nguồn cung cà phê Robusta tái sinh và có thể kiểm chứng.
Cụ thể, chương trình đặt mục tiêu tiếp cận khoảng 75.000 nông dân trồng cà phê; 70% số hộ tham gia sẽ áp dụng các thực hành nông nghiệp tái sinh, góp phần giảm 240.000 tấn khí thải CO₂ và tăng 15% thu nhập cho nông dân.
Các kết quả của chương trình sẽ được báo cáo minh bạch thông qua hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định (MRV), hệ thống truy xuất nguồn gốc và cơ chế đồng công bố kết quả (co-claiming). Qua đó, chương trình hướng tới hình thành nguồn cung cà phê Robusta vừa có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, vừa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.
