Chủ trương tăng cường kết nối chiến lược giữa Việt Nam và Trung Quốc, trong đó có Dự án tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái kết nối với tuyến đường sắt Phòng Thành Cảng - Đông Hưng (Trung Quốc) đã được lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước thống nhất trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc tháng 4/2026.
Với ý nghĩa là tuyến giao thông chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong kết nối liên vùng và liên vận quốc tế, cử tri tỉnh Quảng Ninh đề nghị quan tâm ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai dự án trước năm 2030; đồng thời đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, sớm khởi công dự án nhằm phát huy hiệu quả kết nối chiến lược giữa Việt Nam và Trung Quốc trong thời gian tới.
Theo Bộ Xây dựng, triển khai Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, thỏa thuận chung giữa hai nước Việt Nam - Trung Quốc, chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Xây dựng đã giao Cục Đường sắt Việt Nam phối hợp với cấp có thẩm quyền phía Trung Quốc triển khai quy hoạch chi tiết tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
Bộ Xây dựng cũng đã giao Ban Quản lý dự án Đường sắt lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái để trình cấp có thẩm quyền xem xét, cho ý kiến về chủ trương đầu tư, trong đó có nội dung về tiến độ, bố trí nguồn lực triển khai dự án.
Về tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt Việt Nam thời kỳ 2021 - 2025, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, chiều dài khoảng 187km, điểm đầu tại ga Nam Đình Vũ (Hải Phòng), điểm cuối tại khu vực Móng Cái (Quảng Ninh). Dự kiến tuyến được đầu tư với khổ đường 1435mm, điện khí hóa, lộ trình nghiên cứu đầu tư trong giai đoạn 2021 - 2030.
Bộ Xây dựng thông tin thêm, trên hành lang Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái hiện có 2 phương thức vận tải đường bộ và đường thủy, trong đó vận tải hàng hóa chủ yếu bằng đường thủy nội địa và ven biển do chi phí thấp. Tuyến đường bộ cao tốc Hạ Long - Móng Cái mới đưa vào khai thác, quy mô 4 làn xe, có thể đáp ứng được nhu cầu vận tải hành khách đến năm 2040, đang khai thác khoảng 9.000 CPU/năng lực 45.000 CPU, đạt khoảng 20% năng lực.
Theo quy hoạch, trên hành lang này có 3 phương thức vận tải đường biển, đường bộ và đường sắt. Tuy nhiên, để giảm chi phí, hàng hóa sẽ ưu tiên vận tải bằng đường biển, đường sông; hành khách do đường bộ đảm nhận. Khi nhu cầu vận tải hành khách và hàng hóa đủ lớn sẽ đầu tư tuyến đường sắt.
Trong thời gian chưa đầu tư tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, Bộ Xây dựng đề nghị tỉnh Quảng Ninh chỉ đạo các cơ quan liên quan tập trung khai thác tiềm năng của hệ thống giao thông hiện có, đặc biệt là vận tải đường thủy nội địa kết hợp với vận tải biển ven bờ, cũng như hệ thống đường bộ để phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân tại các địa phương có tuyến đi qua; bảo đảm giao thương liên thông giữa Việt Nam và Trung Quốc.
