Theo truyền thông châu Âu ngày 29/9, Bộ trưởng Tài chính Ukraine Sergii Marchenko đã đề nghị Liên minh châu Âu (EU) sử dụng tài sản Nga đang bị phong tỏa để giúp nước này bù đắp khoản thiếu hụt có thể lên tới 78 tỷ USD trong năm 2027 nếu các đồng minh không tăng đóng góp.
Tại cuộc gặp các nhà tài trợ và tổ chức tài chính quốc tế ở Brussels (Bỉ), ông Marchenko cho rằng đây là giải pháp thiết thực và công bằng để đáp ứng chi phí thời chiến, bảo đảm khả năng trả nợ của Ukraine và buộc Moskva chịu trách nhiệm về cuộc tấn công nước này.
EU đang nắm giữ khoảng 210 tỷ euro tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga bị phong tỏa từ tháng 2/2022, phần lớn tại Euroclear, tổ chức lưu ký có trụ sở ở Brussels. Ông Marchenko thừa nhận đây là vấn đề nhạy cảm về chính trị và đề nghị EU xây dựng cơ chế xử lý tập trung, có cơ sở pháp lý vững chắc.
Trước đó, tại tọa đàm do Trung tâm Chính sách châu Âu (EPC) tổ chức ngày 28/9, ông kêu gọi các lãnh đạo châu Âu hành động mạnh mẽ khi chiến sự kéo dài và ngày càng khốc liệt. Tọa đàm xem xét phương án chuyển tài sản từ Euroclear sang một tổ chức lưu ký thuộc sở hữu EU nhằm giảm rủi ro cho Bỉ.
Chi phí tăng, nguồn thu suy giảm
Theo ông Marchenko, trong tổng nhu cầu 52,6 tỷ USD hỗ trợ tài chính từ các nhà tài trợ cho năm 2027, mới có 20 tỷ USD được bảo đảm, còn thiếu 32,6 tỷ USD. Ngoài ra, khoảng 45 tỷ USD chi tiêu quốc phòng chưa có bảo đảm tài trợ từ các đồng minh. Tổng thiếu hụt vì thế vào khoảng 78 tỷ USD.
Ông cho biết các cuộc tấn công liên tục của Nga đã làm gián đoạn hoạt động kinh tế, tàn phá lưới điện, phá hủy nhà máy và cản trở thu ngân sách. Gần đây, Moskva còn nhắm vào các trung tâm dữ liệu nhằm gây khó khăn cho kinh tế số và hệ thống thông tin liên lạc của Ukraine.
Trong khi đó, tình trạng phong tỏa Biển Đen khiến nông dân Ukraine mất các tuyến đường biển để xuất khẩu ngũ cốc, làm thiệt hại tiếp tục tăng. Bộ trưởng Tài chính cho biết đây là lần đầu tiên kể từ năm 2022, việc thu thuế và thu ngân sách qua hải quan không đạt kỳ vọng.
Khoản vay 90 tỷ euro chưa đủ
Năm 2025, Ủy ban châu Âu từng đề xuất dùng tài sản Nga bị phong tỏa để cấp khoản vay không lãi suất cho Ukraine. Tuy nhiên, kế hoạch không được thông qua tại hội nghị thượng đỉnh tháng 12/2025, khi Bỉ, nước phản đối chủ chốt, tập hợp được sự phản đối của đa số.
Các lãnh đạo EU sau đó thống nhất khoản vay hỗ trợ 90 tỷ euro dựa trên việc phát hành nợ chung, chia đều cho năm 2026 và 2027, mỗi năm 45 tỷ euro. Ông Marchenko đánh giá cao khoản hỗ trợ này nhưng cho rằng vẫn chưa đủ khi Nga gia tăng các hoạt động quân sự.
Thụy Điển, Hà Lan, Tây Ban Nha và Ba Lan, với sự ủng hộ của các nước Baltic, cũng đề nghị tìm phương án mới sử dụng tài sản Nga. Bỉ tiếp tục phản đối, trong khi Italy và Pháp vẫn hoài nghi về việc sử dụng số tài sản này, theo các nhà ngoại giao.
Ủy ban châu Âu hiện ưu tiên giải ngân khoản vay 90 tỷ euro, song tiến độ bị cản trở bởi việc Quốc hội Ukraine chậm triển khai cải cách. Một số quan chức EU bày tỏ không hài lòng khi Kiev đề nghị thêm hỗ trợ nhưng chưa hoàn thành những việc cần thiết để tiếp cận nguồn tiền đã được thống nhất.
Tại hội nghị các nhà tài trợ ngày 29/9, Ủy viên châu Âu phụ trách mở rộng Marta Kos yêu cầu Chính phủ, Quốc hội và các cơ quan Ukraine phối hợp thực hiện những cải cách đã cam kết để EU có thể tiếp tục hỗ trợ tài chính.
Trong tháng qua, Ủy ban châu Âu đã làm việc với Ukraine và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) để làm rõ mức thiếu hụt tài chính của nước này. Kiev từng ước tính Bộ Quốc phòng thiếu 27 tỷ USD trong năm 2026, nhưng sau đó đã điều chỉnh giảm con số này. Đối với năm 2027, mức thiếu hụt do Ukraine đưa ra vẫn chưa được Ủy ban châu Âu xác nhận.
