Từ việc đi lại, học hành, chăm sóc sức khỏe đến giải quyết thủ tục hành chính, những kỳ vọng khi xã trở thành phường đều gắn với nhu cầu rất cụ thể. Đối với các xã chuẩn bị chuyển đổi tại Thành phố Hồ Chí Minh, thách thức không chỉ là vận hành bộ máy theo mô hình đô thị mà còn phải biến yêu cầu của người dân thành chất lượng phục vụ và những lợi ích có thể cảm nhận được.
Bài 2: Kỳ vọng về chất lượng sống tốt hơn
Kỳ vọng của những cư dân đô thị mới
Sinh sống tại xã Hưng Long từ năm 1976, bà Nguyễn Thị Bế, cư dân ấp 16 đã chứng kiến nhiều đổi thay của vùng đất này. Trong ký ức của bà, điều kiện đi lại, cơ sở hạ tầng và việc giải quyết thủ tục hành chính trước đây đều còn nhiều bất tiện. Có những giấy tờ người dân phải đi lại nhiều lần hoặc chờ lâu mới có kết quả. Nay, khi đến Trung tâm Phục vụ hành chính công xã làm thủ tục trích lục bản sao giấy khai sinh, bà bất ngờ vì được hướng dẫn tận tình, giải quyết nhanh chóng trong không gian khang trang, thuận tiện.
Trải nghiệm ấy khiến bà Bế thêm kỳ vọng vào những chuyển biến khi xã Hưng Long trở thành phường. Theo bà, điều người dân mong đợi trước hết là đường sá, cầu cống được nâng cấp, tình trạng ngập nước từng bước khắc phục, giao thông kết nối thuận lợi hơn với Quốc lộ 50 và cao tốc Bến Lức - Long Thành. Bà Bế cũng mong có thêm doanh nghiệp đầu tư, tạo việc làm ổn định tại địa phương để người trẻ không phải đi làm xa, các gia đình có điều kiện chăm lo cuộc sống.
Với những gia đình trẻ, mối quan tâm còn hướng đến môi trường sống trong tương lai. Anh Nguyễn Tấn Tài và vợ là Nguyễn Thị Yến Như vừa thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hưng Long. Sinh ra và lớn lên tại địa phương, anh Tài mong muốn khi trở thành phường, nơi đây sẽ có điều kiện tốt hơn để người trẻ làm việc, xây dựng gia đình và gắn bó lâu dài. Theo anh, những mong đợi ấy có thể gói gọn trong ba điều: “An ninh, sạch sẽ và thuận tiện”.
Không phải những kỳ vọng quá lớn nhưng đó là những yếu tố trực tiếp quyết định chất lượng sống của một gia đình. Một khu dân cư an toàn, môi trường sạch, giao thông thuận lợi và các dịch vụ thiết yếu dễ tiếp cận có thể tạo nên sự khác biệt trong trải nghiệm của người dân.
Ở những địa bàn đang gia tăng dân số nhanh, nhu cầu ấy càng trở nên rõ nét. Ông Trang Sĩ Minh, cư dân xã Tân Nhựt, mong hệ thống giao thông, trường học và cơ sở y tế tiếp tục được đầu tư đồng bộ, tương xứng với quy mô dân cư. Theo ông, một địa bàn mang dáng dấp đô thị phải tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân trong đi lại, học tập và chăm sóc sức khỏe.
Trong khi đó, tại xã Hiệp Phước, nơi tập trung các hoạt động công nghiệp, cảng biển và logistics mong muốn của người lao động lại gắn trực tiếp với những chuyến đi làm hằng ngày. Anh Trần Văn Chí Hải, nhân viên kho thuộc Công ty Gonsa mong hạ tầng giao thông sớm được cải thiện, tổ chức lưu thông an toàn hơn để công nhân yên tâm làm việc.
Cũng là công nhân tại xã Hiệp Phước, anh Mai Anh Hoàng, 39 tuổi, có hai con đang học lớp 9 và lớp 5, phải cân đối nhiều khoản chi tiêu trong điều kiện thu nhập gia đình không quá 15 triệu đồng mỗi tháng. Anh Hoàng mong muốn được tiếp cận các dịch vụ giáo dục, y tế phù hợp điều kiện của gia đình lao động.
Lấy chất lượng phục vụ làm thước đo
Những kỳ vọng của người dân đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động của chính quyền cơ sở. Nếu trước đây, nhiều công việc được tổ chức chủ yếu theo quy trình hành chính, trong môi trường đô thị, chính quyền còn phải chủ động nắm bắt nhu cầu, xử lý những vấn đề phát sinh và tổ chức cung cấp các dịch vụ công ích hiệu quả.
Tại xã Hưng Long, ông Hà Tấn Lộc, Phó Chủ tịch UBND xã cho rằng, việc chuyển thành phường đòi hỏi chính quyền thay đổi cách tiếp cận, từ giải quyết công việc hành chính sang chủ động đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị. Theo ông, nâng cao chất lượng phục vụ không chỉ thể hiện qua tiến độ xử lý hồ sơ mà còn ở hiệu quả tổ chức các dịch vụ công ích và điều kiện sinh hoạt của người dân.
Một trong những giải pháp được địa phương chú trọng là khảo sát mức độ hài lòng trước và sau khi chuyển đổi. Những phản ánh, đánh giá của người dân sẽ là cơ sở nhận diện hạn chế, điều chỉnh phương thức phục vụ và xác định các nhiệm vụ cần ưu tiên. Cách tiếp cận này đặt người dân vào vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi. Bởi một thủ tục được giải quyết nhanh, một phản ánh được tiếp nhận và xử lý kịp thời hay một dịch vụ công ích hoạt động hiệu quả đều có thể tạo nên sự thay đổi trong trải nghiệm hằng ngày của cư dân.
Tuy nhiên, sự hài lòng không thể chỉ được đo tại bộ phận tiếp nhận hồ sơ. Đối với cư dân đô thị, chất lượng phục vụ còn hiện diện trên đường phố, trong khu dân cư và qua những dịch vụ thiết yếu được sử dụng mỗi ngày.
Từ yêu cầu đó, xã Tân Nhựt chú trọng đổi mới cách tổ chức các dịch vụ gắn với môi trường sống. Ông Phạm Nhật Trường, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, địa phương quan tâm nâng cao chất lượng thu gom rác, ứng dụng công nghệ số trong ký hợp đồng, theo dõi hoạt động và quản lý thu phí dịch vụ. Việc ứng dụng công nghệ trong một dịch vụ thường nhật như thu gom rác cho thấy chuyển đổi số ở cơ sở không chỉ là số hóa giấy tờ hành chính. Quan trọng hơn, công nghệ phải giúp chính quyền theo dõi công việc, nâng cao trách nhiệm của đơn vị cung ứng và tạo thuận lợi cho người sử dụng dịch vụ.
Cũng hướng đến nâng cao chất lượng phục vụ nhưng tại xã Hiệp Phước, đặc thù địa bàn công nghiệp, cảng biển, logistics đặt ra yêu cầu đồng thời đáp ứng nhu cầu của người dân, doanh nghiệp và lực lượng lao động. Bà Lê Thị Anh Thư, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hiệp Phước cho biết, khi chuyển thành phường, địa phương phải đổi mới phương thức quản lý phù hợp đặc điểm phát triển và định hướng quy hoạch chung của Thành phố. Cùng với việc xác định thứ tự ưu tiên trong phát triển, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức được xem là yêu cầu quan trọng để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.
Bà Lê Thị Anh Thư nhấn mạnh sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp là căn cứ quan trọng để đánh giá chất lượng phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức. Đối với một địa bàn có nhiều hoạt động sản xuất, kinh doanh như xã Hiệp Phước, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi thủ tục hành chính, hoạt động quản lý và các dịch vụ thiết yếu đều tác động đến đời sống người lao động cũng như môi trường hoạt động của doanh nghiệp.
Từ thực tế các địa phương, có thể thấy, việc nâng cao chất lượng phục vụ được triển khai theo những hướng khác nhau nhưng có mối liên hệ chặt chẽ. Những nhiệm vụ ấy không tách rời nhau. Chính quyền phục vụ tốt hơn phải bắt đầu từ việc hiểu người dân cần gì, tổ chức thực hiện có trách nhiệm và chuyển những nhu cầu đó thành kết quả cụ thể. Đối với cư dân đô thị mới, chất lượng phục vụ không chỉ được cảm nhận qua thái độ của cán bộ hay thời gian giải quyết hồ sơ mà còn qua sự an toàn trên mỗi tuyến đường, điều kiện học tập của con em, khả năng tiếp cận y tế và môi trường sống hằng ngày.
Điểm chung là chính quyền phải lấy trải nghiệm thực tế của người dân làm căn cứ điều chỉnh hoạt động. Bởi những con số về hồ sơ giải quyết đúng hạn hay số dịch vụ được triển khai chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân cảm nhận được sự thuận tiện và hiệu quả.
Đối với người dân, ý nghĩa của việc “lên phường” không nằm ở tấm biển mới trước trụ sở hành chính. Sự thay đổi chỉ thực sự có giá trị khi những nhu cầu về đi lại, học tập, chăm sóc sức khỏe, môi trường sống và dịch vụ công được đáp ứng ngày càng tốt hơn. Chính chất lượng phục vụ và mức độ hài lòng của người dân sẽ là thước đo rõ ràng nhất cho hiệu quả của quá trình chuyển đổi.
Bài cuối: Để “phường” không chỉ là tên gọi
