Trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành môi trường học tập, nghiên cứu và giao tiếp quen thuộc của giới trẻ, nhiều cơ sở giáo dục tại thành phố Cần Thơ đang đẩy mạnh trang bị cho sinh viên kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch và sử dụng công nghệ an toàn, góp phần xây dựng năng lực công dân số trong thời đại AI.
Vừa qua, Trường Cao đẳng Công nghệ Sài Gòn (chi nhánh Cần Thơ) tổ chức chuyên đề “Kỹ năng khai thác và sử dụng thông tin hiệu quả trong kỷ nguyên số”. Chương trình tập trung vào các nội dung thiết thực như phương pháp tìm kiếm, chọn lọc và đánh giá độ tin cậy của thông tin trên internet; quy định của pháp luật về an ninh mạng, sở hữu trí tuệ; trách nhiệm công dân số và những nguyên tắc cần tuân thủ khi sử dụng các công cụ AI tạo sinh.
Thạc sĩ Ngô Hải Sơn, Kiểm sát viên Văn phòng Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Cần Thơ hướng dẫn sinh viên cách tiếp cận nguồn tư liệu trực tuyến phục vụ học tập, nghiên cứu, phân tích những rủi ro pháp lý phát sinh từ hành vi sao chép tài liệu, đạo văn hoặc sử dụng nội dung do AI tạo ra mà không kiểm chứng, không tuân thủ các quy định về bản quyền và đạo đức học thuật.
Một nội dung được sinh viên đặc biệt quan tâm là hiện tượng Deepfake (siêu tin giả) - công nghệ sử dụng AI để tạo ra hình ảnh, âm thanh hoặc video giả có độ chân thực rất cao. Theo các chuyên gia, đây đang là thách thức mới đối với an ninh mạng khi có thể bị lợi dụng để giả mạo danh tính, lừa đảo tài chính, phát tán thông tin sai sự thật hoặc thao túng dư luận. Thông qua các tình huống thực tế, sinh viên được hướng dẫn kỹ năng nhận diện dấu hiệu của thông tin giả, kiểm chứng nguồn tin trước khi chia sẻ, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng AI một cách có trách nhiệm.
Cuối tháng 5/2026, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an thành phố Cần Thơ phối hợp với Trường Đại học Nam Cần Thơ tổ chức chương trình tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trên không gian mạng cho sinh viên. Nội dung tập trung vào nhận diện các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến, kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, quy định pháp luật liên quan đến hoạt động đăng tải thông tin trên internet, bảo vệ dữ liệu cá nhân và đấu tranh với các thông tin xuyên tạc, sai sự thật.
Công an thành phố nhấn mạnh yêu cầu sinh viên cần được trang bị kiến thức pháp luật, ý thức công dân số và kỹ năng nhận diện các phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm trên không gian mạng để chủ động phòng ngừa, tự bảo vệ bản thân trước các nguy cơ lừa đảo và vi phạm pháp luật.
Theo Thượng tá Nguyễn Hoàng Phúc, Trưởng Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an thành phố Cần Thơ, Trường Đại học Nam Cần Thơ là đơn vị được lựa chọn triển khai mô hình điểm “Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trên không gian mạng trong sinh viên”. Điểm nhấn của mô hình là việc xây dựng fanpage “Trung tâm tư vấn - Hỗ trợ pháp luật DNC”, tạo kênh kết nối trực tuyến giữa sinh viên với cơ quan chức năng và nhà trường, góp phần đưa thông tin pháp luật đến người học nhanh chóng, sinh động và hiệu quả hơn.
Đại học Cần Thơ có quy mô sinh viên lớn nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (gần 50.000 sinh viên hệ đại học chính quy). Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật trên môi trường mạng được duy trì thường xuyên thông qua các hoạt động sinh hoạt chuyên đề, phối hợp với lực lượng công an bảo đảm an ninh, trật tự học đường và triển khai mô hình ký túc xá an toàn về an ninh, trật tự. Nội dung bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng chống tội phạm công nghệ cao và kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn cũng được lồng ghép vào nhiều hoạt động công tác sinh viên.
Thành phố Cần Thơ đang triển khai cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật năm 2026” dành cho cán bộ, công chức, học sinh, sinh viên và người dân; góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, khuyến khích người dân tiếp cận nguồn thông tin chính thống, hình thành thói quen ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng.
Việc các cơ sở giáo dục và cơ quan chức năng chủ động đưa nội dung nhận diện tin giả, phòng chống lừa đảo công nghệ cao, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng AI có trách nhiệm vào các hoạt động đào tạo, tuyên truyền cho thấy xu hướng chuyển từ phổ biến pháp luật theo phương thức truyền thống sang xây dựng năng lực công dân số cho thế hệ trẻ.
Đây không chỉ là giải pháp giúp sinh viên tự bảo vệ mình trước những nguy cơ trên không gian mạng mà còn góp phần hình thành lực lượng lao động trẻ có tư duy phản biện, khả năng thích ứng với môi trường số và trách nhiệm xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.
