Doanh nghiệp trong nước cần tham gia sâu vào chuỗi giá trị
Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, TP Hồ Chí Minh đặt ra yêu cầu nâng chất lượng thu hút đầu tư. Các ý kiến tập trung vào cách chuyển dòng vốn quốc tế thành năng lực nghiên cứu, sản xuất và đổi mới sáng tạo, đồng thời mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) cho biết, Việt Nam cần quan tâm nhiều hơn đến giá trị thực sự mà các dự án tạo ra. Quy mô vốn và xuất khẩu lớn chưa phản ánh đầy đủ năng lực làm chủ công nghệ của doanh nghiệp trong nước.
Dẫn số liệu 9 tháng đầu năm 2026, ông Huân cho biết Việt Nam thu hút 50,36 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài đăng ký, trong khi vốn thực hiện đạt 21,07 tỷ USD. Khu vực FDI tiếp tục đóng góp quan trọng cho sản xuất và xuất khẩu, nhưng nền kinh tế vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu.
Theo số liệu OECD mà ông Huân dẫn tại chương trình, năm 2020, giá trị gia tăng có nguồn gốc nước ngoài chiếm khoảng 48% giá trị xuất khẩu Việt Nam. Phần trong nước chiếm khoảng 52%, bao gồm cả đóng góp của doanh nghiệp FDI hoạt động tại Việt Nam. Vì vậy, Việt Nam cần phát triển nghiên cứu, thiết kế, công nghệ lõi, sở hữu trí tuệ và thương hiệu.
Ông Huân đề xuất VIFC-HCMC trở thành đầu mối định hướng vốn quốc tế vào những ngành có giá trị gia tăng cao. Các lĩnh vực ưu tiên gồm AI, bán dẫn, tự động hóa, robot, công nghệ số, tài chính số, công nghệ sinh học và công nghệ xanh.
Theo ông, mỗi dự án cần gắn đầu tư với nghiên cứu, đào tạo kỹ sư, chuyển giao công nghệ và phát triển nhà cung ứng trong nước. Hiệu quả thu hút FDI phải thể hiện qua năng lực mới của nền kinh tế, bên cạnh số vốn đăng ký và giải ngân.
Ông Peter James Opdahl, Chủ tịch ITO Group Holdings, cho biết Việt Nam đã trở thành trung tâm sản xuất chiến lược của tập đoàn trong lĩnh vực tự động hóa công nghiệp từ năm 2012. Doanh nghiệp đang triển khai kế hoạch nhà máy mới có diện tích khoảng 12.000 m² theo cơ chế Luồng xanh.
Từ kinh nghiệm đầu tư, ông Opdahl đề xuất Việt Nam tiếp tục phát triển công nghiệp phụ trợ, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia mạng lưới sản xuất toàn cầu. Các bên cần tăng cường đào tạo kỹ sư, chuyển giao công nghệ và nâng năng lực nghiên cứu, thiết kế, sản xuất của doanh nghiệp nội địa.
Ông Nguyễn Thế Duy, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex, nhận định nhà đầu tư thế hệ mới quan tâm cả hạ tầng kết nối, công nghệ, nhân lực và dịch vụ hỗ trợ. Becamex đang phát triển khu công nghiệp thông minh, sinh thái, gắn sản xuất với nghiên cứu, tự động hóa và đào tạo.
Doanh nghiệp định hướng phát triển Khu đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc TP Hồ Chí Minh thành hệ sinh thái tích hợp công nghiệp công nghệ cao, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và đô thị hiện đại. Ông Duy kiến nghị Thành phố tiếp tục xây dựng cơ chế đột phá để thu hút những dự án có giá trị gia tăng cao.
Trong lĩnh vực hàng không, ông Tô Việt Thắng, Phó Tổng Giám đốc Thường trực kiêm Giám đốc An toàn Vietjet, cho rằng sân bay quốc tế Long Thành mở thêm cơ hội phát triển công nghiệp hàng không, logistics và dịch vụ hỗ trợ. Ông nhấn mạnh yêu cầu ứng dụng AI, dữ liệu lớn, số hóa vận hành và chuẩn bị nhân lực chất lượng cao, gắn đổi mới công nghệ với phát triển xanh.
Cần chuyển đề xuất thành dự án khả thi
Những cơ hội hợp tác chỉ có thể trở thành dự án khi nhà đầu tư nhìn thấy điều kiện triển khai rõ ràng. Các doanh nghiệp tại CEO500 quan tâm đến tính kết nối của hạ tầng, khả năng dự báo chính sách và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.
Ông Nick Chong, Trưởng bộ phận Tư vấn Đầu tư khu vực Đông Nam Á của Tập đoàn Arup, cho rằng hạ tầng tạo ra giá trị kinh tế thông qua sự kết nối. Nhà đầu tư đánh giá tổng thể hành lang vận tải, logistics, khu công nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo và đô thị gắn với giao thông công cộng, thay vì chỉ xem xét từng công trình.
Theo ông Chong, nguồn vốn quốc tế ưu tiên dự án có phương án triển khai khả thi, thông tin minh bạch và cơ chế phân bổ rủi ro rõ ràng. Chính quyền cần gắn phát triển hạ tầng với quy hoạch đất đai, công nghiệp, tài chính và khả năng huy động vốn tư nhân. Ông cũng đề xuất các bên xác định trách nhiệm và cơ chế thực hiện ngay từ giai đoạn chuẩn bị. Chính quyền, doanh nghiệp và tổ chức tài chính phát triển cần phối hợp để chuyển nhu cầu hạ tầng thành dự án có khả năng thu hút vốn.
Ông Marc Knapper, nguyên Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, Chủ tịch Knapper Global Advisors, Cố vấn VIFC-HCMC, nhấn mạnh ba yêu cầu của nhà đầu tư: Đầu mối xử lý rõ ràng, phản hồi nhanh; thủ tục minh bạch, có thời hạn dự đoán; chính sách ổn định, nhất quán.
Theo ông Knapper, nhiều dự án chất lượng cao có thời gian triển khai từ 5 đến 20 năm, khả năng dự báo chính sách vì vậy ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư. Thành phố cần sớm xây dựng danh mục dự án ưu tiên, phát triển dịch vụ tài chính quốc tế và cơ chế một cửa hỗ trợ nhà đầu tư.
Ông Ge Jun, Giám đốc điều hành TOJOY Enterprise Services, giới thiệu định hướng thúc đẩy danh mục năm dự án tại TP Hồ Chí Minh, tập trung vào AI, năng lượng sạch, robot xây dựng và kinh tế tầm thấp.
Đại diện TOJOY đề xuất thiết lập cơ chế hợp tác với Văn phòng Chia sẻ Toàn cầu trong khoảng 60–90 ngày tới. Các bên sẽ tiếp tục làm việc để làm rõ điều kiện triển khai, hướng đến chuyển những trao đổi thành dự án khả thi.
Ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, giá trị của các hoạt động trong khuôn khổ Diễn đàn kinh tế Mùa thu nằm ở khả năng chuyển kết nối thành hợp tác, ý tưởng thành sáng kiến và cam kết thành dự án cụ thể. Thành phố sẵn sàng phối hợp xác định địa điểm, nguồn lực, điều kiện và lộ trình cho những đề xuất khả thi.
Ngoài ra, Thành phố giao Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư tại TP Hồ Chí Minh làm đầu mối tổng hợp kiến nghị, đề xuất và dự án tại chương trình. Trung tâm sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan tiếp tục làm việc cùng doanh nghiệp, nhà đầu tư sau diễn đàn.
Ông Nguyễn Công Vinh cũng khuyến khích các tập đoàn lớn tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Những liên kết này cần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và nâng khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
