Những nỗ lực trên xuất hiện ngay trước thềm cuộc gặp ngày 18/8 tại Nhà Trắng - nơi Tổng thống Ukraine cùng các lãnh đạo phương Tây sẽ tìm cách xây dựng một lập trường thống nhất nhằm chấm dứt cuộc chiến hiện nay.
Cuối tuần qua, ông Zelensky và các nhà lãnh đạo châu Âu đã tiếp tục nỗ lực để tìm tiếng nói chung với Mỹ sau khi ông Trump bất ngờ từ bỏ yêu cầu về một lệnh ngừng bắn ngay lập tức với Nga - vốn được nhà lãnh đạo Mỹ nêu ra trước khi tổ chức cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Alaska hôm 15/8.
Tối 17/8 theo giờ địa phương, ông Trump lại dường như muốn gây thêm sức ép lên Kiev khi viết trên mạng xã hội Truth Social: “(Ông Zelensky) có thể kết thúc cuộc chiến với Nga gần như ngay lập tức nếu ông ấy muốn, hoặc ông ấy có thể tiếp tục chiến đấu. Ngày mai sẽ là một ngày trọng đại tại Nhà Trắng”.
Tuy vậy, ông Zelensky cũng phần nào tìm thấy hy vọng từ những tín hiệu được Tổng thống Trump phát đi, cho thấy sẽ sẵn sàng cung cấp đảm bảo an ninh cho Ukraine sau khi chiến tranh kết thúc. Dù vậy, nhà lãnh đạo Ukraine vẫn nhấn mạnh trên mạng xã hội X rằng các cam kết đó “phải thật sự thực tế, mang lại sự bảo vệ được trên bộ, trên không và trên biển, đồng thời có sự tham gia của châu Âu”.
Dù vậy, lập trường chính thức của Washington vẫn chưa rõ ràng. Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff nói với CNN hôm 17/8 rằng trong cuộc gặp với ông Trump, Tổng thống Putin đã đồng ý để Mỹ và đồng minh đưa ra cơ chế bảo vệ tương tự Điều 5 của NATO. “Chúng tôi đã có thể đạt được sự nhượng bộ: Mỹ có thể cung cấp sự bảo vệ tương tự Điều 5, vốn là một trong những lý do chính khiến Ukraine muốn gia nhập NATO”, ông Witkoff nói.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio lại cho rằng Moskva vẫn phải tham gia vào kế hoạch này. “Người Ukraine không muốn quay lại như hiện nay. Họ muốn xây dựng lại đất nước, sống cuộc sống của mình. Đó là yêu cầu hợp lý. Đó là điều chúng tôi đang nỗ lực thực hiện. Và đó là điều Nga rõ ràng phải hiểu”, ông nhấn mạnh.
Ông khẳng định: “Ukraine có quyền, như mọi quốc gia có chủ quyền khác, được tham gia các liên minh và thỏa thuận an ninh với các quốc gia khác”.
Giới chức Anh đánh giá phát biểu công khai của đặc phái viên Witkoff về “cam kết kiểu Điều 5” là đáng chú ý vì phù hợp với thông điệp ông Trump chia sẻ với lãnh đạo châu Âu, và sẽ là chủ đề trọng tâm trong thảo luận tại Nhà Trắng.
Một số đồng minh châu Âu, trong đó có Pháp và Anh, đề xuất lập lực lượng “đảm bảo” cho Ukraine thời kỳ hậu chiến với trụ sở đặt tại Paris. Song ông Zelensky cho rằng “không có thông tin chi tiết nào về cách thức hoạt động, cũng như vai trò của Mỹ và châu Âu sẽ như thế nào”.
Ngoài Tổng thống Trump và Tổng thống Zelensky, dự kiến tham dự hội nghị ở Washington còn có Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Thủ tướng Anh Keir Starmer, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb và Tổng thư ký NATO Mark Rutte.
"Để đạt được thỏa thuận ở đây, cả hai bên sẽ phải nhượng bộ", Ngoại trưởng Rubio nói với CBS News. Ông cho biết rõ ràng là cả Moskva lẫn Kiev đều "không bên bờ vực đầu hàng".
Vào hôm 15/8, Tổng thống Trump đã nhất trí với người đồng cấp Nga Putin về việc thúc đẩy trực tiếp một thỏa thuận hòa bình mà không cần lệnh ngừng bắn ngay lập tức. Nhưng quan điểm của ông Zelensky thì lại khác.
"Ông Putin có rất nhiều yêu cầu, nhưng chúng tôi không biết tất cả... sẽ mất thời gian để xem xét tất cả", Tổng thống Ukraine phát biểu tại Brussels hôm 17/8. "Không thể thực hiện điều này dưới áp lực của vũ khí. Vì vậy, cần phải ngừng bắn và nhanh chóng đàm phán một thỏa thuận cuối cùng", ông nói thêm.
Một quan chức Đức cho biết theo lịch trình: ông Zelensky sẽ gặp riêng ông Trump, sau đó sẽ cùng các nhà lãnh đạo châu Âu dùng bữa trưa kết hợp làm việc và tiếp theo là các cuộc hội đàm. Ngoài các đảm bảo an ninh, vấn đề lãnh thổ và lệnh trừng phạt, các bên tham gia hội đàm tại Washington cũng sẽ thảo luận về việc tài trợ cho lực lượng vũ trang của Ukraine, vị quan chức này cho biết.
