Phát biểu ngày 25/9, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đã chuyển đề xuất về việc mở lại eo biển Hormuz tới Mỹ thông qua các bên trung gian.
Theo ông Araghchi, nếu phía Mỹ chấp nhận một số điều kiện, lộ trình có thể bắt đầu từ ngày hôm sau (26/9) và sau 7 ngày, eo biển Hormuz sẽ được mở lại.
Ngoại trưởng Araghchi không công bố chi tiết, nhưng cho biết đề xuất mới được cho là xây dựng trên cơ sở Bản ghi nhớ Islamabad được Tổng thống Mỹ Donald Trumpg và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký từ xa vào ngày 17/6.
Trong khi đó, truyền thông phương Tây cho biết các điều kiện bao gồm Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động bán dầu của Iran và tuân thủ một lệnh ngừng bắn bao gồm cả Liban (Lebanon)
Tuy nhiên, vào hôm 26/9, Tổng thống Trump đã bác bỏ đề xuất này, nói rằng Iran muốn đạt được một thỏa thuận bởi nước này đang "thua quá nặng" còn Mỹ “đang thắng lớn”.
Phát biểu với các phóng viên bên ngoài Nhà Trắng trước khi lên đường tới Tennessee xem một trận bóng bầu dục đại học, Tổng thống Trump tuyên bố: "Họ muốn đạt được một thỏa thuận và tôi nghĩ điều đó không có vấn đề gì. Tôi cũng muốn đạt được một thỏa thuận”.
Tuy nhiên, theo nhà lãnh đạo Mỹ, “thỏa thuận đó sẽ không thể chấp nhận được” và điều mà Iran muốn làm là mở eo biển Hormuz ngay lập tức... bởi vì nguồn tiền của Tehran đến từ eo biển Hormuz.
Trước đó, kênh RT của Liên bang Nga hôm 26/9 cho biết vào ngày 25/9, tờ Nhật báo Phố Wall dẫn lời các quan chức Mỹ đưa tin rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất ngừng bắn mới nhất của Iran và nói với các trợ lý rằng ông dự định sẽ ra lệnh nối lại các cuộc không kích nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Theo Nhật báo Phố Wall, trong các cuộc trao đổi riêng, nhà lãnh đạo Mỹ tỏ ra hoài nghi rằng Tehran sẽ chấp nhận các điều kiện của Washington, mặc dù công khai dự đoán Iran sẽ tìm cách đạt được một thỏa thuận sau cuộc bỏ phiếu ngày 3/11.
Tuy nhiên, các quan chức lưu ý rằng lập trường của Tổng thống Trump có thể thay đổi trong những tuần tới và có thể chịu tác động từ kết quả bầu cử.
Tại Đại hội đồng Liên hợp quốc hôm 22/9, Tổng thống Trump cho biết ông đang đứng trước một “quyết định lớn” về việc liệu có “hủy diệt” Cộng hòa Hồi giáo Iran nếu các cuộc đàm phán thất bại hay không.
Nhà lãnh đạo Mỹ công khai bác bỏ ý kiến cho rằng các quyết định của mình về Iran bị chi phối bởi cuộc bầu cử, mặc dù dự đoán Tehran sẽ đạt được một thỏa thuận “ngay sau” cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Tehran bác bỏ nhận định của Tổng thống Trump rằng Iran đang cố tình trì hoãn việc đạt được một thỏa thuận.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian trong tuần này cho biết Tehran muốn Washington quay trở lại khuôn khổ ngừng bắn đạt được hồi tháng 6 bất cứ khi nào Mỹ thực sự sẵn sàng cho hòa bình, trong khi Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói rằng sẽ “tốt hơn nhiều” nếu hai bên đạt được một thỏa thuận trước cuộc bỏ phiếu.
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, khiến mọi gián đoạn tại đây đều có ý nghĩa lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Hai tuyến hàng hải của eo biển Hormuz, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.
Bình thường, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua đây mỗi ngày, chiếm gần một phần tư thương mại dầu mỏ đường biển toàn cầu.
Phần lớn lượng dầu này được tiêu thụ tại châu Á, trong đó Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm đa số lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Châu Âu cũng phụ thuộc vào tuyến đường này cho một phần đáng kể khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar.
Không giống nhiều tuyến hàng hải chiến lược khác, eo biển Hormuz gần như không có phương án thay thế quy mô lớn khả thi: chỉ có Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vận hành các đường ống dẫn dầu, nhưng tổng công suất vẫn thấp hơn nhiều so với lưu lượng qua eo biển.
Sự gián đoạn qua eo biển Hormuz được các nhà phân tích đánh giá là cú sốc nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu kể từ các cuộc khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.
