Toàn bộ sông, hồ và cửa sông tại Anh đều không đạt tiêu chuẩn về chất lượng hóa học do tồn dư các hóa chất độc hại, theo kết quả đánh giá mới nhất của Cơ quan Môi trường Anh (EA). Kết quả cũng cho thấy chỉ 14,3% các vùng nước mặt được xếp vào nhóm có tình trạng sinh thái tốt, cho thấy chất lượng nguồn nước tại Anh vẫn ở mức đáng lo ngại.
Theo tờ The Guardian, đây là kết quả của đợt đánh giá toàn diện được thực hiện định kỳ 6 năm một lần đối với các thủy vực trên khắp nước Anh. Cơ quan Môi trường đã kiểm tra sự hiện diện của nhiều nhóm chất ô nhiễm, từ các hợp chất PFAS - còn được gọi là "hóa chất vĩnh cửu" do rất khó phân hủy - đến vi nhựa, đồng thời đánh giá các chỉ số liên quan đến đa dạng sinh học, chất lượng nước và điều kiện môi trường sống của các loài thủy sinh.
Hóa chất độc hại xuất hiện ở mọi khu vực thuỷ lợi
Theo quy định hiện hành, nếu nồng độ bất kỳ hóa chất nào vượt ngưỡng cho phép, thủy vực đó sẽ không đạt tiêu chuẩn về chất lượng hóa học. Trong đợt đánh giá mới nhất, tất cả các vùng nước mặt tại Anh đều không vượt qua tiêu chí này.
Các chuyên gia của Cơ quan Môi trường cho biết nguyên nhân chủ yếu đến từ sự hiện diện của thủy ngân, PFOS - một hợp chất thuộc nhóm PFAS có liên quan đến nguy cơ gây ung thư - cùng PBDE, nhóm chất trước đây được sử dụng rộng rãi làm chất chống cháy. Đây đều là những hợp chất có khả năng tồn lưu rất lâu trong môi trường, khó bị phân hủy và có xu hướng tích tụ trong đất, nước cũng như chuỗi thức ăn.
Theo mục tiêu của Chỉ thị Khung về Nước, tất cả các thủy vực phải đạt trạng thái hóa học và sinh thái tốt trước tháng 12/2027, dù một số loại hóa chất được phép có lộ trình xử lý kéo dài đến thập niên 2030.
Tuy nhiên, với tốc độ cải thiện hiện nay, Cơ quan Môi trường dự báo các vùng nước của Anh phải đến năm 2063 mới có thể đạt trạng thái hóa học tốt, khi nồng độ các chất ô nhiễm tồn lưu suy giảm xuống dưới ngưỡng đánh giá.
Khủng hoảng môi trường đặt ra sức ép lớn với chính phủ
Bà Ami McCarthy, Trưởng bộ phận chính sách của Greenpeace UK, nhận định quy mô đáng báo động của cuộc khủng hoảng và cho rằng chính phủ cần khẩn trương triển khai các biện pháp nhằm ngăn chặn nguồn phát thải hóa chất ngay từ đầu.
Thời gian qua, Chính phủ Anh nhiều lần bị chỉ trích vì chưa có các biện pháp đủ mạnh để kiểm soát nhóm hóa chất PFAS, trong bối cảnh nhiều quốc gia châu Âu đã áp dụng những quy định nghiêm ngặt hơn. Anh cũng bị đánh giá chậm trễ trong việc xử lý ô nhiễm thủy ngân khi vẫn là một trong số ít quốc gia chưa cấm hoàn toàn việc sử dụng thủy ngân trong vật liệu trám răng.
Các chuyên gia cảnh báo thủy ngân là chất độc thần kinh mạnh, có thể gây tổn thương hệ thần kinh, hệ tiêu hóa, hệ miễn dịch, đồng thời ảnh hưởng đến phổi, thận, da và mắt ngay cả khi con người chỉ tiếp xúc với hàm lượng thấp.
Cơ quan Môi trường cho biết đang triển khai nhiều chương trình nghiên cứu nhằm xác định nguồn phát sinh các chất ô nhiễm và nâng cao hiểu biết về sự phân bố của chúng trong sông ngòi, nguồn nước ngầm cũng như các lưu vực cung cấp nước sinh hoạt.
Ô nhiễm từ nông nghiệp ngày càng đáng lo ngại
Theo Greenpeace UK, các công ty cấp nước cần chịu trách nhiệm đối với phần ô nhiễm do mình gây ra. Tuy nhiên, tổ chức này nhấn mạnh hoạt động nông nghiệp hiện đã trở thành một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến môi trường sông ngòi tại Anh xuống cấp.
Tổ chức kêu gọi chính phủ tăng cường hỗ trợ nông dân nhằm giảm tình trạng sử dụng quá mức phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời thúc đẩy các mô hình sản xuất thân thiện với thiên nhiên.
Giám đốc điều hành tổ chức vận động River Action nhận định, bất chấp những cam kết từ nhiều đời chính phủ, các dòng sông của Anh vẫn nằm trong nhóm ô nhiễm nhất châu Âu. Nguồn ô nhiễm không chỉ đến từ nước thải của các công ty cấp nước hoạt động vì lợi nhuận mà còn xuất phát từ nền nông nghiệp quy mô công nghiệp, đặc biệt là lượng chất thải từ các trang trại chăn nuôi gia cầm cỡ lớn chảy vào hệ thống sông ngòi.
