Các cuộc tấn công thường xuyên của Nga nhằm vào các cơ sở năng lượng khiến một số khu vực ở Kiev mất nước sinh hoạt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xảy ra khủng hoảng nhân đạo và y tế công cộng nghiêm trọng nếu tình trạng mất điện tiếp diễn. Hệ thống cấp nước và thoát nước của thủ đô Ukraine phụ thuộc hoàn toàn vào điện.
Theo tờ Kyiv Independent, hệ thống cấp nước của Kiev là một trong những đơn vị tiêu thụ điện lớn nhất thành phố, cần lượng điện khổng lồ để lấy nước từ sông Dnipro và bơm khoảng 700 triệu lít nước sạch mỗi ngày đến các hộ gia đình và doanh nghiệp.
Hệ thống này cũng phụ thuộc rất lớn vào lưới điện quốc gia, khiến nó dễ bị tổn thương trước chiến dịch không kích của Nga nhằm vào các cơ sở năng lượng.
Một số người dân đã dự trữ nước sạch tại nhà, nhưng các chuyên gia ngành nước cảnh báo mối đe dọa lớn nhất đến từ sự cố hệ thống xử lý nước thải, vốn cần điện để vận chuyển nước thải đến các nhà máy xử lý.
Nếu không được xử lý, nước thải có thể tràn ra đường phố, gây nguy hiểm nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng và môi trường.
“Vận chuyển và xử lý nước thải là thách thức lớn đối với các công ty dịch vụ công ích. Thiết bị đang xuống cấp, còn tình trạng thiếu điện để vận hành máy bơm có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng”, ông Oleksandr Skhin, Giám đốc Hiệp hội các đơn vị cấp nước Ukraine, nói với báo Kyiv Independent.
Những điểm yếu dễ bị tổn thương
Mặc dù Chính phủ Ukraine tuyên bố cả nước đã chuẩn bị tốt cho mùa Đông, người dân Kiev ngày càng hoài nghi về điều này, đặc biệt sau khi Moskva tiến hành một trong những cuộc tấn công lớn nhất từ trước đến nay nhằm vào các trạm biến áp của thủ đô hôm 14/10, khiến nhiều hộ gia đình mất cả điện lẫn nước.
Như Kyiv Independent từng đưa tin, thành phố Kiev chưa chuẩn bị đầy đủ cho mùa sưởi ấm, dẫn đến tình trạng thiếu nguồn phát điện dự phòng. Vì vậy, các cuộc tấn công gần đây không chỉ gây mất điện khẩn cấp mà còn buộc thủ đô phải quay lại áp dụng lịch cắt điện luân phiên, biện pháp đã không được sử dụng kể từ mùa Xuân.
Ông Serhii Horkutsenko, Phó Giám đốc công ty cấp nước Kievvodokanal thuộc sở hữu nhà nước, nói với truyền thông Ukraine trong cuộc phỏng vấn đăng ngày 12/10 rằng tình trạng điện áp dao động liên tục khiến hệ thống thiết bị cấp nước đã cũ kỹ của Kiev lâm vào tình trạng “cháy hỏng”.
Bên cạnh đó, Nga đã tăng cường độ các cuộc tấn công nhằm vào hệ thống năng lượng Ukraine lên gấp 5 lần kể từ năm 2024 - theo bà Olena Pavlenko, người đứng đầu tổ chức nghiên cứu năng lượng Dixi Group có trụ sở tại Kiev. Do đó, hệ thống năng lượng của Kiev đang ở tình trạng nghiêm trọng hơn những năm trước.
Lưới điện suy yếu và xuống cấp cũng làm tăng nguy cơ đối với hệ thống cấp nước, bởi việc đáp ứng nhu cầu điện của các trạm bơm trở nên khó khăn hơn, theo ông Oleksii Andriiashchenko, Giám đốc kinh doanh của Grundfos Ukraine, một nhà sản xuất máy bơm nước lớn.
Ông dự báo một số khu vực tại Kiev có thể mất điện và nước trong nhiều tuần vào mùa Đông này. Trong kịch bản xấu nhất, hệ thống cấp nước có thể sụp đổ, khiến các bể chứa nước thải tràn ra và gây ngập lụt trong thành phố.
Trong khi đó, Nga cũng đã nhiều lần sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) và tên lửa tấn công trực tiếp nhà máy xử lý nước thải duy nhất của Kiev, nhà máy Bortnychi - theo ông Mykhailo Yatsuk, Giám đốc Viện Các vấn đề nước và Cải tạo đất.
“Việc nhà máy Bortnychi bị phá hủy sẽ tạo ra mối đe dọa lớn nhất. Ngoài ra, còn có nguy cơ các trạm bơm nước thải bị hư hại. Điều này có thể gây ra sự cố cho toàn bộ hệ thống liên kết và dẫn đến thiệt hại môi trường nghiêm trọng”, ông Yatsuk nói.
Công tác chuẩn bị
Theo ông Yatsuk, chính quyền Kiev đã chuẩn bị tốt hơn nhiều so với những năm trước và xây dựng các phương án ứng phó khẩn cấp cho nhiều kịch bản khác nhau, bất chấp nhận định của dư luận rằng thành phố chưa sẵn sàng.
Ông cho biết chính quyền cũng đã dự trữ thiết bị và vật tư cần thiết để sửa chữa cơ sở hạ tầng cấp nước bị hư hại.
Trước mùa Đông, công ty Kievvodokanal đang vận hành 103 máy phát điện trên toàn mạng lưới và chờ tiếp nhận thêm các hệ thống máy phát công suất lớn đang được sản xuất ở nước ngoài. Tuy nhiên, ông Klitschko nhấn mạnh máy phát điện không thể thay thế lưới điện chính và cũng không thể hoạt động liên tục.
Hơn nữa, máy phát điện chỉ có thể cung cấp năng lượng cho các trạm bơm nhỏ, chứ không đủ khả năng vận hành những trạm lớn và quan trọng hơn.
Tình trạng thiếu nước phục vụ vệ sinh cá nhân và làm sạch môi trường đã xảy ra tại nhiều thành phố của Ukraine trong suốt cuộc xung đột. Tại Chernihiv, khi thành phố trải qua đợt mất nước kéo dài một tháng vào đầu cuộc xung đột toàn diện, người đứng đầu đơn vị cấp nước địa phương chỉ có thể dùng máy kéo để phân phát lượng nước uống hạn chế cho người dân.
“Người dân buộc phải tự tìm cách đáp ứng nhu cầu vệ sinh, bao gồm lấy nước từ sông hoặc làm tan tuyết”, ông Oleksandr Skhin, Giám đốc Hiệp hội Cấp nước Ukraine, nói. “Đó là một trải nghiệm vô cùng khó khăn".
