Tám nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao năng suất lao động quốc gia

Kế hoạch nhằm tổ chức quán triệt sâu sắc và triển khai nghiêm túc, đồng bộ, hiệu quả các nội dung của Kết luận số 62-KL/TW; tạo chuyển biến rõ rệt về nhận thức và hành động của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội về vai trò, vị trí và tầm quan trọng của việc nâng cao năng suất lao động quốc gia gắn với phát triển thị trường lao động.

Đồng thời, Kế hoạch xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu và lộ trình phù hợp; đề cao tính chủ động của các bộ, cơ quan, địa phương trong nâng cao năng suất lao động và phát triển thị trường lao động, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng “hai con số” và nâng cao năng lực quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Kế hoạch đề ra 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, gồm: tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động về nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động; hoàn thiện thể chế phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả; thực hiện các giải pháp tạo việc làm có năng suất lao động cao; nâng cao chất lượng lao động đáp ứng nhu cầu thị trường; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; phát triển việc làm bền vững, bảo đảm an sinh xã hội; phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, linh hoạt, hiệu quả.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là thúc đẩy chuyển dịch lao động từ khu vực có năng suất thấp sang khu vực có năng suất cao.

Theo Kế hoạch, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, tổ chức quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn theo hướng gắn với phân bố dân cư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo việc làm năng suất cao, hình thành các hành lang kinh tế, vùng động lực và cực tăng trưởng.

Cùng với đó, các bên liên quan sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút đầu tư theo hướng ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, quản trị hiện đại, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo nhiều việc làm có chất lượng, năng suất, thu nhập cao. Kế hoạch cũng yêu cầu rà soát vai trò của doanh nghiệp trong nâng cao năng suất lao động, từ đó xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao năng lực quản trị, phát triển nguồn nhân lực; đồng thời nghiên cứu các chương trình, chính sách thúc đẩy chuyển dịch khu vực kinh tế phi chính thức sang chính thức.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng chính sách khuyến khích phát triển việc làm có năng suất lao động cao gắn với cơ giới hóa, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ cao; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề cho lao động nông nghiệp, nông thôn, thúc đẩy chuyển dịch từ lao động giản đơn sang lao động có kỹ năng và trình độ chuyên môn kỹ thuật, từ việc làm phi chính thức sang việc làm chính thức.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nghiên cứu, tổ chức các hoạt động liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tri thức, nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, tăng tỷ lệ nội địa hóa và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu.

Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng chính sách và triển khai các hoạt động hỗ trợ về việc làm, phát triển kỹ năng nghề, tiền lương, bảo hiểm xã hội nhằm thúc đẩy chuyển dịch lao động từ khu vực có năng suất thấp sang khu vực có năng suất cao.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là nâng cao chất lượng lao động đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường trong giai đoạn mới.

Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao khẩn trương đổi mới nội dung, chương trình và phương thức đào tạo theo hướng mở, linh hoạt, hiện đại, gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động, yêu cầu đổi mới công nghệ và nhu cầu sử dụng nhân lực của doanh nghiệp.

Kế hoạch yêu cầu sớm hoàn thiện cơ chế, nhân rộng mô hình đào tạo nghề kép, cơ sở đào tạo thực hành, đào tạo theo đơn đặt hàng và đào tạo gắn với vị trí việc làm; tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, đánh giá và sử dụng lao động sau đào tạo.

Các chương trình đào tạo, đào tạo lại sẽ tập trung nâng cao kỹ năng số, kỹ năng trí tuệ nhân tạo, kỹ năng xanh, kỹ năng nghề, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người lao động, nhất là trong những ngành, nghề chịu tác động mạnh của đổi mới công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, Kế hoạch đặt yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng để hình thành đội ngũ “nông dân chuyên nghiệp”, “nông dân số” có kỹ năng ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; tổ chức sản xuất theo mô hình kinh tế tuần hoàn; vận hành máy móc, thiết bị nông nghiệp hiện đại; sản xuất, kinh doanh theo chuỗi giá trị, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đồng thời, Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát nhằm thu hút, sử dụng và phát huy đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chất lượng cao trong và ngoài nước.

Bộ Tài chính được giao nghiên cứu các cơ chế, chính sách vượt trội về tài chính, thuế, quỹ đầu tư để hỗ trợ doanh nghiệp và chuyên gia, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài đến làm việc, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Kế hoạch cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ coi trọng bằng cấp sang coi trọng kỹ năng nghề, năng lực thực hành, khả năng thích ứng và hiệu quả công việc.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì rà soát, xây dựng và tổ chức thực hiện các chiến lược, chương trình, đề án phát triển nguồn nhân lực quốc gia, tập trung vào nhân lực chất lượng cao, nhân lực kỹ thuật, nhân lực số và nhân lực phục vụ các ngành, lĩnh vực chiến lược, quan trọng, then chốt.

Hệ thống học tập suốt đời sẽ tiếp tục được phát triển, tạo điều kiện để người lao động thường xuyên học tập, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng. Cùng với đó là tăng cường liên thông giữa giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học; phát triển các chương trình đào tạo kỹ sư thực hành, nhân lực kỹ thuật cao và các ngành, nghề mới phát sinh từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, già hóa dân số và đổi mới công nghệ.

Kế hoạch cũng đặt nhiệm vụ đẩy mạnh phân luồng, hướng nghiệp sau trung học cơ sở; nghiên cứu triển khai mô hình đào tạo nghề sau trung học cơ sở theo chuẩn quốc tế và nhu cầu của thị trường lao động, bảo đảm người học vừa hoàn thành chương trình giáo dục trung học, vừa đạt trình độ nghề và có khả năng sớm tham gia thị trường lao động; phát triển các mô hình, hệ sinh thái đào tạo nhân lực chất lượng cao gắn với các ngành công nghiệp trọng điểm, khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, vùng kinh tế trọng điểm và địa bàn chiến lược; phát huy vai trò của doanh nghiệp trong đầu tư cho đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, góp phần tạo việc làm bền vững và nâng cao năng suất lao động.

Kế hoạch yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế trong đào tạo, nghiên cứu, trao đổi chuyên gia, chuyển giao công nghệ, công nhận văn bằng, chứng chỉ; tiếp thu có chọn lọc các mô hình đào tạo tiên tiến, phù hợp với điều kiện Việt Nam, qua đó từng bước nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển thị trường lao động hiện đại, linh hoạt và tạo nền tảng cho tăng năng suất lao động quốc gia.