Theo Báo cáo, Đoàn giám sát cho rằng, trong thời điểm hiện nay, nguồn nhân lực của nước ta cơ bản đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Nguồn nhân lực, nhân lực chất lượng cao tăng cả về số lượng và chất lượng, cơ cấu ngày càng phù hợp hơn; trình độ, kỹ năng của lực lượng lao động được nâng lên; năng suất lao động, việc làm, thu nhập của người lao động có chuyển biến tích cực. Đối với khu vực công lập, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phần lớn có trình độ từ đại học trở lên; công tác tuyển dụng, sử dụng, quản lý và phát triển nguồn nhân lực được thực hiện nghiêm túc, bảo đảm công khai, minh bạch theo quy định, chất lượng; trình độ đội ngũ nhìn chung đáp ứng yêu cầu.
Tuy nhiên, Đoàn giám sát cũng chỉ rõ, đất nước ta đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, nhất là chuyên gia đầu ngành. Cơ chế, chính sách tài chính cho giáo dục còn bất cập; cơ cấu lao động chuyển dịch chậm. Cơ chế, chính sách đặc biệt để thu hút, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng nhân lực chất lượng cao, nhân tài chậm đổi mới. Chính sách tuyển dụng, đãi ngộ, tạo môi trường làm việc chưa thực sự hấp dẫn...
Đoàn giám sát kiến nghị, Chính phủ khẩn trương ban hành Chiến lược phát triển nguồn nhân lực đến năm 2030, tầm nhìn 2050 và bố trí đầy đủ nguồn lực bảo đảm để thực hiện, nâng cao năng lực sáng tạo của nhân lực gắn với sử dụng hợp lý trí tuệ nhân tạo và các công cụ khoa học công nghệ mới. Chính phủ xây dựng và trình Quốc hội xem xét, sửa đổi bổ sung Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Dân số, Luật Viên chức, Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục và đào tạo, Chương trình mục tiêu quốc gia về dân số và phát triển.
Cùng với đó, ban hành quy định về nhân lực chất lượng cao theo hướng quy định rõ về khái niệm, tiêu chí, thẩm quyền xác định nhân lực chất lượng cao trong tổng thể nguồn nhân lực (qua các tiêu chí về kết quả đào tạo, bồi dưỡng, kết quả thực hành nghề nghiệp, kinh nghiệm, uy tín, thành tựu trong công tác)...
Các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao nỗ lực của Đoàn giám sát đã hoàn thành giám sát chuyên đề đúng tiến độ, có chất lượng tốt.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, vừa qua, Bộ Chính trị đã ban hành “bộ tứ trụ cột” đều có những nội dung liên quan đến việc nâng cao chất lượng dạy và học, nhất là chất lượng nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bộ Chính trị cũng đã cho ý kiến và theo kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm, trước ngày 15/8 sẽ ban hành Nghị quyết về giáo dục toàn dân, Nghị quyết về lĩnh vực chăm sóc sức khỏe nhân dân. Chủ tịch Quốc hội đề nghị, sau khi các nghị quyết này được ban hành, Đoàn giám sát cần cập nhật thêm để có sự đánh giá, kiến nghị một cách phù hợp để Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, nhất là Bộ Giáo dục và Đào tạo có thể triển khai được trong thời gian tới.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, báo cáo của Đoàn giám sát phải cung cấp được bức tranh tổng thể về nguồn nhân lực chất lượng cao ở Việt Nam trong giai đoạn 2021 - 2024. Giáo dục chất lượng cao của Việt Nam hiện đứng ở đâu trong khối ASEAN và châu Á? Từ đó, dự báo nhu cầu nguồn nhân lực trong giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nhất là đối với những ngành, lĩnh vực then chốt của đất nước.
Về các nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới, dự thảo Nghị quyết đã đề ra 9 nhóm vấn đề cần hoàn thiện thể chế chính sách. Chủ tịch Quốc hội đề nghị nêu rõ việc hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật tới đây thuộc về luật hay nghị định, thông tư? Vướng ở đâu thì gỡ ở đó chứ không nói chung chung là vướng thể chế. Vướng thể chế ở đâu, ở chỗ nào, thuộc ngành nào thì phải nêu cụ thể.
Nêu thực tế đã có nhiều đề án, chương trình phát triển nhân lực chất lượng cao được ban hành, tuy nhiên Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, việc tổ chức thực hiện còn hạn chế, kết quả chưa rõ nét. Một số nội dung quan trọng còn chậm hoặc chưa ban hành. Do đó, phải đặc biệt lưu ý tới khâu tổ chức thực hiện; làm rõ nội hàm của “chất lượng cao”...
