Hội đồng nhân dân cấp xã hướng tới tiêu chí 'người thật - việc thật - hiệu quả thật'

Gọn, mạnh, giảm trung gian

Sau sáp nhập, tỉnh Lâm Đồng có 124 xã, phường, đặc khu và trở thành địa phương có diện tích lớn nhất cả nước. Với địa hình rộng trải đều từ miền núi đến hải đảo, việc phân cấp theo mô hình địa phương 2 cấp đã bước đầu thể hiện kết quả tích cực.

Là một trong những phường trung tâm của khu vực Bảo Lộc, HĐND phường 3 Bảo Lộc với 25 đại biểu đã tích cực phát huy vai trò, chức năng ngay sau khi kiện toàn bộ máy. So với thời điểm trước sáp nhập 3 xã, phường của thành phố Bảo Lộc cũ, số lượng đại biểu của HĐND phường 3 Bảo Lộc mới được “tinh gọn” chỉ còn khoảng 1/3 (25 so với 81 đại biểu của 3 xã, phường cũ).

Phó Chủ tịch HĐND phường 3 Bảo Lộc Bùi Đình Tưởng thông tin, đại biểu giảm đi nhưng vai trò, chức năng của bộ máy không suy giảm theo. Thực tế trong gần một năm qua, vai trò của HĐND đã được thể hiện rất rõ, nhiều quyết sách được thông qua tại các kỳ họp sát với thực tế, với nguyện vọng của cử tri và nhân dân, nhất là liên quan đất đai, xây dựng đô thị, rác thải, ô nhiễm môi trường, bảo vệ rừng. Điểm đáng chú ý là, HĐND cấp xã đã giảm bớt được khâu trung gian, không cần xin thêm ý kiến của cấp huyện, thành phố như trước. Đối với những quyết sách thuộc thẩm quyền, HĐND phường có thể triệu tập kỳ họp chuyên đề để biểu quyết, tự thông qua và tự chịu trách nhiệm và trình lên HĐND cấp tỉnh.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Sơn Mỹ Nguyễn Lê Thành chia sẻ, việc phân cấp hợp lý giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong giải quyết công việc, nâng cao trách nhiệm của từng cấp. Ở xã Sơn Mỹ, nhiều vấn đề như quản lý đất đai, thủ tục hành chính hay các công trình dân sinh quy mô nhỏ đã được phân cấp cho cấp xã nên đã giúp địa phương xử lý kịp thời, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Phó Chủ tịch HĐND phường 3 Bảo Lộc Bùi Đình Tưởng nêu rõ, việc phân cấp, phân quyền như hiện nay giúp bộ máy tại địa phương trực tiếp giải quyết được nhiều vấn đề, giảm xin ý kiến cấp trên. Thực tế trong gần một năm qua, các kỳ họp của HĐND phường 3 Bảo Lộc đã ghi nhận và giải quyết khoảng 90% các ý kiến, vấn đề cử tri phản ánh, còn lại 10% mới cần chuyển lên cấp trên. HĐND phường đã thông qua những cái nghị quyết liên quan đến hạ tầng giao thông, vệ sinh môi trường, cải cách thủ tục hành chính và đã triển khai thực hiện các công trình, dự án còn dang dở, góp phần gỡ vướng cho người dân.

Phân cấp, phân quyền cụ thể hơn

Trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng chính quyền địa phương tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND theo hướng phân cấp, phân quyền, phân định rõ thẩm quyền xuống cơ sở đang trở thành nhiệm vụ quan trọng. Theo ông Nguyễn Lê Thành, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Sơn Mỹ, thực tế hiện nay, một số lĩnh vực đã được phân cấp cho cấp xã nhưng chưa triệt để, vẫn phải xin ý kiến nhiều cấp, làm giảm tính chủ động của cơ sở. Do đó, cần tiếp tục rà soát, phân định rõ thẩm quyền, gắn với phân bổ nguồn lực, tránh tình trạng giao nhiệm vụ nhưng chưa bảo đảm điều kiện thực hiện. Đối với HĐND cấp xã, cần tiếp tục đổi mới nội dung, nâng cao chất lượng kỳ họp, tăng cường giám sát các lĩnh vực người dân quan tâm. Quan trọng là nâng cao chất lượng đại biểu, nhất là kỹ năng thảo luận, phản biện và xử lý các vấn đề từ thực tiễn.

Đồng quan điểm, ông Hồ Xuân Hậu, Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Đông Gia Nghĩa nêu rõ, cần tăng cường năng lực cấp cơ sở bằng việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thường xuyên cho đại biểu HĐND cấp xã, phường, đặc khu, đảm bảo họ đủ năng lực quyết định và chịu trách nhiệm về các quyền hạn, nhiệm vụ đã được phân cấp. HĐND tỉnh, thành phố cần tập trung ban hành các nghị quyết xác định rõ phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn giữa cấp tỉnh và cấp xã. Việc phân cấp phải đi đôi với các điều kiện cần thiết về tài chính và nhân lực để cơ quan được phân cấp thực hiện tốt nhiệm vụ; đẩy mạnh việc trao quyền tự chủ nhiều hơn cho chính quyền cấp xã, phường, đặc khu nhằm nâng cao tính chủ động, giải quyết kịp thời các vướng mắc của người dân ngay từ cơ sở. Hoạt động của HĐND không chỉ dừng lại ở việc ban hành nghị quyết mà phải hướng tới tiêu chí "người thật - việc thật - hiệu quả thật" thông qua việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số để nâng cao năng lực giám sát, đảm bảo tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trước cử tri.

Theo ông Bùi Đình Tưởng, Phó Chủ tịch HĐND phường 3 Bảo Lộc, thực tế hiện nay phân cấp cho phường, xã tương đương như cấp huyện, thành phố trước đây. Tuy nhiên quyền hạn của địa phương trong một số vấn đề vẫn chưa được phân định rõ ràng, cụ thể nên gặp nhiều khó khăn khi vận hành bộ máy. Điển hình như các thủ tục hành chính về đất đai, giải ngân các dự án đầu tư công, công tác chuyển đổi số, vấn đề về quy hoạch đô thị.  Để tháo gỡ cho phường, xã thì vấn đề đầu tiên là về cơ chế để phân cấp, phân quyền cụ thể như thế nào. Thứ hai là phân cấp liên quan đến thẩm quyền, thẩm quyền của địa phương trên một số lĩnh vực cũng cần phải quy định cụ thể, rõ ràng hơn.../.