Mưa lớn đang xảy ra nhiều ngày qua tại nhiều khu vực TP Hồ Chí Minh, có thời điểm mưa đúng giờ cao điểm khiến nhiều tuyến đường ngập nhanh, ảnh hưởng giao thông. Chiều 7/10, mưa lớn tại khu vực phía Bắc Thành phố gây ngập nhiều tuyến đường; trước đó, ngày 6/10, mưa lớn cũng gây ngập tại nhiều tuyến đường khu vực trung tâm.
Theo Công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị TP Hồ Chí Minh, nhiều năm gần đây, tác động của biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng rõ nét. Tần suất xuất hiện những trận mưa có cường độ rất lớn trong thời gian ngắn ngày càng dày, vượt xa tần suất thiết kế lịch sử của hệ thống cống cũ. Các đợt triều cường cũng liên tục duy trì ở mức đỉnh lịch sử, trên báo động III, khiến thời gian ngập kéo dài.
Đặc biệt, tình trạng “bất lợi kép” khi mưa cực đoan trùng thời điểm đỉnh triều xuất hiện thường xuyên hơn. Nước sông dâng cao có thể bít các cửa xả tự chảy, tạo áp lực lớn lên hệ thống thoát nước đô thị và làm xuất hiện các điểm ngập sâu cục bộ.
Để chủ động ứng phó và giảm thiểu thiệt hại, Công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị TP Hồ Chí Minh cho biết ngoài phân công trực 24/24 giờ, Công ty kích hoạt phương án ứng phó khẩn cấp theo phương châm “4 tại chỗ”. Các tổ phản ứng nhanh được bố trí chốt trực tại những điểm trũng thấp, điểm có nguy cơ ngập sâu; mở các nắp ghi thu chắn rác, liên tục vớt rác tại miệng cống để bảo đảm dòng chảy mặt vào hệ thống thoát nước nhanh nhất.
Công ty cũng chủ động hạ mực nước đệm trong các tuyến cống chính, kênh hở và hồ điều hòa trước khi mưa hoặc triều đến; huy động các trạm bơm cố định vận hành hết công suất, đồng thời điều động xe bơm di động công suất từ 1.000 - 3.000 m3/giờ đến các điểm ngập sâu để bơm cưỡng bức ra các trục kênh tiêu thoát.
Hệ thống cống ngăn triều và van một chiều được giám sát chặt chẽ mực nước để đóng kịp thời các cửa cống kiểm soát triều khi mực nước sông cao hơn nội đồng, chống chảy ngược; đồng thời mở xả tự chảy ngay khi thủy triều bắt đầu rút. Công ty cùng cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông và lực lượng cơ sở đặt biển báo độ sâu ngập, căng dây cảnh báo tại các hố ga, vị trí nguy hiểm, hỗ trợ người dân điều hướng phương tiện.
Bên cạnh các giải pháp ứng phó tại chỗ, Công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị TP Hồ Chí Minh cho biết làm việc với các chủ đầu tư, cơ quan chức năng để tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ các dự án cải tạo, nâng cấp mạng lưới cống thoát nước, nạo vét các trục kênh rạch tiêu thoát chính, trạm bơm và hồ điều tiết để sớm đưa vào vận hành, phát huy hiệu quả công trình.
Các công trình hạ tầng đang thi công cũng được Công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị TP Hồ Chí Minh kiểm tra, yêu cầu nhà thầu phải có phương án dẫn dòng tạm thời, bảo đảm năng lực thoát nước tương đương hoặc lớn hơn hiện trạng. Đơn vị lưu ý không để đắp đê quai, tập kết đất đá làm thu hẹp tiết diện cống, kênh mà không có hệ thống bơm hoặc đường ống dẫn dòng thay thế, tránh gây ngập cho khu vực lân cận khi mưa lớn.
Thực tế, dù thường xuyên nạo vét, duy tu, hệ thống thoát nước vẫn chịu sức ép từ nhiều tác nhân. Theo Công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị TP Hồ Chí Minh, rác sinh hoạt như túi ni-lông, hộp xốp, cành cây khi bị vứt ra đường có thể bị nước cuốn, bít kín miệng hố ga thu nước. Dầu mỡ từ hoạt động kinh doanh, dịch vụ ẩm thực xả trực tiếp xuống cống có thể đông kết, bám vào thành cống, làm thu hẹp từ 50 - 80% tiết diện lòng cống.
Bên cạnh đó, đất, cát, vữa xi măng từ các công trình xây dựng nếu không được che chắn, lắng lọc có thể trôi hoặc đổ vào cống, gây tắc nghẽn. Tình trạng tự ý xây gờ bê tông, lát gạch bịt miệng thu nước, lấn chiếm hành lang kênh rạch, lòng hồ cũng làm suy giảm không gian trữ và đường thoát nước tự nhiên của đô thị.
