Theo kết quả nghiên cứu do 4 nhà kinh tế của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) công bố ngày 5/8, bất ổn chính trị và địa chính trị gia tăng đã khiến Khu vực đồng euro (Eurozone) mất khoảng 0,4 điểm phần trăm tăng trưởng trong giai đoạn từ quý I/2025 đến quý I/2026, đồng thời làm suy giảm đầu tư và tiêu dùng của các hộ gia đình.
Theo nghiên cứu trên, kinh tế châu Âu trong những năm gần đây liên tiếp chịu tác động từ các cú sốc bên ngoài như đại dịch COVID-19, xung đột Nga - Ukraine, chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump và căng thẳng tại eo biển Hormuz. Ngoài những tác động trực tiếp như giá năng lượng tăng hay xuất khẩu gặp khó khăn, các biến động này còn làm gia tăng tâm lý bất định, khiến doanh nghiệp trì hoãn các quyết định đầu tư, trong khi người dân thận trọng hơn với những khoản chi tiêu lớn như mua ô tô hoặc nhà ở.
Để lượng hóa mức độ bất ổn, nhóm nghiên cứu sử dụng chỉ số do nhà kinh tế Scott Baker xây dựng năm 2016, dựa trên việc phân tích hàng nghìn bài báo nhằm đo lường tần suất xuất hiện của các từ ngữ phản ánh rủi ro và bất định trong môi trường kinh tế - chính trị.
Kết quả cho thấy mức độ bất ổn tại châu Âu tăng gần như liên tục trong 3 thập niên qua. Sau giai đoạn tương đối ổn định vào cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, chỉ số này tăng mạnh từ cuộc khủng hoảng nợ công Eurozone năm 2010, đạt đỉnh trong cuộc trưng cầu dân ý về Brexit năm 2016 và đại dịch COVID-19 giai đoạn 2020-2021. Tình trạng bất định tiếp tục gia tăng sau cuộc bầu cử tại Pháp, đặc biệt sau quyết định giải tán Quốc hội vào tháng 6/2024, và tăng mạnh hơn kể từ khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025.
Theo ECB, đầu tư của doanh nghiệp là lĩnh vực chịu ảnh hưởng rõ nhất. Sau một cú sốc về bất ổn, tổng vốn đầu tư có thể giảm tới 1,2% sau ba quý, trong đó đầu tư vào tài sản hữu hình như nhà máy, dây chuyền sản xuất và máy móc chịu tác động mạnh hơn đáng kể so với đầu tư vào tài sản vô hình như phần mềm hay trí tuệ nhân tạo.
Tiêu dùng hộ gia đình cũng giảm khoảng 0,4%. Đáng chú ý, nhu cầu đối với các mặt hàng lâu bền như ô tô và thiết bị gia dụng giảm tới 2% ngay trong quý đầu tiên sau cú sốc, trước khi phục hồi dần khi tình hình ổn định. Ngược lại, mức giảm chi tiêu cho các dịch vụ như nhà hàng và giải trí kéo dài hơn một năm và gần như không thể bù đắp sau đó.
Báo cáo cho rằng những kết quả này đặc biệt đáng lưu ý đối với Pháp. Kể từ sau đại dịch COVID-19, tỷ lệ tiết kiệm phòng ngừa của các hộ gia đình Pháp liên tục duy trì ở mức cao, đạt 17,5% thu nhập khả dụng vào cuối năm 2025, so với 14,6% trước đại dịch. Điều này cho thấy tâm lý thận trọng của người dân vẫn ở mức cao trước những biến động của môi trường kinh tế và địa chính trị, trong khi cuộc bầu cử tổng thống Pháp năm 2027 có thể tiếp tục làm gia tăng trạng thái bất định.
