Dự thảo Thông tư nhằm hoàn thiện khung pháp lý thống nhất cho tuyển sinh, tổ chức đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ, được xây dựng trên cơ sở Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2025; Luật Giáo dục Đại học (sửa đổi) năm 2025. Khi được ban hành, Thông tư này sẽ thay thế Thông tư số 23/2021/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ, Thông tư số 18/2021/TT-BGDĐT ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ.
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là chuyển mạnh từ quản lý quy trình đào tạo sang quản lý chất lượng đào tạo, chuẩn đầu ra và trách nhiệm giải trình của cơ sở đào tạo.
Dự thảo được xây dựng theo hướng quy định các yêu cầu, nguyên tắc và chuẩn tối thiểu để các cơ sở đào tạo chủ động xây dựng quy định cụ thể phù hợp với điều kiện thực tiễn và yêu cầu của từng chương trình đào tạo.
Theo đó, các cơ sở đào tạo được chủ động quyết định hình thức, phương thức tổ chức đào tạo, kế hoạch học tập toàn khóa và thời gian đào tạo chuẩn của từng chương trình; đồng thời, phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, công bằng trong tuyển sinh và tổ chức đào tạo. Bên cạnh đó, tăng cường vai trò, trách nhiệm của cơ sở đào tạo và đơn vị chuyên môn trong quản lý học thuật, quản lý quá trình học tập, nghiên cứu của học viên và nghiên cứu sinh.
Các cơ sở đào tạo được ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyển sinh, đăng ký dự tuyển, quản lý và lưu trữ hồ sơ người học khi bảo đảm độ tin cậy, tính xác thực và công bằng trong đánh giá người dự tuyển.
Dự thảo bổ sung nhiều quy định nhằm tăng tính liên thông giữa các trình độ đào tạo trong giáo dục đại học. Dự thảo quy định kết quả học tập và chứng chỉ giáo dục đại học dùng để công nhận, chuyển đổi tín chỉ có giá trị trong thời hạn 60 tháng kể từ ngày hoàn thành học phần hoặc thời điểm được cấp chứng chỉ.
Người học phải hoàn thành chương trình đào tạo trong thời gian tối thiểu bằng 2/3 và tối đa không vượt quá 2,5 lần thời gian đào tạo chuẩn của chương trình. Trường hợp quá thời gian đào tạo tối đa mà chưa hoàn thành chương trình, người học phải thực hiện xét lại điều kiện đầu vào theo quy định của cơ sở đào tạo và chỉ được bảo lưu các học phần, chứng chỉ còn thời hạn công nhận.
Đối với chương trình đào tạo tích hợp, người học tích lũy đủ số lượng tín chỉ của trình độ nào thì được xem xét công nhận và cấp bằng ở trình độ tương ứng theo quy định của chương trình đào tạo.
Theo dự thảo, chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ chỉ được tổ chức theo hình thức đào tạo chính quy nhằm tăng cường môi trường học thuật, nghiên cứu và bảo đảm chất lượng đào tạo nghiên cứu sinh. Chương trình quy định chặt chẽ về năng lực học thuật, năng lực nghiên cứu khoa học và trách nhiệm của đội ngũ giảng viên, người hướng dẫn; đồng thời bổ sung quy định về giảng viên hướng dẫn đồng cơ hữu, giảng viên hướng dẫn là người nước ngoài.
Yêu cầu về công bố khoa học đối với nghiên cứu sinh cũng được cụ thể hóa theo hướng minh bạch, rõ ràng hơn; bổ sung quy định về phản biện độc lập luận án tiến sĩ.
Một điểm mới đáng chú ý là lần đầu tiên dự thảo đưa ra cơ chế miễn phản biện độc lập đối với nghiên cứu sinh có kết quả nghiên cứu xuất sắc đạt chuẩn quốc tế cao, với yêu cầu có ít nhất 3 bài báo WoS/Scopus liên quan trực tiếp đến luận án, trong đó có ít nhất 2 bài thuộc nhóm Q1.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về tổ chức bảo vệ luận án trực tuyến trong trường hợp cần thiết khi đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, tính khách quan, công khai và minh bạch.
