Là địa phương đi tiên phong, thành phố Quảng Ninh đã sớm triển khai sắp xếp mạng lưới, tối ưu hóa nguồn lực và hình thành các trung tâm đào tạo đa ngành chất lượng cao, đáp ứng trực tiếp nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Chủ động sắp xếp, mở rộng quy mô đào tạo
Theo hướng dẫn mới nhất từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, các bộ, ngành và địa phương đang tăng cường rà soát, tổ chức lại hoặc giải thể các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập hoạt động kém hiệu quả. Hướng đi chiến lược là chuyển giao các trường trực thuộc bộ, ngành về địa phương quản lý, đồng thời khống chế mỗi địa phương chỉ duy trì tối đa không quá 3 trường cao đẳng công lập (không tính các đơn vị tự chủ tài chính).
Tại Quảng Ninh, bài toán tổ chức lại mạng lưới đào tạo nghề đã được đặt ra và giải quyết hiệu quả từ nhiều năm trước. Ngay từ năm 2022, thành phố đã chủ động sáp nhập Trường Cao đẳng Giao thông Quảng Ninh vào Trường Cao đẳng Việt - Hàn Quảng Ninh. Mục tiêu xuyên suốt là tập trung đội ngũ, tối ưu hóa cơ sở vật chất, nâng cao quy mô và chất lượng đào tạo, tránh tình trạng phân tán nguồn lực.
Sau sáp nhập, bài toán không dừng ở việc hình thành một bộ máy lớn hơn mà là tổ chức lại hoạt động để nguồn lực được sử dụng hiệu quả. Đến nay, Trường Cao đẳng Việt - Hàn Quảng Ninh đã khẳng định vị thế là cơ sở đào tạo đa ngành, tập trung sâu vào hai nhóm ngành chủ lực: kỹ thuật - công nghiệp chế biến chế tạo (cơ khí, cơ điện, điện tử) và du lịch - dịch vụ.
Ông Lưu Văn Minh, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Việt - Hàn Quảng Ninh cho biết: Nhà trường đặt mục tiêu phát triển thành cơ sở giáo dục nghề nghiệp chất lượng cao. Chúng tôi ưu tiên nguồn lực cho các nhóm ngành trọng điểm như công nghiệp chế biến, chế tạo, cơ khí, điện tử và du lịch dịch vụ để đáp ứng đúng định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế và chuyển đổi số của thành phố.
Phát huy những kết quả đã đạt được, Quảng Ninh đang tích cực tham mưu, đề xuất với các bộ, ngành Trung ương về phương án tiếp nhận các trường cao đẳng nghề thuộc bộ, ngành đóng trên địa bàn về địa phương quản lý. Trong phương án này, Trường Cao đẳng Việt - Hàn Quảng Ninh tiếp tục được định hướng trở thành đầu mối trung tâm để tiếp nhận, tổ chức lại thành một cơ sở đào tạo quy mô lớn, đa ngành, đa lĩnh vực của Quảng Ninh.
Trao đổi về nguyên tắc sắp xếp của địa phương, bà Châu Hoài Thu, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ninh nhấn mạnh: Quảng Ninh quán triệt nguyên tắc duy trì và đầu tư hiện đại đối với các cơ sở có thế mạnh, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp để đạt chuẩn khu vực và quốc tế. Đối với các cơ sở quy mô nhỏ, trùng lặp, hiệu quả thấp, thành phố kiên quyết sắp xếp hoặc giải thể; đồng thời, chủ động mở mới các ngành nghề đang có nhu cầu cấp thiết như logistics, thương mại điện tử, kỹ thuật công nghệ mới. Việc tinh gọn không làm giảm quy mô đào tạo, mà là giải pháp căn cơ để nâng tỷ lệ học sinh ra trường có việc làm, tránh đào tạo dàn trải.
Đổi mới giảng dạy, tăng cường liên kết doanh nghiệp
Nhận thức rõ việc sáp nhập, gia tăng quy mô trường lớp mới chỉ là điều kiện cần, Quảng Ninh xác định nâng cao chất lượng đào tạo từ bên trong mới là điều kiện đủ. Các cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn đang chủ động chuyển đổi chương trình giảng dạy, lấy mức độ hài lòng của thị trường lao động và doanh nghiệp làm thước đo.
Thực tiễn tại Trường Cao đẳng Công nghiệp và Xây dựng (cơ sở thuộc Bộ Công Thương đang hoạt động trên địa bàn Quảng Ninh) cho thấy sự chuyển biến rõ nét. Nhà trường hiện đào tạo ở ba cấp trình độ với đội ngũ khoảng 300 cán bộ, giảng viên, đẩy mạnh mô hình phối hợp với các doanh nghiệp ngay từ khâu xây dựng chuẩn đầu ra, xác định yêu cầu kỹ năng đến tổ chức thực hành, thực tập.
Ông Nguyễn Thanh Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp và Xây dựng khẳng định: Quan điểm nhất quán của nhà trường là tăng cường gắn kết thực chất với doanh nghiệp. Việc đưa doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo giúp rút ngắn tối đa khoảng cách giữa lý thuyết trong nhà trường và thực tiễn sản xuất, tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên ra trường có thể làm việc ngay mà không phải đào tạo lại.
Quá trình tái cơ cấu mạng lưới giáo dục nghề nghiệp tại Quảng Ninh khẳng định một định hướng rõ ràng: việc sắp xếp chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng chiến lược phát triển mới, xác định đúng ngành nghề cốt lõi, tập trung nguồn lực đầu tư trọng điểm và chuẩn hóa đội ngũ giảng viên.
Trao đổi về bài toán tổ chức lại mạng lưới giáo dục nghề nghiệp tại Quảng Ninh, ông Mạc Văn Tiến, Viện trưởng Viện Phát triển giáo dục nghề nghiệp và An sinh xã hội (Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp và Nghề công tác xã hội Việt Nam) nhận định: Việc sắp xếp, tinh gọn hệ thống giáo dục nghề nghiệp cần phải tính toán cẩn trọng dựa trên đặc điểm kinh tế, xã hội và nhu cầu nhân lực thực tế của từng địa phương. Từ đó, các vùng mới có thể xây dựng chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp phù hợp, tránh việc sáp nhập khiên cưỡng.
Mục tiêu cuối cùng của việc rà soát, quy hoạch lại mạng lưới giáo dục nghề nghiệp là hình thành các cơ sở đào tạo đủ năng lực, cung cấp đúng và đủ lực lượng lao động mà nền kinh tế cần. Với những bước đi bài bản, chủ động, Quảng Ninh đang tạo tiền đề vững chắc để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển bền vững.
