Trong đó, hầu hết các bị cáo đều thừa nhận hành vi của mình như bản Cáo trạng của Viện Kiểm sát đã truy tố. Tuy nhiên, khai tại Tòa, các bị cáo phân trần, trình bày về việc xây dựng quy trình bị cáo buộc tạo rào cản, gây khó khăn cho doanh nghiệp để nhận tiền.
Thừa nhận quy trình “tạo rào cản, làm khó” doanh nghiệp
Bị cáo Tống Hải Nam (cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, cũ) tại phiên tòa sáng 18/8.
Trả lời thẩm vấn của Hội đồng xét xử, cựu Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) Tống Hải Nam giải trình rằng tại thời điểm xảy ra vụ án, trình trạng người lao động bị các công ty xuất khẩu lao động lừa sang Hàn Quốc khá nhức nhối. Trước thực trạng này, Cục đã xây dựng "Quy trình" thẩm định hồ sơ cung ứng lao động diện Visa E7 với mục đích hoàn toàn "trong sáng", nhằm chấm dứt tình trạng người lao động bị lừa nói trên. Nhưng thực tế, quá trình triển khai có khó khăn nên một số doanh nghiệp nghĩ là rào cản và đã chi tiền.
Bị cáo Nam cho rằng bản thân bị cáo không có bất kỳ yêu cầu, hay gợi ý doanh nghiệp đưa tiền, tuy nhiên có doanh nghiệp lại đưa tiền trong các dịp lễ, tết và không nói đó là tiền gì. Bị cáo Nam cũng khẳng định mình không chỉ đạo làm sai để vòi tiền, song thừa nhận có biết tình trạng cấp dưới gợi ý, vòi tiền khi làm việc với doanh nghiệp.
Nói về quá trình xây dựng "Quy trình thẩm định hồ sơ đăng ký hợp đồng và chuẩn bị nguồn lao động đi Hàn Quốc theo diện visa E7", bị cáo Nam khai rằng không trực tiếp cuộc họp xây dựng quy trình mà chỉ kiểm tra sau khi quy định đã được xây dựng. Chỉ sau khi bị bắt, bị cáo mới nhận ra có vẻ quy trình đã làm khó doanh nghiệp. Bị cáo Nam cho rằng toàn bộ quy trình do cấp dưới xây dựng, bị cáo chỉ ký thông qua.
Về số tiền đã nhận hối lộ, bị cáo Nam khai không nhớ cụ thể, khẳng định nội dung đã khai tại cáo trạng là đúng và cho rằng đó là quà tết, bị cáo không nghĩ là tiền hối lộ.
Theo cáo trạng, Tống Hải Nam với vai trò là Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước đã chỉ đạo Nguyễn Thành Hưng và Phan Thị Thu Trang, chuyên viên Phòng Pháp chế gây khó khăn cho doanh nghiệp nộp hồ sơ đề nghị cấp mới, cấp đổi Giấy phép; xây dựng, chỉ đạo thực hiện "Quy trình" thẩm định hồ sơ cung ứng lao động diện Visa E7 trái pháp luật buộc doanh nghiệp phải chi tiền "chi phí". Cáo trạng xác định, trong giai đoạn từ năm 2020 đến 2025, Nam đã nhiều lần nhận hối lộ và để cán bộ cấp dưới nhận hối lộ hơn 14 tỷ đồng, riêng Nam hưởng lợi gần 8 tỷ đồng.
Chi phí cấp phép bị “đội” lên hàng trăm lần
Các bị cáo tại phiên tòa sáng 18/8.
Tại vụ án này, nhiều doanh nghiệp đã khai số tiền mà họ phải chi ra để được cấp phép hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài cao gấp hàng trăm lần mức chi phí theo quy định. Khoản tiền này được đưa trực tiếp cho cán bộ hoặc qua đầu mối trung gian là bị cáo Nguyễn Lâm Sơn (Giám đốc Công ty Luật trách nhiệm hữu hạn Thành Đô) để “chạy giấy phép”.
Trong số 28 bị cáo, bị cáo Sơn là người duy nhất bị truy tố về tội “Môi giới hối lộ” với số tiền bị cáo buộc đã nhận tổng cộng hơn 11 tỷ đồng từ 13 hồ sơ của các doanh nghiệp với 14 giấy phép.
Theo cáo trạng, do các doanh nghiệp phản ánh bị gây khó khăn kéo dài thời gian cấp phép, Sơn đã móc nối với Nguyễn Thành Hưng và Phan Thị Thu Trang (đều là cựu cán bộ của Cục Quản lý lao động ngoài nước) để làm trung gian nhận tiền của doanh nghiệp, sau đó đưa tiền cho những người này để "chạy giấy phép trọn gói".
Tại tòa Sơn thừa nhận hành vi và khai mỗi một bộ hồ sơ cấp phép, bị cáo thu của doanh nghiệp từ 650 - 1.050 triệu đồng. Số tiền này không chỉ để thực hiện các thủ tục pháp lý mà còn bao gồm khoản "chi phí ngoài" để “bôi trơn” đưa cho một số cán bộ có trách nhiệm trong lĩnh vực cấp phép tại Cục Quản lý lao động ngoài nước.
Bị cáo Sơn khai thực tế nhiều năm qua, doanh nghiệp muốn được cấp phép hoạt động trong lĩnh vực đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài phải "chi một khoản" cho cán bộ của Cục thì hồ sơ mới được thông qua. Nếu không chi thì hồ sơ gửi lên Cục sẽ bị “ngâm” từ 8 tháng đến 1 năm, có hồ sơ đến 2 năm. Trong thời gian đó doanh nghiệp vẫn phải bỏ chi phí để duy trì hoạt động, chờ cấp phép. Do vậy, theo Sơn, dù hồ sơ không sai sót song doanh nghiệp vẫn phải chấp nhận bỏ tiền “chi phí” để được cấp phép sớm và đưa doanh nghiệp vào hoạt động.
Đáng chú ý, Sơn cho biết số tiền doanh nghiệp phải bỏ ra cho một hồ sơ cao hơn rất nhiều lần so với khoản lệ phí, chi phí theo quy định. Cụ thể, theo quy định, chi phí để cấp phép một bộ hồ sơ khoảng 5 triệu đồng, trong khi Sơn thu của doanh nghiệp với mức từ 650 – 1.050 triệu đồng/hồ sơ (gấp hơn 200 lần so với mức quy định).
Theo lời khai của bị cáo Sơn, sau khi nhận tiền từ doanh nghiệp, bị cáo phải chi theo mức đã thỏa thuận với Nguyễn Thành Hưng (cán bộ Văn phòng Cục Quản lý lao động ngoài nước) là 400 triệu đồng cho mỗi hồ sơ cấp mới giấy phép và 100 triệu đồng cho mỗi hồ sơ cấp đổi giấy phép…
Theo cáo trạng, từ việc làm trung gian "chạy giấy phép", Sơn đã nhận tổng cộng 11 tỷ đồng từ 13 doanh nghiệp. Trong số này, Sơn khai đã chuyển cho Nguyễn Thành Hưng 4,1 tỷ đồng và đưa Phan Thị Thu Trang 1,2 tỷ đồng. Ngoài ra, bị cáo khai đã sử dụng 252,5 triệu đồng để nộp lệ phí và chi cho một số cá nhân khi kiểm tra tại doanh nghiệp... Còn lại, Sơn hưởng lợi hơn 5,9 tỷ đồng.
Ngày 20/8, phiên tòa tiếp tục với phần thẩm vấn của các luật sư.