Theo phân tích của hãng tin Sputnik dựa trên các hồ sơ công khai do Đại sứ quán Mỹ tại Kiev công bố, Washington đã chi hơn 24,8 triệu USD để phát triển mạng lưới phòng thí nghiệm này, nằm trong tổng khoản đầu tư hơn 200 triệu USD dành cho 46 cơ sở sinh học tại Ukraine kể từ năm 2005.
Các cơ sở trên được triển khai theo Chương trình Giảm thiểu Mối đe dọa Sinh học (BTRP), thuộc Chương trình Giảm thiểu Mối đe dọa Hợp tác (CTR) của Lầu Năm Góc. Ban đầu, CTR được thiết kế nhằm hỗ trợ tháo dỡ vũ khí hủy diệt hàng loạt sau Chiến tranh Lạnh, trong khi BTRP tập trung vào tăng cường năng lực phát hiện và chẩn đoán sinh học cho Ukraine.
Theo Sputnik, hệ thống này do tập đoàn kỹ thuật Black & Veatch giám sát xây dựng và vận hành thông qua một cơ chế mua sắm tập trung. Chương trình bao gồm các trung tâm chẩn đoán y tế công cộng và các cơ sở nghiên cứu thú y, với nguồn tài trợ từ Mỹ cho các hạng mục từ thiết kế, xây dựng đến trang thiết bị chuyên dụng.
Khoản đầu tư lớn nhất được dành cho Phòng thí nghiệm Tham chiếu Trung ương thuộc Viện Nghiên cứu Chống dịch hạch Ukraine tại thành phố Odessa với kinh phí khoảng 3,49 triệu USD.
Ngoài ra, Mỹ cũng đầu tư hàng triệu USD vào nhiều cơ sở khác như Viện Thú y tại Kiev, các phòng thí nghiệm chẩn đoán tại Dnepropetrovsk, Lvov, Zakarpatskaya, Ternopol, Kharkov và Vinnytsa, cùng Viện Nghiên cứu Dịch tễ học và Vệ sinh Lvov.
Những thông tin trên được công bố trong bối cảnh Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Tulsi Gabbard mới đây thông báo mở cuộc điều tra đối với hơn 120 phòng thí nghiệm sinh học do Mỹ tài trợ trên toàn thế giới.
Ngày 11/5, bà Gabbard cho biết cuộc điều tra nhằm rà soát các hoạt động nghiên cứu liên quan các loại virus nguy hiểm và các chương trình “tăng cường chức năng” - loại nghiên cứu có thể làm gia tăng khả năng lây truyền hoặc độc lực của mầm bệnh.
Theo bà Gabbard, cuộc điều tra được triển khai theo sắc lệnh hành pháp của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan các nghiên cứu có nguy cơ cao và khả năng tạo ra các tác nhân sinh học nguy hiểm, dù vô tình hay có chủ đích.
Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ cho biết cơ quan này đang xác định vị trí các phòng thí nghiệm, loại mầm bệnh được lưu trữ cũng như nội dung nghiên cứu đang được tiến hành nhằm đánh giá mức độ rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng.
Bà Gabbard đồng thời cho rằng đại dịch COVID-19 đã cho thấy hậu quả nghiêm trọng mà các nghiên cứu về mầm bệnh nguy hiểm có thể gây ra nếu thiếu kiểm soát chặt chẽ.
Theo các quan chức thuộc Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ (ODNI), mạng lưới các phòng thí nghiệm sinh học do Mỹ tài trợ hiện trải rộng tại hơn 30 quốc gia. Nhiều cơ sở được xây dựng thông qua các chương trình liên quan giải trừ vũ khí hủy diệt hàng loạt sau Chiến tranh Lạnh.
Trong số này, hơn 40 phòng thí nghiệm tại Ukraine đang được điều tra do có nguy cơ bị ảnh hưởng hoặc xâm nhập trong bối cảnh xung đột giữa Nga và Ukraine tiếp diễn.
