Nữ nhân viên này đã kiên trì theo đuổi giả thuyết về chương trình hạt nhân bí mật của Syria ngay cả khi ban đầu không nhận được sự ủng hộ từ cấp trên
Trong cuộc trả lời phỏng vấn với Kênh 12 của Israel ngày 21/9, ông Olmert cho biết bước đột phá tình báo bắt đầu từ một nhân viên Mossad được gọi bằng mật danh “Anat”. Sau khi hoàn thành khóa đào tạo, thay vì lựa chọn làm việc về chương trình hạt nhân của Iran như dự kiến, Anat đề nghị được tập trung vào hoạt động hạt nhân của Syria.
Theo ông Olmert, quyết định này xuất phát chủ yếu từ trực giác của nữ nhân viên trẻ. Trong quá trình tiếp xúc với những mảnh thông tin tình báo do các điệp viên thu thập, Anat cho rằng có những dấu hiệu cho thấy Syria đang theo đuổi một chương trình hạt nhân bí mật, dù vào thời điểm đó chưa có bằng chứng rõ ràng.
“Cô ấy có trực giác. Qua quá trình đào tạo và tiếp xúc với những mảnh thông tin tình báo mà các điệp viên được tiếp cận, cô ấy cảm thấy có điều gì đó ở đó. Chừng đó là đủ đối với cô ấy”, ông Olmert kể.
Tuy nhiên, giả thuyết của Anat ban đầu vấp phải sự hoài nghi từ cấp trên. Hai chiến dịch trước đó nhằm thu thập thông tin liên quan Ibrahim Othman, người đứng đầu Ủy ban Năng lượng nguyên tử Syria, đều không đem lại bằng chứng về một chương trình hạt nhân bí mật.
Một trong những cấp chỉ huy thậm chí yêu cầu Anat ngừng theo đuổi vấn đề này, cho rằng Mossad đã tiến hành hai chiến dịch nhằm vào Othman nhưng không phát hiện được thông tin đáng kể nào.
Dù vậy, Anat vẫn tiếp tục công việc. Theo ông Olmert, cô từng phải tham gia một cuộc xem xét nội bộ về việc tiếp tục điều tra chương trình hạt nhân Syria, nhưng cuối cùng vẫn ở lại Mossad và sau này trở thành một quan chức cấp cao.
Bước đột phá dẫn tới quyết định của Thủ tướng
Cựu Thủ tướng Olmert cho biết bước ngoặt quan trọng diễn ra khi Giám đốc Mossad khi đó là Meir Dagan mời Anat tham gia một cuộc thảo luận về chiến dịch điều tra chương trình hạt nhân Syria, mặc dù cô khi đó vẫn giữ cấp bậc tương đối thấp.
Theo lời kể của ông Olmert, Dagan có nguyên tắc mời những người có khả năng “nói với tôi những điều mà những người khác không nói”.
Thông tin tình báo sau đó được chuyển tới ông Olmert, người giữ chức Thủ tướng Israel vào thời điểm đó. Trong một cuộc họp có sự tham dự của Meir Dagan, Tamir Pardo, Amnon Sofrin và một quan chức Mossad khác chưa được công bố danh tính, ông Olmert được thông báo về những bằng chứng cho thấy Syria đang xây dựng một cơ sở hạt nhân.
Ngay sau khi các quan chức Mossad rời đi, ông Olmert triệu tập hai cố vấn Yoram Turbowicz và Shalom Turgeman.
“Tôi nói với họ: Có một lò phản ứng hạt nhân ở Syria, chúng ta sẽ phá hủy nó”, ông Olmert kể lại.
Theo ông, Israel khi đó không tập trung vào việc tìm hiểu tại sao cơ quan tình báo không phát hiện chương trình này sớm hơn, mà ưu tiên hành động để bảo đảm cơ sở hạt nhân không còn tồn tại.
Israel đồng thời chuẩn bị cho khả năng hoạt động quân sự có thể dẫn tới một cuộc chiến với Syria. Một trong những phương án từng được xem xét là bắt cóc Ibrahim Othman nhằm thu thập thêm bằng chứng xác nhận Syria đã xây dựng cơ sở hạt nhân.
Cuối cùng, Israel tiến hành không kích cơ sở được cho là lò phản ứng hạt nhân tại khu vực al-Kibar, miền Đông Syria, vào tháng 9/2007. Israel chính thức thừa nhận trách nhiệm về cuộc không kích này vào năm 2018.
Quân đội Israel cho biết tổng cộng 8 máy bay chiến đấu F-16 và F-15 đã tham gia cuộc không kích trong chiến dịch bí mật kéo dài 4 giờ, diễn ra trong đêm 5 rạng sáng 6/9/2007.
Giữ bí mật để bảo đảm lợi thế chiến lược
Theo ông Olmert, yếu tố quan trọng nhất trong toàn bộ chiến dịch là bảo đảm thông tin không bị rò rỉ. Israel hiểu rằng nếu Syria biết chương trình hạt nhân đã bị phát hiện, lợi thế chiến lược của Israel sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.
Ông Olmert ước tính khoảng 2.500 người biết về các hoạt động giám sát liên quan đến cơ sở hạt nhân Syria. Những người tham gia được yêu cầu ký cam kết rằng nếu thông tin bị rò rỉ, cơ quan an ninh nội địa Shin Bet sẽ tiến hành điều tra.
Để hạn chế nguy cơ lộ thông tin, ông Olmert cho biết một số cuộc họp quan trọng được tổ chức tại tư dinh của Thủ tướng thay vì Văn phòng Thủ tướng.
Theo lời kể của ông Olmert, Tổng thống Mỹ khi đó George W. Bush từng đánh giá việc Israel và Mỹ duy trì được bí mật xung quanh chiến dịch là điều đặc biệt đáng chú ý.
Ông Olmert cho rằng chương trình hạt nhân của Syria là mối đe dọa mang tính sống còn đối với Israel. Tuy nhiên, ông không cho rằng Tổng thống Syria Bashar al-Assad nhất thiết sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân chống Israel.
Khi được hỏi liệu ông Assad có sử dụng bom hạt nhân hay không, ông Olmert trả lời rằng ông không nghĩ như vậy, nhưng Israel không thể chấp nhận rủi ro đó.
Đáng chú ý, dù đã biết về chương trình hạt nhân Syria, ông Olmert cho biết vẫn để ngỏ khả năng đạt được một thỏa thuận hòa bình với Damascus liên quan Cao nguyên Golan. Ông nói rằng ông Assad từng tìm cách đánh lừa mình, nhưng cuối cùng “tôi đã đánh lừa ông ấy”.
Phân biệt mối đe dọa hạt nhân với các cuộc tấn công thông thường
Trong cuộc phỏng vấn, ông Olmert cũng so sánh mối đe dọa hạt nhân với các cuộc tấn công mà Israel từng phải đối mặt, trong đó có cuộc chiến tranh Yom Kippur năm 1973 và vụ tấn công ngày 7/10/2023.
Theo ông, Israel có thể phục hồi sau một cuộc tấn công thông thường, trong khi hậu quả của một cuộc tấn công hạt nhân sẽ hoàn toàn khác.
Ông Olmert cho rằng việc một quốc gia láng giềng sở hữu vũ khí hạt nhân không chỉ tạo ra nguy cơ quân sự mà còn có thể tác động sâu rộng tới xã hội Israel, trong đó có khả năng khiến một bộ phận người dân cân nhắc rời khỏi đất nước.
Kết thúc cuộc phỏng vấn, ông Olmert nhấn mạnh rằng bảo vệ an ninh Israel cần đi đôi với việc duy trì đối thoại. Ông dẫn ra sự thay đổi trong quan hệ giữa Israel và các nước Arab vùng Vịnh trong nhiều thập kỷ qua để cho rằng những đối đầu trong khu vực không nhất thiết kéo dài vĩnh viễn.
