Trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu, nhiều doanh nghiệp và nông dân tại Gia Lai đang đẩy mạnh số hóa vùng nguyên liệu, coi đây là điều kiện cần và đủ để duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Truy xuất nguồn gốc, dữ liệu sản xuất không còn dừng lại ở việc ghi chép nhật ký thủ công mà đòi hỏi phải số hóa dữ liệu về vùng trồng, quá trình canh tác, lịch thu hoạch và đóng gói đầy đủ, minh bạch, có thể kiểm chứng. Đây là những thông tin bắt buộc của nhiều thị trường nhập khẩu nông sản lớn.

Tại vùng trồng chanh dây ở phường An Phú, tỉnh Gia Lai, anh Trần Văn Hà đã có hơn 15 năm gắn bó với loại cây này và 4 năm tham gia chuỗi liên kết với Công ty CP Nafoods Group. Nhờ tham gia chuỗi liên kết nên toàn bộ quy trình sản xuất của gia đình anh Hà được quản lý theo hệ thống truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu sang nhiều thị trường lớn ở châu Âu và Trung Đông. 

Anh Trần Văn Hà cho biết, trước đây giá chanh dây phụ thuộc rất nhiều vào thị trường, từ năm 2022, sau khi được doanh nghiệp hướng dẫn thực hiện truy xuất nguồn gốc, sản phẩm chanh dây của gia đình đã có giá ổn định hơn khi đủ điều kiện xuất khẩu sang các thị trường uy tín.

Để tiếp tục hỗ trợ người dân, Công ty CP Nafoods Group đang triển khai thí điểm số hóa dữ liệu vùng nguyên liệu chanh dây tại Gia Lai với 3 hợp tác xã và doanh nghiệp liên kết, thu hút khoảng 150 hộ dân tham gia. Toàn bộ thông tin về quá trình chăm sóc, sử dụng vật tư và thu hoạch được cập nhật trên nền tảng số, giúp doanh nghiệp kiểm soát được chất lượng vùng nguyên liệu và người dân dễ dàng theo dõi quy trình kỹ thuật ngay trên thiết bị thông minh.

Tổng giám đốc Công ty CP Nafoods Group Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ để số hóa truy xuất vùng trồng với mục tiêu đáp ứng nhu cầu của thị trường, nâng cao hiệu quả quản lý vùng nguyên liệu và hỗ trợ nông dân tiếp cận kỹ thuật sản xuất trên nền tảng số. Đây được coi là “bệnh viện số” dành cho cây trồng trong thời gian tới.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Diễm Hằng, Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Nông nghiệp Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty Vinanutrifood Bình Định cho rằng, hiện rất nhiều lô hàng bị chậm thông quan do chưa đáp ứng yêu cầu về truy xuất vùng trồng và cơ sở đóng gói. Điều này cho thấy, cùng với chất lượng sản phẩm, dữ liệu sản xuất đang trở thành yếu tố quyết định khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Gia Lai có rất nhiều lợi thế khi sở hữu những mặt hàng nông sản chủ lực như cà phê, hồ tiêu, chuối, chanh dây, sầu riêng... Đây đều là những mặt hàng có nhu cầu lớn tại thị trường Trung Quốc và nhiều quốc gia trên thế giới. Song yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, quy chuẩn đóng gói và tính minh bạch của dữ liệu sản xuất ngày càng được siết chặt.

Theo Bà Lư Lệ Phương, Phó Giám đốc Kinh doanh Tập đoàn Đầu tư Vịnh Bắc Bộ (Quảng Tây, Trung Quốc), các doanh nghiệp Trung Quốc đánh giá cao tiềm năng nông sản Gia Lai nhưng đặc biệt rất quan tâm đến hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch. Bên cạnh đó, phía nhập khẩu cũng mong muốn doanh nghiệp chia sẻ dữ liệu về sản lượng, lịch thu hoạch, tiêu chuẩn đóng gói, bảo quản và vận đơn điện tử để chủ động kế hoạch thu mua, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí logistics.

Để đáp ứng yêu cầu của thị trường, tỉnh Gia Lai đang tiếp tục chuẩn hóa vùng trồng, mở rộng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử và nâng cấp cơ sở đóng gói. Chỉ tính từ đầu năm đến nay, tỉnh đã được cấp thêm 90 mã số vùng trồng và 13 mã số cơ sở đóng gói nông sản xuất khẩu, nâng tổng số mã số vùng trồng của tỉnh lên 400 mã số với diện tích hơn 12.000 ha cùng 53 cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu sang các thị trường lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia, New Zealand,...

Giám đốc Sở Công Thương Gia Lai Dương Minh Đức cho biết, địa phương đang đẩy mạnh cấp và quản lý mã số vùng trồng, chứng nhận xuất xứ sản phẩm nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu.

Việc chủ động chuẩn hóa và số hoá dữ liệu vùng nguyên liệu là cở sở định hình niềm tin của nông sản Gia Lai với các nhà nhập khẩu. Đây cũng là hướng liên kết giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân Gia Lai nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu theo hướng ổn định và bền vững.