Khởi nguồn từ một sáng kiến tại TP Hồ Chí Minh năm 2023, đến nay, dự án được ươm mầm và vươn rễ thành một mạng lưới thanh niên hoạt động tại 10 quốc gia, kết nối với hơn 25 tổ chức phi chính phủ trên toàn cầu.
Định vị lại giá trị của người yếu thế
Người đứng sau sáng kiến Mind the GAP là Cha Minseo, nữ sinh đang theo học tại Trường Quốc tế Nam Sài Gòn (SSIS). Sinh sống tại Việt Nam hơn một thập kỷ, Minseo từng trải qua cảm giác bỡ ngỡ của một người ngoại quốc. Sự cởi mở, bao dung của cộng đồng bản địa đã giúp cô hòa nhập và thắp lên mong muốn được đóng góp giá trị cho xã hội.
Quá trình tiếp xúc với nhóm trẻ em có hoàn cảnh khó khăn đã làm thay đổi hoàn toàn tư duy làm dự án cộng đồng của nữ sinh này. Thay vì tiếp cận người yếu thế bằng sự thương hại hay tập trung vào những khiếm khuyết, Mind the GAP chọn cách nhìn nhận người yếu thế như những "tài năng đang chờ được khai phá".
Chia sẻ về triết lý vận hành dự án, Cha Minseo thẳng thắn nhìn nhận, nhiều người lầm tưởng những cộng đồng yếu thế thường thiếu vắng tài năng, hoài bão hay đam mê. Thực tế, rào cản lớn nhất với người yếu thế là sự vắng bóng của những nền tảng - nơi tài năng được phát hiện và nuôi dưỡng. Thay vì đặt câu hỏi tại sao một người trẻ chưa chứng minh được năng lực, cộng đồng nên tự hỏi: Xã hội đã từng trao cho họ cơ hội công bằng để làm điều đó hay chưa?
Sự thay đổi trong cách đặt vấn đề đã định hình nên 3 trụ cột hoạt động của Mind the GAP: Nâng cao nhận thức toàn cầu, tăng cường khả năng tiếp cận và trao quyền cho từng cá nhân. Tổ chức này không đi phân phát vật phẩm từ thiện, mà tạo ra những lộ trình cụ thể để người trẻ yếu thế được học tập, kết nối và tự lên tiếng.
Kiến tạo không gian phát triển bình đẳng, không biên giới
Mind the GAP đang triển khai hai mũi nhọn hoạt động bám sát vào tính bền vững của giáo dục. Đó là giáo dục và sáng tạo cộng đồng. Thay vì đưa ra các chương trình đại trà, đội ngũ dự án chủ động gõ cửa các trường học, trại trẻ mồ côi và các tổ chức phi lợi nhuận địa phương để thiết kế các lớp học tiếng Anh và nghệ thuật chuyên biệt. Đặc biệt, toàn bộ tài liệu giảng dạy đều được biên soạn song ngữ Anh - Việt, đảm bảo rào cản ngôn ngữ không trở thành trở ngại trong quá trình các em nhỏ khám phá tư duy sáng tạo và định hình sự tự tin.
Bên cạnh đó, nhóm học sinh này đã táo bạo thiết lập một sân chơi vượt ra khỏi biên giới Việt Nam: Cuộc thi Nghệ thuật Trẻ Quốc tế (International Young Arts Competition). Với chủ đề "Thế giới của chúng ta", cuộc thi tạo ra một không gian mở hoàn toàn miễn phí, xóa bỏ mọi rào cản về tài chính hay quốc tịch để thanh thiếu niên từ 11–15 tuổi tự do thể hiện góc nhìn qua hội họa, âm nhạc và viết lách.
Tác động rộng khắp của dự án đã được chứng minh bằng những con số ấn tượng, thu hút 2.000 bài dự thi trên toàn thế giới. Không dừng lại ở việc trao giải, những thí sinh xuất sắc còn nhận được đặc quyền cố vấn chuyên môn trực tiếp (1:1) từ các chuyên gia để tiếp tục nuôi dưỡng đam mê nghề nghiệp.
Để duy trì bộ máy vận hành linh hoạt này, nguồn lực tài chính lại đến từ những nỗ lực vô cùng dung dị. Kể từ khi thành lập, nhóm đã tự tay tổ chức các sự kiện bán đồ ăn gây quỹ, thu về khoảng 26 triệu đồng nhằm duy trì hoạt động in ấn, tài liệu cho các lớp học cộng đồng.
Tuy quy mô tài chính khiêm tốn, nhưng tư duy tổ chức của những người trẻ này lại mang tính chiến lược rõ nét. Trong lộ trình sắp tới, Mind the GAP đang xúc tiến mở rộng quan hệ đối tác với nhiều mạng lưới thanh niên quốc tế, đồng thời ấp ủ kế hoạch hệ thống hóa các tác phẩm nghệ thuật của chính học sinh thành những bộ giáo trình phân phối toàn cầu.
Sự dấn thân của Cha Minseo và các cộng sự tại Mind the GAP cho thấy, những khoảng trống lớn trong xã hội có thể được lấp đầy bằng những hành động nhỏ, nhưng mang tính hệ thống và bền bỉ của những người trẻ tuổi. Thay vì thụ động chờ đợi, họ đang tự tay thiết kế những nhịp cầu, đưa cơ hội đến gần hơn với những tài năng đang chờ ngày được tỏa sáng.
