Thị trường chứng khoán Trung Quốc đang trải qua đợt bán tháo mạnh, bất chấp sự phát triển nhanh chóng của ngành trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ bán dẫn. Kể từ khi đạt đỉnh hồi tháng 6, các chỉ số chứng khoán chủ chốt của nước này đã giảm hơn 20%, chính thức bước vào thị trường giá xuống.
Theo dữ liệu Bloomberg, trước tình hình này, Bắc Kinh tuần trước bơm 19 tỷ USD vào các quỹ hoán đổi danh mục (ETF). Đây là đợt can thiệp lớn nhất kể từ đầu năm 2025, thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump triển khai chiến dịch áp thuế khiến thị trường toàn cầu chao đảo.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng động thái này khó đảo ngược xu hướng suy giảm khi sức mua trong nước yếu và lo ngại bong bóng AI gia tăng. Trong phiên giao dịch ngày 29/10, chỉ số CSI 300, đại diện cho các cổ phiếu niêm yết tại Thượng Hải và Thâm Quyến, giảm 1%.
Bán tháo cổ phiếu công nghệ
Đáng chú ý, làn sóng bán tháo lan sang cả những doanh nghiệp công nghệ hàng đầu Trung Quốc, vốn góp phần thúc đẩy thặng dư thương mại của nước này lên mức kỷ lục trong năm nay.
Chỉ số STAR 50, tập hợp các doanh nghiệp AI và bán dẫn nội địa, đã mất hơn 40% giá trị so với mức đỉnh hồi tháng 6. Cổ phiếu Unitree, nhà sản xuất robot hình người có doanh số lớn nhất thế giới, giảm một nửa sau khi từng tăng 600% trong phiên chào sàn tại Thượng Hải hồi tháng 8.
Trong khi đó, định giá của CXMT, nhà sản xuất chip nhớ từng trở thành cổ phiếu có tỷ trọng lớn nhất trên sàn Thượng Hải chỉ ba tháng sau khi niêm yết, giảm gần 30% so với mức đỉnh tháng 8.
Gary Ng, chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Ngân hàng Đầu tư Natixis, nhận định đợt bán tháo phản ánh sự điều chỉnh định giá đối với những cổ phiếu AI thu hút quá nhiều dòng tiền, trong bối cảnh nhu cầu nội địa yếu và thiếu các biện pháp kích thích kinh tế.
Tại Hong Kong, chỉ số Hang Seng cũng giảm hơn 12% trong năm nay. Theo ông Ng, thị trường này chịu sức ép từ mức độ phụ thuộc vào doanh nghiệp Trung Quốc đại lục, hoạt động bán ra của nhà đầu tư đại lục và việc Bắc Kinh tăng cường kiểm soát đầu tư xuyên biên giới.
Lorraine Tan, Giám đốc nghiên cứu cổ phiếu châu Á tại Morningstar, cho rằng các biện pháp hỗ trợ tâm lý thị trường khó phát huy hiệu quả lâu dài nếu những vấn đề kinh tế cốt lõi chưa được giải quyết. Trung Quốc vẫn đối mặt tình trạng dư thừa công suất ở nhiều ngành, trong khi chi tiêu tài khóa thiếu động lực và tiêu dùng nội địa chưa phục hồi.
Bất động sản và tiêu dùng gây sức ép
Khoảng 70% tài sản của các hộ gia đình Trung Quốc gắn với bất động sản. Tuy nhiên, kể từ khi thị trường địa ốc bắt đầu suy thoái cách đây 5 năm, nhiều khoản tiết kiệm của người dân bị mắc kẹt trong những tài sản liên tục mất giá.
Một phần dòng tiền vì thế chuyển sang thị trường chứng khoán trong nước để tìm kiếm cơ hội đầu tư. Tuy nhiên, việc Bắc Kinh siết chặt kiểm soát giao dịch ở nước ngoài nhằm hạn chế dòng vốn chảy ra khiến nhà đầu tư cá nhân ngày càng có ít lựa chọn.
Lynn Song, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc tại ngân hàng ING, cảnh báo diễn biến kém tích cực của chứng khoán có thể tạo hiệu ứng suy giảm tài sản, tiếp tục làm suy yếu niềm tin và khả năng chi tiêu của các hộ gia đình.
Thực tế, kinh tế Trung Quốc đang xuất hiện sự tương phản rõ rệt. Nhu cầu toàn cầu đối với chip AI và phần cứng công nghệ tăng mạnh, thúc đẩy xuất khẩu và giúp GDP quý III vượt dự báo. Tuy nhiên, tiêu dùng nội địa vẫn trì trệ, còn cuộc khủng hoảng bất động sản tiếp tục kéo dài.
Tìm cách ổn định thị trường
Đợt lao dốc của chứng khoán Trung Quốc cũng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bong bóng AI trên phạm vi toàn cầu. Giới phân tích cảnh báo nếu làn sóng đầu tư dựa trên vốn vay và kỳ vọng quá lớn đột ngột đảo chiều, cổ phiếu công nghệ có thể đồng loạt giảm mạnh.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng biến động tại Trung Quốc hiện khó gây tác động lan rộng đáng kể đến thị trường quốc tế, do nước này duy trì kiểm soát dòng vốn nghiêm ngặt, hạn chế sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài.
Tại một diễn đàn tài chính ở Bắc Kinh tuần trước, ông Wu Qing, Chủ tịch Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc, cam kết ưu tiên ổn định và bảo đảm an toàn cho thị trường vốn. Ông cũng cho biết cơ quan quản lý sẽ khuyến khích các doanh nghiệp niêm yết tăng cường mua lại cổ phiếu nhằm cải thiện lợi ích cho cổ đông.
Tuy nhiên, giới phân tích nhận định những biện pháp hỗ trợ ngắn hạn khó giải quyết các vấn đề mang tính cơ cấu. Khi tiêu dùng chưa phục hồi, bất động sản tiếp tục suy yếu và niềm tin nhà đầu tư giảm sút, đà phát triển AI dù thúc đẩy xuất khẩu vẫn chưa đủ sức trở thành điểm tựa cho thị trường chứng khoán Trung Quốc.
