Cước vận tải tăng cao, doanh nghiệp xuất khẩu nỗ lực ứng phó

Bà Phạm Thị Phương Hoa, Tổng Giám đốc Tổng Công ty May Hưng Yên (HUGACO) chia sẻ về khó khăn của doanh nghiệp:

Chi phí logistics tăng 

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), từ đầu tháng 5/2026 đến nay, thị trường vận tải biển quốc tế ghi nhận đợt tăng cước mạnh trên nhiều tuyến chính, đặc biệt là các tuyến đi Bắc Mỹ và châu Âu. Chi phí logistics tăng đang tạo áp lực đáng kể đối với các doanh nghiệp xuất khẩu khi đây vốn là khoản chi phí chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm.

Cụ thể, trên tuyến đi bờ Tây Mỹ, cước đi Los Angeles trong giai đoạn 15-30/6 đã tăng lên khoảng 6.500 USD/FCL, tăng 27% so với mức 5.100 USD/FCL trong giai đoạn 1-14/6. Nếu so với nửa cuối tháng 5, cước tuyến này đã tăng tới 90%, tương đương tăng tuyệt đối khoảng 3.150 USD/FCL. So với giai đoạn ổn định trước 28/2, mức tăng còn mạnh hơn, lên tới 232%, tương đương tăng thêm khoảng 4.650 USD/FCL.

Tuyến đi bờ Đông Mỹ cũng ghi nhận mức tăng rất cao. Cước đi New York trong nửa cuối tháng 6 đạt khoảng 7.900 USD/FCL, tăng 23% so với mức 6.400 USD/FCL của nửa đầu tháng 6. So với nửa cuối tháng 5, cước tuyến này tăng 70%, tương đương tăng thêm khoảng 3.250 USD/FCL. Nếu đặt trong tương quan với giai đoạn trước 28/2, cước đi New York đã tăng 182%, tương đương tăng tuyệt đối khoảng 5.100 USD/FCL.

Đối với tuyến đi Canada, cước đến Toronto/Montreal trong giai đoạn 15-30/6 đã lên mức khoảng 10.050 USD/FCL, tăng 17% so với mức 8.650 USD/FCL trong nửa đầu tháng 6. So với nửa cuối tháng 5, mức tăng lên tới 73%, tương đương tăng thêm khoảng 4.250 USD/FCL. So với thời điểm trước 28/2, cước tuyến này tăng 114%, tương đương tăng tuyệt đối khoảng 5.350 USD/FCL.

Tại thị trường châu Âu, cước đi các cảng chính như Rotterdam, Hamburg và Felixstowe trong giai đoạn 1-14/6 ở mức khoảng 4.700 USD/FCL. Từ ngày 15-30/6, mức cước được dự kiến tiếp tục tăng thêm trên 1.000 USD/FCL. Đây là tín hiệu cho thấy áp lực chi phí không chỉ tập trung ở tuyến xuyên Thái Bình Dương mà đang lan rộng sang cả tuyến Á – Âu, trong bối cảnh lịch tàu và năng lực vận tải vẫn chịu tác động bởi việc chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng, rủi ro tại Trung Đông và nhu cầu gom hàng sớm.

Ngược lại, các tuyến đi Nhật Bản hiện chưa ghi nhận mức tăng mạnh. Cước vận tải đi Nhật dao động khoảng 450-770 USD/FCL đối với container 20 feet và 40 feet. Đây là điểm tương đối thuận lợi cho các doanh nghiệp có đơn hàng đi Nhật, nhất là nhóm sản phẩm tôm, cá ngừ, mực, bạch tuộc và hàng chế biến giá trị gia tăng. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần theo dõi sát vì biến động trên các tuyến xa có thể tạo hiệu ứng dây chuyền đến lịch tàu, vỏ container lạnh và phụ phí logistics.

Theo VASEP, nguyên nhân chính khiến cước biển tăng nhanh trong thời gian gần đây đến từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố. Trước hết là tác động của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, trong đó có rủi ro quanh eo biển Hormuz và tình trạng các hãng tàu tiếp tục né Biển Đỏ, chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng. Việc hành trình kéo dài làm tăng chi phí nhiên liệu, kéo giãn vòng quay tàu và làm giảm năng lực cung ứng thực tế trên thị trường.

Bên cạnh đó, thị trường Mỹ đang bước vào một đợt nhập hàng sớm. Nhiều nhà nhập khẩu và bán lẻ Mỹ tăng tốc đưa hàng về trước thời điểm có thể phát sinh thêm chi phí từ thuế quan, phụ phí nhiên liệu hoặc các điều chỉnh thương mại mới. Điều này tạo ra nhu cầu đặt chỗ tăng nhanh trong ngắn hạn, đặc biệt trên các tuyến châu Á – Bắc Mỹ. Khi nhu cầu tăng trong khi năng lực tàu bị hạn chế bởi chuyển hướng và lịch trình bất ổn, giá cước có xu hướng bị đẩy lên nhanh hơn bình thường.

Doanh nghiệp vượt khó

Chia sẻ về những khó khăn doanh nghiệp đang gặp phải, bà Phạm Thị Phương Hoa, Tổng Giám đốc Tổng Công ty May Hưng Yên (HUGACO), cho biết những biến động địa chính trị trên thế giới thời gian qua đã tác động mạnh đến hoạt động xuất nhập khẩu.

“Trong thời gian vừa qua, xung đột chính trị trên thế giới đã làm ảnh hưởng rất lớn đến doanh nghiệp. Tình hình xuất nhập khẩu của chúng tôi rất khó khăn. Chi phí vận chuyển, vận tải hiện nay tăng rất nhiều, tăng từ 30-40%. Đặc biệt, việc vận chuyển đang gặp tình trạng ách tắc nên khiến việc lấy container cũng gặp nhiều trở ngại”, bà Hoa nói.

Lãnh đạo HUGACO nhận định đây là giai đoạn khó khăn nhất mà doanh nghiệp phải đối mặt trong suốt 60 năm hình thành và phát triển. “Trong suốt 60 năm phát triển và trưởng thành của Tổng Công ty May Hưng Yên đến nay, tôi thấy đây là thời gian khó khăn nhất trong xuất nhập khẩu cũng như vận chuyển, vận tải và kho bãi của doanh nghiệp”, bà Hoa cho biết.

Trước những thách thức từ thị trường vận tải và thương mại quốc tế, doanh nghiệp đang triển khai đồng thời nhiều giải pháp để duy trì hoạt động sản xuất và bảo đảm tiến độ giao hàng. Theo bà Phạm Thị Phương Hoa, trong ngắn hạn, doanh nghiệp tập trung vận động người lao động chia sẻ khó khăn, phối hợp bảo đảm giao hàng đúng hạn cho khách hàng. Bà cho biết hiện nay các đối tác yêu cầu rất nghiêm ngặt về thời gian giao hàng, khác với trước đây khi có thể linh hoạt lùi thời hạn từ 5-10 ngày.

“Chúng tôi vận động anh chị em thấu hiểu những khó khăn chung của thế giới, của ngành và của công ty để cùng chia sẻ, giúp các đơn hàng được giao đúng hạn cho khách hàng, tránh phải vận chuyển bằng đường hàng không vì chi phí rất cao”, bà Hoa nói.

Bên cạnh đó, HUGACO đã chủ động đầu tư đổi mới công nghệ từ nhiều năm trước nhằm nâng cao năng suất và giảm áp lực chi phí. Theo bà Hoa, doanh nghiệp đã đầu tư các thiết bị như máy cắt tự động, máy thêu và nhiều hệ thống hỗ trợ sản xuất khác.

“Chúng tôi đã nhận định những khó khăn từ khoảng hai năm trước nên đã đầu tư sâu về thiết bị để tăng năng suất. Nhờ đó, năng suất hiện nay được cải thiện và việc giao hàng cho khách cũng thuận lợi hơn”, bà Hoa cho biết.

Về thị trường, doanh nghiệp đang tích cực tìm kiếm thêm khách hàng và mở rộng thị trường nhằm giảm thiểu rủi ro thiếu đơn hàng trong thời gian tới. Theo bà Hoa, hiện doanh nghiệp mới ký được đơn hàng đến hết tháng 8, trong khi các đơn hàng cho giai đoạn từ tháng 9 trở đi đang chậm hơn so với mọi năm.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cũng đưa ra khuyến nghị, trong ngắn hạn, doanh nghiệp cần chủ động chốt booking sớm, rà soát kỹ lịch tàu và không nên phụ thuộc vào một hãng tàu hoặc một cảng trung chuyển duy nhất. Với các hợp đồng mới, cần tính lại cơ cấu giá bán, đưa yếu tố biến động cước và phụ phí vào đàm phán với khách hàng. Đối với các đơn hàng đã ký, doanh nghiệp nên sớm trao đổi với đối tác về khả năng điều chỉnh lịch giao hàng, chia sẻ chi phí phát sinh hoặc chuyển phương án vận chuyển phù hợp hơn nếu cần.

Đặc biệt, với các đơn hàng đi Mỹ và Canada trong tháng 7-8, doanh nghiệp nên thận trọng khi cam kết thời gian giao hàng cố định. Mức tăng cước rất mạnh từ đầu tháng 5 đến nay cho thấy thị trường đang biến động nhanh và có thể tiếp tục điều chỉnh nếu tình hình Trung Đông chưa ổn định, giá nhiên liệu tăng hoặc nhu cầu nhập hàng sớm tại Mỹ kéo dài hơn dự kiến.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam nhấn mạnh, với doanh nghiệp thủy sản, đây là thời điểm cần quản trị logistics như một yếu tố chiến lược trong xuất khẩu, thay vì chỉ là chi phí phát sinh sau cùng. Việc chủ động dự báo cước, kiểm soát lịch giao hàng, đàm phán điều khoản vận tải và phối hợp chặt với khách hàng sẽ quyết định khả năng giữ đơn hàng, bảo toàn biên lợi nhuận và hạn chế rủi ro trong giai đoạn thị trường vận tải biển còn nhiều biến động.