Cá trích nướng than hoa truyền thống của người dân các làng biển Thái Thịnh, Xuân Châu, Tiền Tiến, Phúc Thành (xã Hải Châu, tỉnh Nghệ An).
Theo chính quyền địa phương, ngư dân tại các làng biển của xã Hải Châu đã có nghề khai thác khai cá trích gần 70 năm qua. Thế nhưng mùa khai thác cá trích năm nay, lượng du khách đổ về các làng biển tăng đột biến, lớn nhất từ trước đến nay.
Sáng sớm, tuyến đê biển dài khoảng 4 km chạy từ làng biển Thái Thịnh (xã Hải Châu) đến khu du lịch biển Hòn Câu, hàng trăm bếp nướng cá trích đã kịp đỏ lửa để nướng những mẻ cá đầu tiên. Cá trích được xếp đều trên những giàn bằng sắt, người nướng cá luôn tay gắp những con cá chín vàng, dậy hương ra dụng cụ đựng. Mùi thơm của cá nướng hòa cùng làn khói và gió biển tỏa hương thơm lừng khắp vùng.
Người dân về đây thưởng thức cá trích ngồi thành từng tốp từ 5 đến 20 người tại những địa điểm trải bạt sẵn trong lán, lều, dưới rừng phi lao hoặc có thể ngồi quanh bên các bếp nướng. Cá trích nướng chín được bán với giá từ 50.000 - 60.000 đồng/kg. Du khách thưởng thức cá trích bằng cách rút xương, gỡ vảy và cuốn thịt cá với rau sống, bún, bánh tráng, chấm nước mắm nhĩ. Đơn giản hơn thì quấn thịt cá với lá sung chấm cùng tương ớt hoặc muối chanh. Thịt cá trích màu trắng, vị béo, ngọt, hương thơm đặc trưng, tạo nên sức hấp dẫn riêng có.
Những rổ đựng cá trích nướng chín được sắp đặt, bày bán tại các lò nướng cá nằm dọc 2 bên tuyến đê biển chạy qua địa bàn xã Hải Châu (tỉnh Nghệ An) trông rất bắt mắt.
Anh Hoàng Văn Phượng, xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An cho biết, thưởng thức món cá trích biển nướng than hoa trong không gian làng biển bình dị, đầy ắp tiếng nói cười của mọi người là điều rất thú vị. Ngoài ra, du khách còn được hòa vào nhịp sống làng biển, tận mắt chứng kiến người dân gỡ cá, các hoạt động cào ngao, kéo lưới, xúc tép biển, đóng bè mảng, đan lưới… Những điều đó mang đến những trải nghiệm rất bổ ích.
Chị Trần Thị Liên, du khách đến từ Thanh Hóa chia sẻ, gia đình chị đã vượt hành trình gần 100 km để đến đây thưởng thức món cá trích biển nướng than hoa. Điều bất ngờ là khu vực này thu hút rất đông người. Gia đình rất ấn tượng với món cá trích nướng rất tươi ngon, hương vị hấp dẫn.
Chị Nguyễn Thị Lam, làng biển Thái Thịnh, xã Hải Châu cho hay, cao điểm có những ngày lượng cá nướng gần 1 tạ cũng bán hết. Để nướng cá kịp cho du khách, chồng và con gái đã tham gia phụ giúp việc nướng cá, gắp cá ra đĩa và “chạy” bàn. Trừ các chi phí, mỗi ngày gia đình cũng thu lãi hơn 1 triệu đồng.
Để cung cấp đủ lượng cá trích nướng cho du khách, những bếp than hoa phải huy động thêm người để vừa quạt, sắp cá lên giàn nướng và nhanh tay gắp cá đã chín vào dụng cụ đựng.
Toàn xã Hải Châu có gần 300 bè mảng lắp động cơ công suất từ 20 đến 35CV chuyên khai thác hải sản gần bờ. Cá trích được đánh bắt cách đất liền từ 3 đến 7 hải lý. Mỗi chuyến đi, một bè mảng đánh bắt từ 1,2 tạ đến hơn 2 tạ cá trích tươi, chủ yếu là cá trích ve và cá trích bầu. Năm nay cá trích vào bờ sinh sản muộn so với các năm trước. Do đó thời gian khai thác cá trích của ngư dân sẽ kéo dài sang cuối tháng 6. Đây là yếu tố đảm bảo nguồn nguyên liệu cá trích cung cấp cho hoạt động nướng cá, phục vụ du khách diễn ra trong thời gian khá dài.
Ngư dân Trần Văn Yên, làng biển Tiền Tiến, xã Hải Châu thông tin, bãi biển ở đây thoải, nông, tạo thành vòng cung, ít sóng lớn lại có 2 cửa biển Lạch Thơi và cửa biển Lạch Vạn tạo môi trường nhiều thức ăn cho cá trích. Từ tháng 3 đến tháng 5, mùa ruốc biển vào bờ cũng tạo nên nguồn thức ăn dồi dào cho cá trích phát triển, tập trung thành những đàn lớn. Ngoài việc cung cấp thực phẩm hằng ngày cho người dân địa phương, vùng phụ cận, các địa bàn miền núi, cá trích còn tạo nguồn nguyên liệu chế biến nước mắm cho các xã ven biển Diễn Châu, An Châu, Quỳnh Phú… Nếu như trước đây, bè mảng xuất bến vào rạng sáng thì nay ngư dân xuất bến vào buổi chiều để khai thác ban đêm, cập bến lúc sáng sớm. Với giá bán dao động từ 35.000 - 40.000 đồng/kg cá trích tươi tại bãi, mỗi chủ bè mảng thu về từ hơn 1 triệu đến gần 3 triệu đồng/chuyến.
Lượng khách tăng đột biến, nhu cầu thưởng thức cá trích tăng mạnh nên mỗi bếp nướng có thể nướng chín và tiêu thụ từ 50 - 100 kg cá trích, thu về hơn 1 triệu đồng/ngày.
Trưởng phòng Kinh tế xã Hải Châu, tỉnh Nghệ An Lê Văn Thông nhấn mạnh, địa phương có 2 mùa khai thác cá trích, từ tháng 3 đến hết tháng 5 và từ cuối tháng 8 đến tháng 10. Năm nay lượng khách về địa bàn tăng đột biến, tạo cú hích cho du lịch địa phương và là cơ hội để địa phương quảng bá thương hiệu cá trích biển; nét đẹp, sự độc đáo, tinh tế trong văn hóa ẩm thực. Để đảm bảo tính chuyên nghiệp, chính quyền xã đã siết chặt công tác quản lý, yêu cầu các tiểu thương, hộ kinh doanh niêm yết giá, đảm bảo vệ sinh thực phẩm, không gian ăn uống và môi trường. Đồng thời, các dịch vụ bãi xe, khu ẩm thực cũng được sắp xếp lại gọn gàng, văn minh.