Bộ trưởng Nhà nước phụ trách Phát triển Kỹ thuật số và Thông tin Singapore, bà Jasmin Lau cho biết các công ty liên tục sử dụng các khoản trợ cấp công để phát triển thông qua trí tuệ nhân tạo (AI) nhưng lại đối xử bất công với người lao động có thể sẽ phải đối mặt với sự can thiệp của chính phủ.
Bộ trưởng Nhà nước phụ trách Phát triển Kỹ thuật số và Thông tin Singapore cho biết thêm rằng chính phủ nước này đang theo dõi để bảo đảm các lợi ích từ việc ứng dụng AI được chia sẻ với người lao động, đặc biệt trong những trường hợp có sử dụng tiền thuế của người dân.
“Khi chúng tôi sử dụng nguồn lực công để hỗ trợ các công ty phát triển, thì chúng tôi muốn có thêm quyền kiểm soát đối với những gì các công ty đó làm”, bà Lau, người hiện là đồng Chủ tịch Ủy ban Công nghệ và đổi mới thuộc Ban Đánh giá Chiến lược Kinh tế (ESR), nói.
Bà Lau nhấn mạnh: “Điều chúng tôi tìm kiếm là các mô hình lặp lại - nếu một công ty liên tục nộp đơn xin trợ cấp và được cấp trợ cấp, nhưng người lao động lại bị cắt giảm mà không được đối xử công bằng. Khi chúng tôi bắt đầu nhận thấy các mô hình như vậy, chúng tôi phải hành động, bởi vì đây là nguồn quỹ công mà chúng tôi có trách nhiệm quản lý”.
Bà Lau đã trao đổi với kênh CNA, đăng tải chiều 27/5, sau khi năm ủy ban của ESR hồi đầu tháng này công bố các khuyến nghị về cách Singapore có thể định hướng nền kinh tế trong tương lai.
Điều này diễn ra sau chín tháng tham vấn với hơn 7.700 bên liên quan, bao gồm doanh nghiệp, công đoàn và người lao động.
Ba mươi hai khuyến nghị của ESR đã được đưa ra nhằm bảo đảm tăng trưởng kinh tế dài hạn cho Singapore và tạo ra các công việc tốt trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng.
ESR khuyến nghị Singapore nên định vị mình là một “địa điểm được ưu tiên lựa chọn”, nơi mọi người có thể hợp tác để phát triển các giải pháp AI đổi mới, đồng thời bảo đảm người lao động được trang bị kiến thức cơ bản về AI và được hỗ trợ trong quá trình chuyển đổi nghề nghiệp.
Bà Lau thừa nhận rằng các công ty sẽ tiếp tục đưa ra các quyết định thương mại, bao gồm các biện pháp cắt giảm chi phí, nhưng cảnh báo về tư duy quá ngắn hạn.
“Mong muốn cắt giảm chi phí trong ngắn hạn có thể cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến chính họ sau này, khi công ty cần nghĩ đến việc tăng trưởng hơn nữa”, bà Lau lưu ý và chia sẻ thêm rằng: “Có lẽ hiện tại họ đang tìm kiếm những nhân sự hiểu doanh nghiệp, hiểu lĩnh vực hoạt động, hiểu văn hóa doanh nghiệp. Nhưng họ sẽ không còn những con người như vậy nữa khi công ty cố gắng mở rộng quy mô”.
Cách tiếp cận của Singapore cho thấy chính sách thúc đẩy AI chỉ thực sự tạo ra giá trị bền vững khi hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ đồng thời với chuẩn bị nguồn nhân lực và bảo đảm người lao động được hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi, một vấn đề Việt Nam cần tính đến khi triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Đối với Việt Nam, kinh nghiệm Singapore gợi mở rằng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và ứng dụng AI theo Nghị quyết 57 cần gắn chặt ưu đãi công với trách nhiệm đối với người lao động, thay vì chỉ đánh giá bằng mức đầu tư hay tốc độ ứng dụng công nghệ.
Nghị quyết 57 xác định người dân và doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể, nguồn lực và động lực chính của quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời yêu cầu tăng cường đầu tư, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo để bảo đảm nguồn nhân lực đáp ứng quá trình chuyển đổi.
Tinh thần này được Thông báo số 24-TB/CQTTBCĐ kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW cụ thể hóa khi yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ phải tạo ra sản phẩm vận hành, người dùng thực tế và hiệu quả đo đếm được, mang lại lợi ích cho người dân và xã hội; đồng thời yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực trong nước, đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, năng lực đổi mới sáng tạo và ứng dụng AI.
Vì vậy, khi sử dụng ngân sách, ưu đãi thuế, tín dụng hoặc các nguồn lực công để hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng AI, Việt Nam có thể nghiên cứu gắn hỗ trợ với những cam kết và chỉ số cụ thể về đào tạo lại, nâng cao kỹ năng, chuyển đổi vị trí việc làm và chia sẻ lợi ích năng suất với người lao động.
Đây là bước chuyển cần thiết từ hỗ trợ "doanh nghiệp ứng dụng AI" sang hỗ trợ "doanh nghiệp và người lao động cùng chuyển đổi với AI", qua đó vừa thúc đẩy công nghệ chiến lược vừa bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội thực chất theo yêu cầu của Nghị quyết 57 và Thông báo 24.
