Phát biểu tại buổi làm việc, bà Tô Ái Vang, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ nhấn mạnh Đoàn đại biểu Quốc hội sẽ tiếp thu toàn bộ ý kiến từ thực địa để tổng hợp, kiến nghị lên UBND thành phố, các Bộ, ngành và Chính phủ để tháo gỡ vướng mắc cho các chủ thể. Nhằm mở rộng đầu ra cho nông sản, Đoàn sẽ đề xuất UBND thành phố chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các bếp ăn trường học bán trú, nội trú ưu tiên kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP đạt chuẩn, đồng thời đề nghị Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tích cực đồng hành xúc tiến thương mại, du lịch. Đối với giai đoạn 2026–2030, thành phố cần xem xét bổ sung nguồn kinh phí thường xuyên hỗ trợ địa phương và chủ thể trong việc chuẩn hóa bao bì, nhãn mác, đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật và từng bước tiếp cận thị trường xuất khẩu.
Đối với địa phương, bà Tô Ái Vang đề nghị chính quyền cấp xã, phường cần xóa bỏ tư duy khoán trắng cho ngành nông nghiệp hay Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố mà phải trực tiếp đồng hành, hướng dẫn và tháo gỡ khó khăn về thủ tục hành chính cho các chủ thể trên địa bàn. Các địa phương cũng cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ giá trị của thương hiệu OCOP; vận động các chủ thể đã đạt chứng nhận 3–4 sao chủ động dán tem nhãn lên sản phẩm nhằm khẳng định tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và gia tăng niềm tin đối với người tiêu dùng.
Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ cũng thông tin, qua rà soát thực tế tại một số địa phương cho thấy số lượng sản phẩm và chủ thể OCOP có sự suy giảm đáng kể so với danh mục quản lý trên sổ sách, có nơi sụt giảm trên 50% so với số lượng ban đầu.
Để khắc phục tình trạng trên và tạo sự chuyển biến khởi sắc trong giai đoạn mới, bà Tô Ái Vang đề nghị các địa phương cần khẩn trương rà soát, làm rõ nguyên nhân biến động số lượng sản phẩm, đồng thời xây dựng kế hoạch duy trì, giữ vững và phát triển các sản phẩm OCOP theo đúng định hướng.
Bên cạnh đó, các địa phương và chủ thể OCOP cần chủ động đề xuất các cơ chế, chính sách hỗ trợ cụ thể gửi UBND thành phố, các sở, ngành chuyên môn và Trung ương nhằm bảo đảm chính sách được ban hành đúng đối tượng và phù hợp với thực tế. Các sở, ngành liên quan có trách nhiệm phối hợp, tiếp thu ý kiến và trao đổi trực tiếp để tháo gỡ vướng mắc kịp thời, quyết tâm không để tiếp tục xảy ra tình trạng sụt giảm sản phẩm OCOP trong các kỳ kiểm tra tiếp theo.
Theo Báo cáo của Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Cần Thơ, toàn thành phố hiện có 903 sản phẩm OCOP của 443 chủ thể; trong đó, có 657 sản phẩm 3 sao, 242 sản phẩm 4 sao và 4 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao. Trong năm 2026, thành phố Cần Thơ có thể sẽ “cán đích” 1.000 sản phẩm OCOP.
Về chủng loại, nhóm thực phẩm chiếm ưu thế tuyệt đối với 826 sản phẩm (bằng 91,5%), tiếp đến là đồ uống, thủ công mỹ nghệ và dịch vụ du lịch.
Về mặt chủ thể, toàn thành phố có 69 doanh nghiệp, 87 hợp tác xã, 5 tổ hợp tác và 282 cơ sở, hộ sản xuất kinh doanh. Dù quy mô phần lớn chủ thể còn nhỏ, chương trình đã mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội rõ nét với tổng doanh thu ước đạt khoảng 560 tỷ đồng/năm. OCOP giải quyết việc làm trực tiếp cho khoảng 3.300 lao động, mang lại thu nhập ổn định cho lao động thường xuyên từ 5 - 6 triệu đồng/người/tháng.
Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn khảo sát cho thấy chương trình OCOP vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Theo ông Huỳnh Thành Hữu, Chánh văn phòng Điều phối các chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Cần Thơ, phân bố sản phẩm không đồng đều khi có tới 32 xã, phường có dưới 5 sản phẩm và 4 địa phương chưa có sản phẩm OCOP được công nhận. Cơ cấu sản phẩm còn chênh lệch lớn khi nhóm thực phẩm chiếm hơn 91,5%, trong khi nhóm dịch vụ du lịch mới có 3 sản phẩm và chưa có sản phẩm thuộc nhóm thảo dược hay sinh vật cảnh.
Bên cạnh đó, công tác quản lý sau công nhận còn hạn chế. Toàn thành phố hiện có 325 sản phẩm sắp và đã hết thời hạn công nhận, trong đó 71 sản phẩm chủ thể không tiếp tục tham gia. Hầu hết các chủ thể có quy mô sản xuất nhỏ, thiếu vốn, năng lực quản trị, marketing và chuyển đổi số chưa đồng đều. Một số chủ thể còn tâm lý trông chờ vào hỗ trợ của Nhà nước.
Mặt khác, Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP vẫn còn một số tiêu chí định tính, thiếu hướng dẫn cụ thể về tài liệu minh chứng, gây khó khăn cho việc chấm điểm thống nhất tại địa phương. Việc thiếu hệ thống biểu mẫu chuẩn hóa cho hồ sơ đánh giá sản phẩm OCOP 5 sao cũng gây lúng túng trong quá trình thẩm định.
Từ thực tiễn địa phương, Văn phòng Điều phối các chương trình Cần Thơ kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành Sổ tay hướng dẫn áp dụng Bộ tiêu chí OCOP mới, chuẩn hóa hệ thống biểu mẫu, đề cương báo cáo phục vụ thẩm định hồ sơ.
Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố đề xuất Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố kiến nghị Chính phủ ban hành cơ chế, chính sách riêng hỗ trợ các chủ thể OCOP tham gia xuất khẩu. Trong đó, tập trung hỗ trợ chuẩn hóa sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế, bảo hộ sở hữu trí tuệ tại nước ngoài, kết nối logistics, thương mại điện tử xuyên biên giới.
