Cơ hội mở rộng thị trường cũng đặt ra yêu cầu đối với các chủ thể OCOP: Sản phẩm cần có chất lượng ổn định, hồ sơ đầy đủ, truy xuất được nguồn gốc và đáp ứng khả năng cung ứng theo đơn hàng.
Chuẩn bị từ chất lượng sản phẩm
Tại buổi làm việc giữa Sở Công Thương Tuyên Quang và Tập đoàn Central Retail Việt Nam mới đây, các nhóm hàng có thế mạnh của tỉnh như rau an toàn, chè, rượu men lá, thịt, mật ong, bún khô đã được đưa ra trao đổi. Đại diện tập đoàn thông tin về nhu cầu thu mua, tiêu chuẩn chất lượng, quy cách đóng gói, hồ sơ pháp lý, truy xuất nguồn gốc và năng lực cung ứng. Hai bên thống nhất chuẩn bị chương trình kết nối giao thương giữa các doanh nghiệp, hợp tác xã, nhà cung cấp của tỉnh với hệ thống phân phối của tập đoàn.
Những yêu cầu của nhà bán lẻ cho thấy một sản phẩm được người mua biết đến tại địa phương vẫn cần hoàn thiện thêm nhiều khâu để có thể hiện diện thường xuyên trong siêu thị. Ngoài chất lượng của từng sản phẩm, cơ sở sản xuất phải tính đến sự đồng đều giữa các lô hàng, thời hạn bảo quản, hình thức đóng gói và khả năng giao hàng ổn định. Với những hợp tác xã, hộ sản xuất quy mô nhỏ, đây là phần việc không thể hoàn thành chỉ bằng một lần tham gia hội chợ hay một cuộc gặp gỡ đối tác.
Tuyên Quang có nguồn sản phẩm OCOP phong phú, gắn với vùng nguyên liệu, nghề truyền thống và văn hóa của nhiều địa phương. Tại cuộc làm việc với Central Retail Việt Nam, Sở Công Thương giới thiệu toàn tỉnh có 422 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên còn thời hạn chứng nhận, thuộc 281 chủ thể; 95 trong tổng số 124 xã, phường có sản phẩm OCOP. Số lượng sản phẩm tạo điều kiện để tỉnh lựa chọn những mặt hàng phù hợp với từng kênh tiêu thụ, đồng thời đòi hỏi các chủ thể tiếp tục nâng chất lượng sau khi được công nhận.
Ở xã Hồng Thái, sản phẩm Trà Shan tuyết Hồng Thái (1 tôm 1 lá) của Hợp tác xã Sơn Trà đã được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia. Ông Đặng Ngọc Phố, Giám đốc hợp tác xã, cho rằng chứng nhận giúp sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận thị trường, song điều giữ chân người mua vẫn là chất lượng ổn định. Vì vậy, hợp tác xã chú trọng từ vùng nguyên liệu, quy trình thu hái đến chế biến và mẫu mã sản phẩm.
Câu chuyện của Hợp tác xã Sơn Trà cho thấy hạng sao có thể giúp người mua nhận diện sản phẩm nhưng không thay thế được việc duy trì chất lượng trong quá trình sản xuất. Khi thị trường mở rộng, vùng nguyên liệu và cơ sở chế biến phải cùng đáp ứng yêu cầu về sản lượng, chất lượng. Bao bì, nhãn mác cũng cần cung cấp thông tin rõ ràng để người mua có thể lựa chọn và sử dụng sản phẩm.
Ông Đỗ Tấn Sơn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tuyên Quang cho rằng, việc nâng giá trị sản phẩm OCOP cần gắn với tiêu chuẩn hóa sản xuất, chế biến, cải tiến bao bì và xây dựng thương hiệu. Đối với chè Shan tuyết, ông đề xuất tăng liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; ứng dụng công nghệ từ khâu canh tác đến bảo quản, đồng thời phát huy câu chuyện văn hóa của vùng nguyên liệu. Qua đó, chủ thể có điều kiện giữ chất lượng ổn định và nâng sức cạnh tranh của sản phẩm.
Theo kế hoạch phát triển OCOP giai đoạn 2026 - 2030, Tuyên Quang đặt mục tiêu có trên 450 sản phẩm còn hiệu lực chứng nhận đạt từ 3 sao trở lên, đồng thời phát triển mới khoảng 150 sản phẩm. Tỉnh định hướng xây dựng vùng nguyên liệu, phát triển liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ; chú trọng an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo hộ thương hiệu và cải tiến bao bì, nhãn mác. Cùng với việc phát triển sản phẩm mới, các chủ thể có sản phẩm đã được công nhận cần tiếp tục đầu tư để duy trì và nâng chất lượng.
Kết nối để mở rộng kênh tiêu thụ
Trong tháng 9, Festival nông sản, OCOP, làng nghề gắn kết du lịch Tuyên Quang quy tụ 120 gian hàng của doanh nghiệp, hợp tác xã đến từ 17 tỉnh, thành phố. Hoạt động trưng bày tạo dịp để các chủ thể giới thiệu sản phẩm, tìm hiểu nhu cầu của người mua và gặp gỡ đối tác. Việc gắn nông sản với làng nghề, du lịch cũng giúp sản phẩm được giới thiệu cùng những giá trị của vùng đất nơi sản xuất.
Theo ông Hoàng Anh Cương, Giám đốc Sở Công Thương Tuyên Quang, các chính sách hỗ trợ OCOP thời gian qua đã khuyến khích nhiều chủ thể đầu tư nâng chất lượng, cải tiến mẫu mã và xây dựng thương hiệu. Doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất cũng tích cực hơn trong việc tham gia hội chợ, kết nối cung cầu, từng bước tiếp cận siêu thị và sàn thương mại điện tử.
Từ hoạt động quảng bá đến một kênh bán hàng ổn định vẫn còn những bước cần thực hiện. Các chủ thể phải xác định sản phẩm phù hợp với nhu cầu của nhà phân phối, chuẩn bị hồ sơ và phương án cung ứng; phía nhà bán lẻ cần khảo sát, đánh giá trước khi lựa chọn hàng hóa. Vì vậy, chương trình kết nối với Central Retail Việt Nam được chuẩn bị lần này là cơ hội để hai bên làm rõ yêu cầu và khả năng hợp tác đối với từng nhóm sản phẩm.
Dự án siêu thị GO! Tuyên Quang dự kiến hoàn thành và đi vào hoạt động trong tháng 12/2026. Việc kết nối với hệ thống phân phối của Central Retail Việt Nam có thể mở thêm cơ hội đưa sản phẩm đặc trưng của tỉnh đến người mua trong và ngoài địa phương. Tuy nhiên, cuộc làm việc giữa hai bên hiện mới ở bước chuẩn bị chương trình giao thương; khả năng đưa từng sản phẩm vào hệ thống còn phụ thuộc vào kết quả đánh giá và thỏa thuận cung ứng cụ thể.
Bên cạnh siêu thị, Tuyên Quang định hướng tăng sự hiện diện của sản phẩm OCOP tại các điểm giới thiệu, điểm du lịch, trung tâm thương mại và trên nền tảng thương mại điện tử. Mỗi kênh có nhóm khách hàng và yêu cầu khác nhau. Sản phẩm phục vụ du khách có thể phát huy lợi thế về câu chuyện, bản sắc và hình thức quà tặng; sản phẩm cung ứng thường xuyên cho hệ thống bán lẻ cần đáp ứng thêm yêu cầu về hồ sơ, quy cách và nguồn hàng.
Với các chủ thể OCOP, mở rộng thị trường là quá trình bắt đầu từ việc hiểu người mua cần gì, điều chỉnh sản phẩm và tổ chức lại khâu sản xuất cho phù hợp. Khi hoạt động kết nối được tiếp nối bằng những đơn hàng trong khả năng đáp ứng của doanh nghiệp, hợp tác xã, sản phẩm đặc trưng của Tuyên Quang sẽ có thêm cơ hội đến với người tiêu dùng và tạo nguồn thu ổn định hơn cho người dân vùng nguyên liệu.