Mục đích của Kế hoạch nhằm xác định nhiệm vụ cụ thể để các bộ, cơ quan ngang bộ, địa phương xây dựng kế hoạch hành động chi tiết đến cấp cơ sở, đơn vị và tổ chức triển khai thực hiện các chủ trương, nội dung tại Thông báo số 117-TB/VPTW bảo đảm sự phối hợp đồng bộ, thống nhất, hiệu quả và hoàn thành đúng tiến độ.
Đồng thời, tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động của các cấp, các ngành, địa phương và toàn xã hội, trong đó xác định công tác phòng, chống thiên tai là một cấu phần của phát triển bền vững, gắn với bảo đảm an ninh con người, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, an ninh năng lượng và ổn định xã hội; tích hợp trong các kịch bản điều hành phát triển, kế hoạch đầu tư công, điều hành sản xuất kinh doanh, thu hút đầu tư, bảo đảm an sinh và bảo vệ đời sống nhân dân; định hướng chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động; từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ chỉ đạo theo mùa vụ sang chuẩn bị thường xuyên; từ cách làm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sang cách làm dựa trên dữ liệu, khoa học, công nghệ, pháp luật, kỷ luật quy hoạch và trách nhiệm của người đứng đầu.
Chủ động ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn, lũ quét, sạt lở đất
Theo Kế hoạch, từ nay đến hết năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030; cập nhật kịch bản thiên tai, hướng dẫn cảnh báo theo tác động; chỉ đạo công tác bảo đảm an toàn đê điều, hồ đập; chủ động ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn, lũ quét, sạt lở đất; nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo; chuyển mạnh từ cảnh báo hiện tượng sang cảnh báo tác động, chi tiết đến từng địa bàn.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các địa phương liên quan rà soát, sắp xếp thứ tự ưu tiên, hoàn thiện danh mục dự án để bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ, dự án bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu thuộc các Đề án do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tại Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV.
Bộ Quốc phòng, Bộ Công an chuẩn bị lực lượng, phương tiện, phương án cứu hộ, cứu nạn, phối hợp sơ tán dân, bảo đảm an ninh, trật tự tại địa bàn xảy ra thiên tai. Chủ trì, phối hợp với Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia điều động lực lượng vũ trang để chi viện hỗ trợ các lực lượng tại chỗ ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai hoặc để ổn định, duy trì an ninh, trật tự, an toàn xã hội trong trường hợp vượt quá khả năng ứng phó của cấp tỉnh.
Bộ Xây dựng rà soát quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng, thoát nước đô thị, nhà ở an toàn, hạ tầng chống chịu thiên tai.
Bảo đảm tuyệt đối an toàn tính mạng Nhân dân trong mọi tình huống
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chính phủ về công tác phòng, chống thiên tai trên địa bàn; Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra các địa bàn xung yếu, khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai; chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp xã nắm chắc từng hộ dân, địa bàn và các khu vực có nguy cơ xảy ra thiên tai (lũ quét, sạt lở, ngập lụt, …) để chủ động ứng phó, không bị động, bất ngờ; bảo đảm tuyệt đối an toàn tính mạng nhân dân trong mọi tình huống; xác định rõ các phương án sơ tán khi có tình huống khẩn cấp: Đối tượng ưu tiên sơ tán trước, lộ trình di chuyển phương tiện, lực lượng hỗ trợ; bảo đảm các điều kiện thiết yếu tại nơi trú tránh như nước sạch, thuốc men, điện, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự.
Đồng thời, thường xuyên rà soát, cập nhật, tích hợp công tác phòng, chống thiên tai vào kịch bản điều hành tăng trưởng năm 2026. Đồng thời, có phương án cụ thể để duy trì hoạt động và phục hồi nhanh các lĩnh vực trọng yếu khi xảy ra thiên tai, bao gồm các khu công nghiệp, khu kinh tế, cảng biển, sân bay, logistics, du lịch; vùng sản xuất nông nghiệp, thủy sản; hệ thống năng lượng, điện, nước, viễn thông, giao thông…, không để sản xuất kinh doanh bị đình trệ kéo dài do tác động của thiên tai.
Cập nhật kịch bản sẵn sàng ứng phó với các tình huống thiên tai bất thường, vượt lịch sử
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố rà soát, cập nhật phương án ứng phó thiên tai những tháng cuối năm 2026 (hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước, cháy rừng, bão mạnh, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng đô thị, sự cố hồ đập, đê điều...), trong đó cập nhật kịch bản sẵn sàng ứng phó với các tình huống thiên tai bất thường, vượt lịch sử như đã xảy ra các năm 2024, 2025.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm phê duyệt, triển khai phương án ứng phó tại địa phương đảm bảo xây dựng chi tiết, khả thi, phù hợp với đặc thù từng vùng, từng địa bàn, từng khu dân cư có nguy cơ chịu ảnh hưởng cao; chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý đường bộ trong việc phân luồng giao thông, huy động lực lượng, phương tiện, bố trí bãi đổ đất, đá, giải phóng mặt bằng và xử lý các vướng mắc phát sinh khi khắc phục sự cố giao thông do thiên tai gây ra.
Các địa phương khu vực Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ, đồng bằng sông Cửu Long chủ động xây dựng kế hoạch ứng phó cụ thể với hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027, tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp từ điều chỉnh lịch thời vụ, giống cây trồng, điều tiết hồ chứa, cấp nước, trữ nước cho sinh hoạt và sản xuất, phòng cháy rừng, bảo vệ cây trồng, vật nuôi… đến thông tin cảnh báo cho từng cộng đồng dân cư. Tổ chức lại phương châm “bốn tại chỗ” trên cơ sở rà soát lực lượng phòng thủ dân sự tại chỗ ở cấp xã, ở thôn, bản, đặc biệt là thanh niên, người có kỹ năng vận hành máy móc, phương tiện. Cùng với đó, chỉ đạo thiết lập, triển khai cơ chế phối hợp liên xã, liên địa bàn theo lưu vực sông, vùng hạ du hồ chứa, ven biển, vùng có nguy cơ sạt lở, ngập sâu, chia cắt; xác định rõ xã trung tâm, điểm tập kết lực lượng, vật tư, phương tiện, tuyến sơ tán, nơi trú tránh và phương án chi viện chéo giữa các xã, giữa địa bàn xung yếu với địa bàn an toàn hơn. Khi có tình huống vượt quá khả năng cấp xã, phải có lực lượng cơ động cấp tỉnh, quân đội, công an chi viện.
Chuyển mạnh từ cảnh báo hiện tượng sang cảnh báo tác động, chi tiết đến từng địa bàn
Các địa phương thường xuyên kiểm tra an toàn công trình xung yếu và hạ tầng thiết yếu, đặc biệt là công trình đê điều, hồ đập, công trình phòng, chống thiên tai, công trình hạ tầng quan trọng đang sử dụng như sân bay, đường sắt, đường cao tốc, quốc lộ, tỉnh lộ, đường độc đạo liên xã, liên thôn, bến cảng quốc gia, hệ thống lưới cao thế từ 66 kV trở lên, trường học, bệnh viện, trụ sở các cơ quan, các khu kinh tế, khu công nghiệp, công trình thủy lợi, khu neo đậu tàu thuyền, hệ thống viễn thông, công trình cấp nước, các điểm sạt lở bờ sông, bờ biển… Trên cơ sở đó, phải có biện pháp khẩn cấp cần áp dụng ngay để ứng phó và khắc phục hậu quả nhằm ngăn chặn, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do thiên tai và sự cố công trình; đồng thời cảnh báo, hạn chế đi lại, bố trí lực lượng, vật tư, xây dựng phương án sơ tán người dân vùng có nguy cơ chịu ảnh hưởng.
Đồng thời, các địa phương nâng cao chất lượng cảnh báo và truyền tin đến người dân; chuyển mạnh từ cảnh báo hiện tượng sang cảnh báo tác động, chi tiết đến từng địa bàn (khu vực nào có thể ngập, bị chia cắt, tuyến đường nào bị cấm, hộ dân nào cần sơ tán…). Kết hợp đa dạng kênh truyền tin để cảnh báo đến đúng người, đúng nơi, đúng thời điểm, thông qua chính quyền, các tổ chức đoàn thể và các hình thức như truyền hình, phát thanh, loa truyền thanh, tin nhắn, mạng xã hội... Trong trường hợp không có sóng điện thoại hoặc mất điện, phải bố trí phương án truyền tin thay thế bằng loa truyền thanh, loa lưu động, bộ đàm, lực lượng trực tiếp đến từng hộ dân và các hình thức thông tin phù hợp khác; nội dung cảnh báo phải ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với đặc điểm dân cư từng địa bàn…
