Tài liệu nhằm chuẩn hóa việc phát hiện, chẩn đoán, phân loại và điều trị suy dinh dưỡng cấp tính, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, bảo vệ, cải thiện tầm vóc trẻ em.
Theo Bộ Y tế, suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ em là vấn đề nghiêm trọng đối với cả y tế công cộng và điều trị lâm sàng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự sống còn cũng như phát triển thể chất, trí tuệ của trẻ. Trên thế giới hiện có hơn 45 triệu trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng cấp tính, trong đó khoảng 13,6 triệu trẻ bị suy dinh dưỡng cấp tính nặng.
Tại Việt Nam, tỷ lệ suy dinh dưỡng cấp tính duy trì khoảng 4,5-5,6%, tập trung cao tại khu vực Tây Nguyên, Trung du và miền núi phía Bắc (có nơi vượt ngưỡng 10%), đặc biệt ở trẻ em dân tộc thiểu số, vùng chịu ảnh hưởng thiên tai và trẻ mắc bệnh mạn tính.
Hướng dẫn năm 2026 được xây dựng trên cơ sở kế thừa hướng dẫn năm 2016 và cập nhật các bằng chứng khoa học mới từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) năm 2023. Nội dung tập trung vào việc chuẩn hóa các khái niệm, tiêu chuẩn chẩn đoán, phân loại và phác đồ điều trị suy dinh dưỡng do thiếu protein - năng lượng, đảm bảo tính khoa học, thống nhất, khả thi trên hệ thống y tế quốc gia.
Bên cạnh đó, tài liệu cũng cập nhật, tích hợp các luận điểm khoa học hiện đại về hệ vi sinh đường ruột, miễn dịch, cá thể hóa điều trị, kiểm soát nguy cơ hội chứng nuôi ăn lại, tăng cường phối hợp giữa nhi khoa, dinh dưỡng lâm sàng, điều dưỡng và y tế dự phòng.
Theo WHO, suy dinh dưỡng ở trẻ em từ 0–59 tháng tuổi xác định dựa trên các chỉ số cân nặng theo chiều cao hoặc cân nặng theo chiều dài, chu vi vòng cánh tay hoặc sự hiện diện của phù dinh dưỡng; được chia làm 2 mức độ: vừa và nặng. Trẻ bị suy dinh dưỡng mức độ nặng có nguy cơ tử vong cao gấp 5–20 lần so với trẻ có tình trạng dinh dưỡng bình thường, đồng thời làm suy giảm sức đề kháng, khiến các bệnh nhiễm khuẩn như tiêu chảy, viêm phổi... diễn biến nặng hơn. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, trẻ có thể hồi phục tốt, phát triển bình thường.
Bộ Y tế nhấn mạnh, phòng suy dinh dưỡng cần được thực hiện liên tục từ trước sinh, những năm đầu đời, gắn với chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em tại cộng đồng. Các giải pháp gồm bảo đảm dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai và bà mẹ cho con bú, nuôi con bằng sữa mẹ, ăn bổ sung hợp lý, theo dõi tăng trưởng, bổ sung vi chất, tiêm chủng, phát hiện, điều trị sớm bệnh nhiễm khuẩn, bảo đảm vệ sinh, nước sạch… Đặc biệt, y tế cơ sở có vai trò quan trọng trong việc tổ chức sàng lọc định kỳ, giúp phát hiện sớm bệnh ngay tại cộng đồng, giảm tải cho tuyến trên, mang lại cơ hội phục hồi tốt nhất cho trẻ em.
