Trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, dự thảo Nghị quyết đã được chỉnh lý theo hướng bảo đảm phù hợp Hiến pháp, thẩm quyền của Quốc hội và các luật liên quan, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn phát triển của thành phố Hải Phòng sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Dự thảo Nghị quyết quy định thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng về quản lý đầu tư; quản lý tài chính, ngân sách nhà nước; quản lý quy hoạch, đô thị, tài nguyên và môi trường; quản lý khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo; thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức, chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt, nhà quản lý, lao động có trình độ cao; thành lập và hoạt động của Khu thương mại tự do tại thành phố.
Về phạm vi áp dụng, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, có ý kiến đại biểu Quốc hội nêu: Theo mở rộng địa giới hành chính, Hải Phòng sẽ sáp nhập với tỉnh Hải Dương, do đó, căn cứ vào quy định, định hướng, kết luận của Bộ Chính trị, cùng với những chính sách hiện nay đang trình Quốc hội, đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá chính xác về địa giới hành chính để có phạm vi mở rộng theo hướng phù hợp với địa giới hành chính mới, đảm bảo tính hợp lý, phát huy được hiệu quả của địa bàn mới.
Giải trình về nội dung này, Chính phủ cho biết, tại văn bản số 14708-CV/VPTW ngày 5/5/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng, Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương cho phép các địa phương sau sáp nhập được tiếp tục thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù mà Quốc hội đã cho phép thực hiện đối với các địa phương trước khi sáp nhập.
Trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị quyết, Chính phủ đã chủ động bám sát các định hướng lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là tinh thần đổi mới tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính. Đồng thời, Bộ Tài chính đã phối hợp với thành phố Hải Phòng, tỉnh Hải Dương để rà soát hiện trạng, đánh giá tiềm năng phát triển, các động lực tăng trưởng, nhằm định hướng chính sách phù hợp với đặc điểm của cả hai địa phương.
Do đó, các nội dung chính sách trong dự thảo Nghị quyết đã được thiết kế một cách linh hoạt, bảo đảm phát huy lợi thế, tiềm năng, thế mạnh, không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển của Hải Phòng hiện hữu mà còn đảm bảo sự phát triển đồng bộ của cả hai địa phương thành phố Hải Phòng - tỉnh Hải Dương sau khi hợp nhất, từ đó tạo nền tảng vững chắc để thành phố Hải Phòng (sau hợp nhất) tiếp tục trở thành một cực tăng trưởng của vùng Đồng bằng sông Hồng.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi, đại diện cơ quan thẩm tra cho biết, Ủy ban thống nhất với nhiều nội dung tiếp thu, giải trình của Chính phủ.
Về điều khoản thi hành (khoản 6 Điều 12), dự thảo Nghị quyết quy định: “Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật ban hành sau ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn Nghị quyết này thì việc áp dụng do UBND thành phố quyết định”.
Thường trực Ủy ban nhận thấy, việc giao UBND quyết định việc áp dụng sẽ rút ngắn quy trình, bảo đảm tính kịp thời trong tổ chức thực hiện, song cũng đề nghị cân nhắc để bảo đảm tính thống nhất với hướng quy định tại các nghị quyết khác. Theo Nghị quyết 136/2024/QH15 và Nghị quyết số 137/2024/QH15 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng, tỉnh Nghệ An thì thẩm quyền quyết định đang giao HĐND cấp tỉnh.
Qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với nhiều nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết; đồng thời đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát để bảo đảm thực hiện đúng chủ trương đổi mới của Đảng, Nhà nước trong công tác xây dựng pháp luật; tiếp tục rà soát, tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội và hoàn thiện dự thảo Nghị quyết để bảo đảm chất lượng trình Quốc hội.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát và hoàn thiện hồ sơ, dự thảo Nghị quyết bảo đảm rõ ràng, minh bạch gắn với trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan; bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm, chống tiêu cực, không thể xảy ra thất thoát lãng phí, bảo đảm lợi ích chính đáng của người dân, hài hòa lợi ích của nhà nước và nhà đầu tư.
