Tuyến đường biển nối Thái Bình Dương và Đại Tây Dương này chiếm khoảng 5% tổng lượng thương mại toàn cầu. Trong bối cảnh đợt hạn hán nghiêm trọng có thể kéo dài đến giữa năm 2027, kênh đào Panama sẽ giảm lưu lượng giao thông từ 36 lượt tàu/ngày xuống còn 32 lượt tàu/ngày để tiết kiệm nước. Bên cạnh đó, ban quản lý kênh đào cũng hạ mớn nước cho phép của tàu thuyền - tức độ sâu của tàu dưới mặt nước - từ 15,24 mét xuống còn 14,63 mét. Các biện pháp hạn chế bổ sung có thể sẽ tiếp tục được triển khai sau đợt này. Cựu Giám đốc Ban Quản lý Kênh đào Panama, ông Jorge Quijano, cho biết nếu không thể tích đầy nước cho các hồ chứa vào tháng 11, kênh đào này sẽ buộc phải hạn chế lưu lượng hơn nữa.
Chính phủ Panama đã phải công bố tình trạng khẩn cấp do El Nino - hiện tượng làm tăng nhiệt độ bề mặt ở khu vực trung tâm và phía đông xích đạo của Thái Bình Dương, gây ra những biến đổi về gió, lượng mưa cùng các điều kiện thời tiết thất thường trên phạm vi toàn cầu. Bà Ilya Espino de Marotta, người sắp đảm nhiệm vị trí Giám đốc Ban Quản lý kênh đào Panama, cũng thừa nhận những điều kiện vận hành hiện tại đang gặp rất nhiều thách thức.
Tuyến kênh đào dài 80 km này hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn nước ngọt tích trữ trong các hồ nhân tạo, vốn có nguồn gốc chủ yếu từ mưa. Nếu không có đủ nước, hệ thống âu thuyền có nhiệm vụ nâng và hạ tàu ở hai đầu lộ trình sẽ không thể hoạt động. Mỗi chuyến tàu băng qua kênh đào tiêu tốn khoảng 200 triệu lít nước, lượng nước này sau đó sẽ xả thẳng ra biển.
Ông Erick Cordoba, Quản lý nguồn nước của kênh đào, nhấn mạnh nước là nguồn tài nguyên quan trọng nhất đối với hoạt động vận hành của kênh đào. Tuy nhiên, ông cho biết từ tháng 4-8, lượng mưa tích lũy đã thấp hơn mức trung bình nhiều năm tới 35,8%, và tình hình chưa có dấu hiệu cải thiện trong ngắn hạn. Các dự báo chỉ ra rằng mùa khô năm 2027, vốn thường diễn ra từ tháng 1-4, sẽ bắt đầu sớm hơn thường lệ và kéo dài sang tận tháng 5.
Trước đó vào các năm 2023 và 2024, El Nino đã từng buộc cơ quan quản lý phải giảm số lượng chuyến tàu qua lại hàng ngày xuống còn 22 lượt và mớn nước tối đa xuống 13,41 mét. Hệ quả là số lượng tàu thuyền giảm 20% và tổng tải lượng hàng hóa giảm 17%, chưa kể đến tình trạng ùn tắc kéo dài của các đoàn tàu chờ để qua kênh. Bà Rebecca Bill Chavez, Chủ tịch Tổ chức Đối thoại Liên Mỹ, nhận định việc duy trì các biện pháp hạn chế kéo dài sẽ dẫn đến cước phí vận tải biển tăng cao và thời gian chờ đợi lâu hơn, từ đó đẩy giá thành sản phẩm đến tay người tiêu dùng tăng lên.
Theo tính toán của ông Quijano, cứ mỗi khi mớn nước giảm 30 cm, một chiếc tàu sẽ phải bỏ lại khoảng 200 container. Đối với những tàu chở hàng lớn có sức chứa lên tới 16.000 container, số lượng hàng hóa phải nằm lại có thể lên tới hàng trăm container. Ông Quijano nhận định ngành vận tải container - nguồn thu lớn nhất của kênh đào - sẽ chịu tác động vô cùng nặng nề. Tuy nhiên, hãng tàu Maersk của Đan Mạch lại cho rằng hiện vẫn còn quá sớm để đưa ra bất kỳ dự đoán nào về mức độ ảnh hưởng.
Để hạn chế tác động của các đợt hạn hán trong tương lai đối với hoạt động vận hành, Ban Quản lý Kênh đào dự định xây dựng một hồ chứa nước mới rộng 4.600 ha trên sông Indio ở phía tây. Dù vậy, dự án này dự kiến phải đến năm 2031 mới có thể hoàn thành và đi vào hoạt động.
