Guinea mạnh tay truy quét mỏ vàng châm ngòi làn sóng di cư và căng thẳng khu vực

Chiến dịch truy quét khai thác vàng trái phép tại Guinea khiến hàng chục nghìn người phải rời khỏi các khu mỏ, kéo theo những cuộc đụng độ gây thương vong và căng thẳng ngoại giao với các nước láng giềng. Chính quyền Guinea khẳng định chiến dịch nhằm bảo vệ môi trường và tăng cường quản lý tài nguyên.

Mỏ vàng Yatela ở Mali. Ảnh: Wikimedia Commons
Mỏ vàng Yatela ở Mali. Ảnh: Wikimedia Commons

Tại thị trấn biên giới Kourémalé, nằm giữa Guinea và Mali, hàng nghìn gia đình liên tục đổ về phía bên kia biên giới trong những ngày qua. Lệnh cấm khai thác vàng thủ công trái phép được chính quyền Guinea ban hành và thực thi đột ngột đã châm ngòi cho làn sóng di cư quy mô lớn, đồng thời kéo theo những bất đồng ngoại giao trong khu vực Tây Phi.

Seydou Traore, một thợ mỏ ngoài 30 tuổi đến từ Burkina Faso, là một trong những người buộc phải rời Guinea. Tuần trước, anh chỉ kịp thu dọn một ít đồ đạc cá nhân trước khi cùng những người đồng nghiệp lên đường, sau khi lực lượng an ninh yêu cầu các thợ mỏ lập tức rời khỏi khu vực.

Anh Traore đã đi bộ khoảng 125 km từ Kourémalé đến Ouezzindougou, sâu hơn trong lãnh thổ Mali. Chia sẻ với báo chí, anh cho biết những người thợ từng làm việc vất vả tại đây nhưng đột nhiên phải bỏ đi mà không có đủ thời gian thu gom công cụ hay tiền tiết kiệm.

Chiến dịch truy quét gây làn sóng di cư

Theo The Guardian, hàng chục nghìn người đã phải di dời trên khắp khu vực Tây Phi trong tháng này sau khi Guinea triển khai lệnh cấm khai thác vàng thủ công trái phép. Chính quyền nước này cho biết động thái nhằm ngăn chặn tình trạng ô nhiễm sông ngòi và phá rừng do hoạt động khai thác trái phép trên diện rộng, đặc biệt tại khu vực Siguiri, phía Đông Bắc đất nước.

Trong những ngày sau khi lệnh cấm có hiệu lực, lực lượng an ninh liên tục đột kích các điểm khai thác vàng, thu giữ thiết bị và bắt giữ 1.263 người. Hàng nghìn thợ mỏ nước ngoài cũng bị trục xuất khỏi Guinea.

Mali cho biết có tới 160.000 thợ mỏ đã rời Guinea, di chuyển sang khu vực Kourémalé thuộc lãnh thổ nước này và xa hơn tới thủ đô Bamako. Làn sóng di cư diễn ra trong điều kiện khó khăn, khiến nhiều gia đình phải rời bỏ nơi sinh sống mà không kịp chuẩn bị. Ít nhất sáu phụ nữ đã sinh con tại Mali kể từ khi cuộc di dời bắt đầu.

Tình hình tiếp tục leo thang ngày 11/11, hơn một tuần sau khi chiến dịch truy quét được triển khai. Đụng độ chết người xảy ra tại cộng đồng Balato, thuộc khu vực Siguiri, giữa lực lượng an ninh và những người thợ mỏ dựng rào chắn để phản đối.

Ít nhất 10 người thiệt mạng, 13 người bị thương và ba phương tiện quân sự bị phóng hỏa trong vụ bạo lực. Sự việc làm gia tăng lo ngại về những hệ lụy an ninh từ chiến dịch trấn áp hoạt động khai thác trái phép tại Guinea.

Căng thẳng ngoại giao lan rộng khu vực Sahel

Không chỉ tạo ra khủng hoảng di cư, chiến dịch của Guinea còn làm phát sinh bất đồng với các quốc gia láng giềng. Ngày 12/11, sau cuộc họp tại Ouagadougou, Liên minh các quốc gia Sahel ra tuyên bố thừa nhận quyền của mỗi nước trong việc thực thi pháp luật, song bày tỏ quan ngại về sắc lệnh cấm khai thác và việc trục xuất hàng loạt thợ mỏ khỏi Guinea.

Theo Tiffany Wognaih, chuyên gia phân tích cấp cao phụ trách khu vực Tây và Trung Phi nói tiếng Pháp tại công ty tư vấn rủi ro địa chính trị JS Held, hoạt động khai thác thủ công trái phép diễn ra phổ biến tại nhiều quốc gia trong khu vực, đặc biệt ở những địa bàn không được chính phủ giám sát thường xuyên.

Dữ liệu của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) cho thấy hơn 300.000 người tại Guinea đang kiếm sống bằng hoạt động khai thác mỏ trái phép. Đây là sinh kế quan trọng đối với một bộ phận dân cư, nhưng đồng thời đặt ra thách thức lớn về quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và kiểm soát hoạt động kinh tế phi chính thức.

Vấn đề càng phức tạp khi nhiều quốc gia trong khu vực chưa có hệ thống thống kê đầy đủ về hoạt động xuất khẩu và chế biến vàng. Điều này khiến việc kiểm soát nguồn gốc khoáng sản, xác định sản lượng thực tế và quản lý nguồn thu từ tài nguyên gặp nhiều khó khăn.

Guinea theo đuổi tham vọng trở thành cường quốc khai khoáng

Bất chấp phản ứng từ các nước láng giềng, chính quyền Conakry vẫn kiên quyết theo đuổi chiến dịch. Chính quyền Tổng thống Mamady Doumbouya đặt mục tiêu đưa Guinea trở thành một trong những trung tâm khai khoáng hàng đầu khu vực, đồng thời gia tăng nguồn thu ngân sách thông qua việc kiểm soát chặt chẽ hơn toàn bộ chuỗi giá trị tài nguyên, trong đó có vàng.

Tuy nhiên, việc thực thi lệnh cấm đột ngột đang cho thấy những hệ lụy vượt ra ngoài phạm vi môi trường và quản lý tài nguyên. Khi hàng chục nghìn lao động mất sinh kế và phải di chuyển qua biên giới, áp lực tiếp nhận người di cư, nguy cơ bất ổn xã hội và những bất đồng giữa các chính phủ ngày càng gia tăng.

Thách thức đối với Guinea hiện không chỉ nằm ở việc ngăn chặn khai thác vàng trái phép, mà còn ở cách triển khai chính sách để hạn chế tác động đến cộng đồng lao động phụ thuộc vào ngành nghề này, trong khi vẫn bảo đảm mục tiêu bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên quốc gia.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc

Dành cho bạn

Cầu Crimea. Ảnh: TASSS

Điện Kremlin tuyên bố cầu Crimea sẽ được khôi phục và ‘còn tốt hơn’ sau vụ tấn công của Ukraine

Điện Kremlin khẳng định cầu Crimea sẽ được khôi phục sau cuộc tấn công mới nhất của Ukraine và “còn tốt hơn trước”. Người phát ngôn Dmitry Peskov cho biết Nga đang xây dựng kế hoạch khắc phục thiệt hại, đồng thời không loại trừ khả năng vụ tấn công liên quan đến cuộc gặp thượng đỉnh Nga - Trung - Mỹ sắp tới.

Oman, Qatar thúc đẩy nỗ lực ngoại giao

Oman, Qatar thúc đẩy nỗ lực ngoại giao

Ngày 17/11, hãng thông tấn Oman (ONA) đưa tin Ngoại trưởng nước này Badr Albusaidi đã hội đàm với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi tại thủ đô Muscat, trong đó thảo luận việc bảo vệ hoạt động vận tải biển cũng như các giải pháp ngoại giao nhằm kiềm chế căng thẳng.

EU nâng dự báo tăng trưởng Eurozone, cảnh báo lạm phát kéo dài

EU nâng dự báo tăng trưởng Eurozone, cảnh báo lạm phát kéo dài

Ngày 17/11, Liên minh châu Âu (EU) nâng dự báo tăng trưởng kinh tế Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) trong năm 2026, sau khi khu vực này thể hiện khả năng chống chịu tốt hơn dự kiến trước tác động của xung đột tại Trung Đông và cú sốc giá năng lượng.