CẦN SỰ VÀO CUỘC MẠNH MẼ
Đời sống của người dân tại các điểm tái định cư thủy điện hiện gặp nhiều khó khăn, nguy cơ tái nghèo cao… Người dân và chính quyền địa phương mong muốn Nhà nước có chính sách hậu tái định cư để giúp bà con dần ổn định trên vùng đất mới, góp phần nâng cao đời sống cả về vật chất lẫn tinh thần.
 Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến. |
Các địa phương thực hiện đúng tinh thần của Đảng, Nhà nước
Theo Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến, người dân đã chịu thiệt thòi di dời để nhường đất xây dựng các nhà máy thủy điện, quan điểm của Đảng và Nhà nước là khi tái định cư đến chỗ ở mới phải có cuộc sống tốt hơn nơi ở cũ. Bộ trưởng cho biết, bà con tái định cư được đầu tư xây dựng điện, đường, trường, trạm khang trang. Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn còn nhiều bất cập, nhiều điểm tái định cư chưa đáp ứng được yêu cầu cuộc sống của người dân như: Thiếu đất sản suất, thiếu nước sinh hoạt… Người dân miền núi chủ yếu là dựa vào đất sản xuất để canh tác, ổn định đời sống, nhưng không có đất thì rất khó khăn cho đồng bào.
Bộ trưởng Đỗ Văn Chiến cho rằng, các cấp chính quyền cần quan tâm, cố gắng thực hiện đúng với chủ trương chung của Đảng và Nhà nước, tạo điều kiện cho người dân đến nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ, để họ dần ổn định đời sống, phát triển kinh tế.
 Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Tây Bắc Hầu A Lềnh. |
Hiện nay, Chính phủ đã nhất trí với đề xuất của các tỉnh có người dân tái định cư thủy điện là thực hiện “Hậu tái định cư”, giao cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì xây dựng đề án. Theo ông Hầu A Lềnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Tây Bắc, chính sách hỗ trợ đời sống cho người dân tái định cư thủy điện của Nhà nước đã hết nên bà con gặp rất nhiều khó khăn, Đề án “Hậu tái định cư” là cái phao cứu sinh để triển khai giúp đồng bào dân tộc ổn định đời sống, phát triển kinh tế.
Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo Tây Bắc cho rằng, các địa phương cần vào cuộc mạnh mẽ, tiếp tục cấp đất sản xuất, thực hiện nghiêm túc quy chế duy tu, bảo dưỡng các công trình đã xây dựng ở các điểm tái định cư. Để đời sống người dân tại các vùng tái định cư ngày càng tốt hơn, trong thời gian tới chính quyền địa phương phải chủ động xây dựng kế hoạch triển khai đề án ổn định dân cư, phát triển đời sống kinh tế - xã hội; lồng ghép các chương trình, dự án, tích cực chuyển đổi nghề và đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.
 Bà Lò Thị Vương, Phó Ban Dân tộc Lai Châu, thành viên Hội đồng khoa học tỉnh Lai Châu. |
Tái định cư thủy điện, người dân di chuyển đến nơi ở mới đã để lại bản sắc văn hóa truyền thống trong lòng hồ. Theo bà Lò Thị Vương, Phó Ban Dân tộc Lai Châu, thành viên Hội đồng khoa học tỉnh Lai Châu, cấp ủy - chính quyền các cấp cần căn cứ chỉ thị, nghị quyết của Trung ương, tỉnh, huyện, xã để xây dựng chương trình hành động hoặc đề án bảo tồn các di sản văn hóa, văn nghệ dân gian tại vùng tái định cư thủy điện. Kết quả thực hiện chương trình (đề án) này là một trong những tiêu chí để đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị hàng năm của địa phương.
Bà Vương cho biết, có nhiều di sản văn hóa không có đủ điều kiện về không gian, môi trường để bảo tồn. Vì vậy, cần lựa chọn xem di sản nào có thể truyền dạy hoặc phục dựng theo đúng nguyên bản để bảo tồn. Cách bảo tồn tốt nhất là "bảo tồn sống" tại cộng đồng. Ở cấp bản, xã sẽ thành lập các "câu lạc bộ bảo tồn văn nghệ dân gian" hoặc đội văn nghệ bản. Hàng năm, cấp kinh phí để tổ chức truyền dạy: Chữ viết của dân tộc, truyền dạy dân ca tình yêu, dân ca trong đám cưới, đám ma, lên nhà mới,... chế tác và sử dụng nhạc cụ, trò chơi dân gian và đồng dao, hát ru, thêu đan... Những hoạt động này, chính quyền chỉ giữ vai trò tổ chức, nội dung để các nghệ nhân và người dân thực hiện. Tránh can thiệp theo lối cải biên.
Tuy nhiên, bà Vương cũng cho rằng, chính quyền địa phương phải tuyên truyền cho người dân có ý thức, chủ động trong hoạt động gìn giữ và bảo tồn di sản văn hóa của dân tộc mình.
 Ông Lò Văn Xương, Bí thư Đảng ủy xã Ta Gia, huyện Than Uyên (Lai Châu). |
Xã Ta Gia, huyện Than Uyên (Lai Châu) bị ảnh hưởng bởi hai dự án thủy điện Bản Chát và thủy điện Huổi Quảng nên có 400 hộ phải di chuyển đến nơi ở mới. Ông Lò Văn Xương, Bí thư Đảng ủy xã Ta Gia cho biết, người dân tái định cư không có ruộng sản xuất, đời sống rất khó khăn nên rất nhiều hộ lấn chiếm rừng nghèo để làm nương. Chính quyền nhắc nhở, lập biên bản nhưng người dân nói “không phá rừng làm nương trồng lúa, ngô, sắn thì lấy cái gì mà ăn”.
Theo ông Xương, một trong những giải pháp để người dân tái định cư thủy điện trên địa bàn ổn định đời sống là chính quyền lấy đất rừng nghèo để chuyển đổi thành đất sản xuất cấp cho các hộ. Bà con vừa có đất sản xuất, vừa có nơi chăn nuôi gia súc, gia cầm, rừng không bị chặt phá.
