Theo phóng viên TTXVN tại Đức, tại Viện Sinh học tế bào Y khoa Max Planck ở Münster (Đức), nhóm nghiên cứu của bà Sara Wickström tập trung tìm hiểu điều gì xảy ra với các tế bào trong cơ thể khi chúng bị kéo, ép hoặc nén. Những tác động cơ học này diễn ra thường xuyên và có thể làm thay đổi tế bào cũng như mô. Công trình của bà đã đặt nền móng cho một lĩnh vực nghiên cứu mới về tác động của cơ sinh học đối với nhân tế bào.
Theo nhà khoa học Phần Lan, áp lực cơ học có thể khiến mô thay đổi để thích ứng. Bà lấy ví dụ về khuỷu tay - nơi thường xuyên chịu tác động cơ học - để cho thấy các mô ở những vị trí khác nhau trong cơ thể có thể có đặc điểm rất khác nhau do chịu những mức độ tác động khác nhau.
Bà Wickström đã nghiên cứu tại Đức hơn 20 năm. Ban đầu, bà theo học y khoa, sau đó chuyển sang nghiên cứu sinh học. Trong quá trình nghiên cứu, bà và các cộng sự phát hiện rằng khi tế bào bị nén hoặc kéo, không chỉ hình dạng bên ngoài thay đổi mà những biến đổi còn diễn ra sâu bên trong tế bào.
Cụ thể, các dấu ấn trên bộ gene, vốn quyết định phần ADN nào được đọc và sử dụng, cũng thay đổi khi tế bào chịu tác động cơ học. Vì vậy, những gene khác có thể được đọc và sử dụng, giúp tế bào nhanh chóng thích nghi với điều kiện mới.
Bà Wickström cho biết điều gây bất ngờ là những thay đổi này diễn ra trên diện rộng và nhanh hơn nhiều so với nhận định trước đây. Nếu trước đó các chuyên gia cho rằng quá trình thay đổi gene và tái lập trình tế bào cần nhiều ngày, nghiên cứu của nhóm bà cho thấy quá trình này có thể diễn ra chỉ trong vài phút.
Những phát hiện trên cũng có ý nghĩa đối với nghiên cứu ung thư. Nhóm của bà Wickström đang tìm hiểu cách mô thay đổi khi bị khối u chèn ép. Các tế bào ở khu vực xung quanh có thể trở nên xơ cứng. Việc làm rõ quá trình này có thể góp phần tìm ra những hướng tiếp cận mới trong điều trị ung thư.
Ông Edvard Moser, nhà khoa học từng đoạt giải Nobel Y học và Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng Körber về Khoa học Đời sống, đánh giá công trình của nhà khoa học Wickström đã tạo dấu ấn lâu dài đối với sinh học tế bào hiện đại. Theo ông, nghiên cứu của bà cho thấy mối liên hệ giữa các tác động vật lý và quá trình sinh học trong cơ thể, đồng thời tạo cơ sở cho những tiến bộ y học trong tương lai.
Với công trình nghiên cứu trên, bà Wickström được trao Giải thưởng Körber về Khoa học châu Âu trị giá 1 triệu euro (khoảng 1,15 triệu USD) để tiếp tục nghiên cứu. Bà dự định sử dụng tiền thưởng để thực hiện nghiên cứu nhằm tìm hiểu liệu các tế bào có hình thành một dạng "bộ nhớ" đối với những tổn thương và áp lực cơ học hay không. Về lâu dài, nghiên cứu này có thể mở ra hướng mới trong việc ngăn ngừa tình trạng xơ hóa bệnh lý.
Giải thưởng Körber về Khoa học châu Âu là giải thưởng khoa học uy tín của châu Âu do Quỹ Körber tại Đức trao tặng hằng năm cho các nhà khoa học có những bước đột phá lớn trong lĩnh vực khoa học đời sống hoặc khoa học vật lý.
