Báo cáo của lãnh đạo huyện Lạc Sơn cho biết: Giai đoạn 2016 - 2021, huyện đã thực hiện thu hồi đất bồi thường giải phóng mặt bằng cho 51 công trình, dự án (45 dự án Nhà nước thu hồi đất, 6 dự án nhà đầu tư thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất). Hiện nay, huyện đang tiếp tục triển khai công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho một dự án thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất (dự án Hồ chứa nước Cánh Tạng, tỉnh Hòa Bình) và 3 dự án thuộc nhóm dự án thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất.
Toàn huyện Lạc Sơn có 3.889 hộ bị ảnh hưởng do thu hồi đất và đã bồi thường, hỗ trợ với tổng kinh phí trên 934 tỷ đồng (Dự án Hồ chứa nước Cánh Tạng vẫn đang triển khai bồi thường, giải phóng mặt bằng); 596 hộ tự nguyện di dời. Tổng số hộ dân được bố trí tái định cư tập trung là 628 hộ. Sau thanh, kiểm tra đã kiến nghị thu hồi đất, giải phóng mặt bằng với số tiền trên 1,2 tỷ đồng (Dự án Hồ chứa nước Cánh Tạng).
Tại huyện Đà Bắc, qua tổng hợp, rà soát giai đoạn 2016- 2021, diện tích đất đã thu hồi 817.824,9 m². 837 hộ bị ảnh hưởng do thu hồi đất; 837 hộ đã được đã bồi thường, hỗ trợ với kinh phí trên 30 tỷ đồng; 191 hộ tự nguyện di dời. Tổng số hộ dân được bố trí tái định cư tập trung là 190 hộ thuộc 5 dự án khẩn cấp di dân tái định cư vùng sạt lở đất tại xóm Lau Bai, xã Vầy Nưa; xóm Túp, xã Tiền Phong; xóm Nhạp, xã Đồng Ruộng; xóm Kế, xã Mường Chiềng; xóm Bưa Cốc, xã Nánh Nghê.
Tại huyện Lương Sơn, giai đoạn 2016 - 2021, đã thực hiện thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng 279,6 ha đất. Đến nay, có 69 dự án đã hoàn thành, 11 dự án đang triển khai thực hiện. Trên 2.450 hộ bị ảnh hưởng do thu hồi đất, đã bồi thường, hỗ trợ trên 290 tỷ đồng; 698 hộ chưa nhận bồi thường với số tiền gần 60 tỷ đồng; 5 hộ phải cưỡng chế. Đối với Việc thi hành Luật đất đai năm 2013, đến nay huyện Lương Sơn đã thu hồi trên 277 ha đất. Giai đoạn 2014 - 2021, Trung tâm Phát triển Qũy đất đã công khai bồi thường, hỗ trợ 130 dự án, thực hiện chi trả cho 2.932 hộ gia đình, cá nhân, 35 tổ chức, với số tiền trên 285 tỷ đồng.
Tại thành phố Hòa Bình, giai đoạn 2016 - 2021, thành phố đã thực hiện 175 dự án với tổng diện tích đất thu hồi hơn 869 ha; đã bồi thường, hỗ trợ hơn 1.450 tỷ đồng cho các hộ dân có đất bị thu hồi thực hiện các dự án; hơn 17 tỷ đồng đối với các dự án tại khu vực bị ảnh hưởng bởi thiên tai; 1.708 hộ có nhu cầu bố trí tái định cư. Hiện nay, UBND thành phố đã thực hiện bố trí, bàn giao 365 lô cho 365 hộ có nhu cầu tái định cư.
Thông tin về một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình bồi thường, hỗ trợ tái định cư, lãnh đạo các huyện Lạc Sơn, Đà Bắc, Lương Sơn và thành phố Hòa Bình cho biết: Công tác thu hồi giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Nguồn vốn thực hiện chưa được bố trí kịp thời, việc giải quyết chuyển đổi nghề nghiệp, tìm kiếm việc làm cho người dân có đất bị thu hồi. Quy định về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất còn nhiều bất cập, chồng chéo chưa được điều chỉnh, bổ sung kịp thời. Một số quy định liên quan đến đất đai chưa đảm bảo tính đồng bộ và sát với thực tiễn. Các văn bản liên quan đến chế độ chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cư nhiều lần thay đổi đơn giá. Bên cạnh đó là khó khăn trong bố trí đất sản xuất cho nhân dân tại các khu tái định cư…
Khó khăn trong việc thi hành Luật đất đai năm 2013 đó là: Thiếu các quy định để xử lý chuyển tiếp giữa Luật cũ và Luật mới về các trường hợp giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc thành lập Văn phòng Đăng ký đất đai, một số cấp có ảnh hưởng đến công tác phối hợp ở địa phương trong công tác đo đạc, chỉnh lý biến động các dự án công trình phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện. Việc xác minh nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất phục vụ công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai gặp nhiều khó khăn...
Phát biểu tại buổi giám sát, ông Hoàng Đức Chính, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hòa Bình, Trưởng đoàn giám sát đề nghị lãnh đạo huyện Lạc Sơn, Đà Bắc, Lương Sơn và thành phố Hòa Bình cần quan tâm đến vấn đề sinh kế cho người dân, gắn với trách nhiệm của doanh nghiệp thu hồi đất thực hiện dự án; thực hiện rà soát lại việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và trường hợp người dân đã được bố trí tái định cư nhưng vẫn quay lại nơi ở cũ, nơi có nguy cơ sạt lở mất an toàn.
Bên cạnh đó, các địa phương cần tập trung giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo liên quan đến lĩnh vực đất đai; tuyên truyền, vận động người dân nắm rõ hơn về Luật đất đai khi có dự án phải thu hồi trên địa bàn; làm tốt công tác quy hoạch đất đai và quan tâm, bố trí quỹ đất thực hiện tái định cư. Đồng thời, các địa phương cần có giải pháp cụ thể, lâu dài đảm bảo sinh kế cho người dân khi chuyển đến nơi ở mới…
Đối với những đề xuất, kiến nghị của các địa phương, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hòa Bình sẽ tiếp thu và giao bộ phận chuyên môn tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết trong thời gian sớm nhất.
