Nạn nhân của ‘hợp đồng kỳ nghỉ’ có thể nhận lại tiền không?

Đến nay, Công an Hà Nội khởi tố 24 vụ án với gần 200 bị can trong 27 doanh nghiệp liên quan hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua các hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ. Số lượng hợp đồng đã ký khoảng 17.000, số tiền chiếm đoạt khoảng 2.700 tỷ.

Tại Thành phố Hồ Hồ Chí Minh, Cơ quan điều tra đã khởi tố 11 vụ án, gần 200 bị can, thu giữ 5.563 hợp đồng. Cơ quan chức năng hiện đã phát thông tin rộng rãi đề nghị những người bị hại liên hệ cung cấp thông tin, tài liệu để làm cơ sở để bảo vệ quyền lợi theo quy định.

Theo Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội, người bị hại sẽ được hoàn tiền trong vụ án hình sự trong những trường hợp sau: Việc ký kết hợp đồng mua bán, trao đổi kỳ nghỉ có yếu tố gian dối chiếm đoạt tài sản; bên bán kỳ nghỉ không có khả năng thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng, những thông tin về khu du lịch, căn hộ du lịch, khu nghỉ dưỡng là không có thật hoặc bên công ty kinh doanh kỳ nghỉ không có quyền cho thuê các khu này.

“Khi các dự án không có thật hoặc chưa đủ điều kiện kinh doanh, hoặc hứa hẹn về việc bán lại kỳ nghỉ với giá cao là sai sự thật, không có cơ sở để thực hiện hoặc có các gian dối khác làm cho nạn nhân hiểu lầm để ký hợp đồng và mất tiền thì cơ quan điều tra sẽ xác định đây là hành vi lừa đảo”, luật sư Đặng Văn Cường cho biết.

Luật sư Cường cũng chia sẻ thêm, hiện nay, ngoài những người được xác định là người bị hại trong vụ án hình sự, còn rất nhiều người ký hợp đồng mua kỳ nghỉ, trao đổi kỳ nghỉ nhưng chưa được xác định là người bị hại, công ty bán kỳ nghỉ cũng chưa bị khởi tố. Tuy nhiên theo ông Đặng Văn Cường, những người này cũng có thể được nhận lại tiền trong một số trường hợp pháp luật có quy định.

Luật sư Đặng Văn Cường cho biết, ngoài các đối tượng đã bị khởi tố, các công ty đã được xác định rõ trách nhiệm, còn rất nhiều người ký hợp đồng, thanh toán tiền nhưng chưa được xác định là người bị hại. Có nhiều doanh nghiệp tham gia bán sở hữu kỳ nghỉ nhưng chưa bị triệu tập, chưa bị xử lý. Thậm chí những người được xác định là người bị hại, cũng không phải ai cũng có cơ hội lấy lại được tiền ngay trong giai đoạn điều tra vụ án.

Dưới góc độ pháp lý, ông Đặng Văn Cường cho biết, tiền đã nộp cho doanh nghiệp, đã thanh toán cho dịch vụ, về nguyên tắc chung, không thể lấy lại nếu giao dịch đó là hợp pháp và không thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng.

“Việc lấy lại tiền chỉ trong trường hợp các bên thỏa thuận thanh lý hợp đồng trước hạn một cách tự nguyện hoặc thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng. Trường hợp khác có thể lấy lại tiền là Cơ quan chức năng xác định hợp đồng đó là trái pháp luật, có dấu hiệu vi phạm pháp luật của bên doanh nghiệp”, ông Đặng Văn Cường nhấn mạnh.

Một thực tế đáng chú ý, không ít khách hàng sau khi biết doanh nghiệp bị khởi tố thường chỉ chờ kết quả điều tra mà không chủ động thực hiện các thủ tục pháp lý cần thiết. 

Trước vấn đề này, nhiều luật sư khuyến nghị, khách hàng nên nhanh chóng gửi đơn trình báo hoặc đơn đề nghị xác định tư cách người bị hại đến Cơ quan điều tra đang thụ lý vụ án; trong đơn cần nêu rõ quá trình giao dịch, số tiền đã thanh toán, các quyền lợi được doanh nghiệp cam kết và thiệt hại thực tế đã phát sinh. Khi được xác định là người bị hại hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án, khách hàng sẽ có quyền cung cấp chứng cứ, yêu cầu bồi thường, tiếp cận một số thông tin về quá trình giải quyết vụ án, khiếu nại các quyết định tố tụng và tham gia phiên tòa để bảo vệ quyền lợi của mình.

Như vậy, việc doanh nghiệp bị khởi tố hoặc đang bị điều tra không đồng nghĩa tất cả các hợp đồng đã ký đương nhiên vô hiệu. Tuy nhiên, khách hàng vẫn có nhiều cơ sở pháp lý để yêu cầu hoàn trả tiền.

Nếu doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ hợp đồng, cung cấp thông tin sai sự thật, quảng cáo không đúng cam kết hoặc không thực hiện được các quyền lợi đã hứa, khách hàng có thể yêu cầu chấm dứt, hủy bỏ hợp đồng và đòi lại khoản tiền đã thanh toán theo quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.