Nuôi dưỡng ngọn lửa hiếu học
Cụ Nguyễn Văn Đạt, nguyên Hiệu phó Trường Tiểu học Thanh Bình, thành phố Hải Dương (cũ), là nhà giáo mẫu mực luôn coi trọng truyền thống hiếu học. Với mong muốn gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình, năm 2006, cụ khởi xướng thành lập Ban Khuyến học gia đình và được con cháu suy tôn làm Trưởng ban. Năm 2019, do tuổi cao, sức yếu, cụ qua đời. Từ đó đến nay, công tác khuyến học, khuyến tài của gia đình được giao cho bà Nguyễn Thị Kim Bái, Nhà giáo Ưu tú và là con gái thứ của cụ đảm nhiệm.
Theo bà Kim Bái, chính sự uốn nắn nghiêm khắc và tấm gương của bố mẹ đã truyền động lực học tập cho bà cùng các anh chị em. Trong số 8 người con của cụ, có 5 người con gái theo nghề giáo viên, nối nghiệp bố.
Nhớ lại những năm đầu thành lập Ban Khuyến học, bà Bái kể: “Khi đó, mấy anh chị em chúng tôi sống ở các địa phương khác nhau, người Hải Dương, người Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Hà Nội… Trong công tác ai cũng bận rộn, kinh tế còn nhiều khó khăn. Bố mẹ tôi luôn động viên các con, cháu cố gắng làm việc, dành thời gian và tạo điều kiện học tập tốt nhất cho thế hệ tương lai. Vâng lời bố mẹ, các gia đình đều chú trọng việc học. Các con, cháu, chắt đều chăm ngoan, đạt nhiều kết quả tốt trong học tập và rèn luyện".
Ở gia đình cụ Đạt, sự học được xem là kim chỉ nam, còn truyền thống gia đình là điểm tựa để các thế hệ vững bước trên hành trình theo đuổi tri thức. Tinh thần học tập suốt đời được vun đắp từ những điều bình dị. Các bậc phụ huynh quan tâm rèn luyện thói quen tự học cho con, cháu; mỗi người lớn luôn gương mẫu trong công việc và lối sống. Dù công tác tại cơ quan, đơn vị hay doanh nghiệp nào, các thành viên đều có ý thức trau dồi kiến thức, nâng cao năng lực trong lĩnh vực của mình.
Truyền thống ấy dần trở thành nếp nhà, thế hệ sau nhìn vào thế hệ trước để học tập, rèn luyện mỗi ngày. Vợ chồng anh Nguyễn Việt Dũng, cháu ngoại của cụ Nguyễn Văn Đạt hiện có hai con đang học tiểu học. Anh Dũng cho biết, tự hào về truyền thống hiếu học của gia đình, vợ chồng anh luôn nhắc nhở nhau dù công việc bận rộn đến đâu cũng phải ưu tiên thời gian quan tâm việc học của con, tìm kiếm môi trường học tập phù hợp và quan trọng hơn là giáo dục các con về truyền thống chăm chỉ học tập để có cuộc sống tốt đẹp hơn trong tương lai.
Tận dụng ưu thế của công nghệ, Ban Khuyến học gia đình lập nhóm Zalo với sự tham gia của toàn thể con, cháu, chắt. Mỗi khi có thành viên đạt thành tích mới, thông tin được chia sẻ trong nhóm để Ban Khuyến học và các thành viên kịp thời động viên, khích lệ.
Hằng năm, vào tháng 8 trước thềm năm học mới, Ban Khuyến học gia đình tổ chức gặp mặt, khen thưởng con, cháu có thành tích học tập tốt. Dù đạt kết quả cao trong các môn văn hóa hay năng khiếu, các cháu đều được biểu dương, trao thưởng. Theo bà Bái, hoạt động này được duy trì đều đặn nhằm vun đắp truyền thống tốt đẹp, tăng cường sự gắn kết giữa các thế hệ và khơi dậy tinh thần thi đua học tập.
Tháng 8/2026, nhân dịp tròn 20 năm thành lập Ban Khuyến học, gia đình đã trao thưởng cho 35 cháu ở các cấp học, với tổng số tiền gần 20 triệu đồng.
“Với chúng tôi, mỗi dịp gặp mặt vừa là dịp trao thưởng, kịp thời động viên các cháu có kết quả học tập tốt vừa giúp gắn kết tình thân giữa các thế hệ, nhắc nhở con, cháu ghi nhớ truyền thống gia đình, khơi dậy tinh thần thi đua, ý thức phấn đấu trong học tập. Đây cũng là dịp để thế hệ sau chia sẻ và nhận được sự tư vấn của các thế hệ trước trong hành trình theo đuổi tri thức”, bà Bái chia sẻ.
Quỹ Khuyến học của đại gia đình cụ Đạt được duy trì thường xuyên từ sự đóng góp của các thành viên. Hằng năm, nhiều mức thưởng được trao cho con, cháu, chắt có thành tích học tập tốt từ 300.000-400.000 đồng đối với học sinh, sinh viên; 500.000 đồng đối với người đạt trình độ thạc sĩ và 1 triệu đồng đối với tiến sĩ. Trẻ ở bậc mầm non cũng được tặng quà. Tổng số tiền quỹ đã trao thưởng cho các thành viên trong 20 năm qua đạt gần 300 triệu đồng.
Theo anh Nguyễn Việt Dũng, những dịp khen thưởng như vậy thực sự trở thành ngày hội của gia đình, là nguồn động viên lớn, thể hiện sự quan tâm kịp thời để các con, cháu, chắt tiếp tục phấn đấu với tinh thần học tập suốt đời. Bên cạnh đó, gia đình còn tổ chức những đợt khen thưởng đột xuất, các buổi liên hoan, gặp mặt để các thành viên chia sẻ, động viên nhau khi đạt thành tích trong học tập và công tác.
Những mùa quả ngọt tiếp nối
Truyền thống hiếu học được vun đắp qua nhiều thế hệ trong gia đình cụ Nguyễn Văn Đạt đã mang lại những kết quả đáng tự hào. Đến nay, đại gia đình cụ có 78 người, gồm 14 người con, 35 cháu và 29 chắt. Trong đó, có 2 Tiến sĩ, 6 Thạc sĩ, 46 Cử nhân, 1 Nhà giáo Ưu tú, 3 sĩ quan, 1 doanh nhân thành đạt; 1 người đang du học tại Hà Lan, 13 người công tác trong ngành Giáo dục và Đào tạo, 20 đảng viên. Các thành viên trong gia đình đều là những công dân gương mẫu.
Năm học 2025-2026, các cháu, chắt trong đại gia đình cụ Nguyễn Văn Đạt tiếp tục đạt nhiều thành tích mới. Có 2 cháu đỗ trung học phổ thông, 1 cháu trúng tuyển lớp tiên tiến của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, 1 cháu đỗ Trường Đại học Công nghệ Hà Nội; 1 cháu được tuyển dụng chính thức làm giáo viên tại trường trung học phổ thông, 3 cháu được khen thưởng trong các kỳ thi học sinh giỏi và 1 cháu nhận bằng tiến sĩ kinh tế.
Theo đại diện Hội Khuyến học thành phố Hải Phòng, nhiều thành viên trong gia đình cụ Đạt còn tích cực đóng góp cho phong trào khuyến học, khuyến tài tại địa phương. Đại gia đình cụ Nguyễn Văn Đạt đã được Hội Khuyến học thành phố tặng Giấy khen vì có thành tích xuất sắc trong phong trào khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2006-2025. Đầu năm 2026, Ban Khuyến học gia đình được Hội Khuyến học thành phố lựa chọn là gia đình học tập tiêu biểu.
Hành trình 20 năm xây dựng và phát triển của Ban Khuyến học gia đình cụ Nguyễn Văn Đạt là minh chứng cho giá trị của việc coi trọng sự học, dành nguồn lực nuôi dưỡng, khuyến khích và tạo điều kiện học tập cho các thế hệ. Truyền thống ấy không chỉ góp phần nâng cao tri thức mà còn bồi đắp tình cảm gia đình, tinh thần đoàn kết, tương trợ giữa các thành viên.
“Hai mươi năm không phải quá dài nhưng đã để lại dấu ấn sâu sắc với mỗi thành viên trong đại gia đình. Chúng tôi luôn ghi nhớ và biết ơn hai cụ Nguyễn Văn Đạt và Nguyễn Thị Đào, là cụ ông, cụ bà, là cha mẹ rất hiền hậu, đức độ, một lòng chăm lo cho các con, cháu trong gia đình. Qua việc duy trì xây dựng gia đình học tập, các thành viên đều hiểu biết, tiếp thu, gìn giữ, lưu truyền các giá trị văn hóa truyền thống, luôn hòa thuận, có tinh thần đoàn kết, tương trợ trong gia đình và cộng đồng, cùng góp sức xây dựng xã hội học tập, cộng đồng học tập”, bà Bái xúc động chia sẻ.
Ngọn lửa hiếu học được tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác trong những gia đình như gia đình cụ Nguyễn Văn Đạt đang góp phần làm giàu thêm truyền thống hiếu học của vùng đất Xứ Đông văn hiến. Qua đó, những giá trị tốt đẹp về tinh thần học tập thường xuyên, học tập suốt đời tiếp tục được lan tỏa, cổ vũ các gia đình và mỗi cá nhân không ngừng học tập, rèn luyện, đóng góp cho cộng đồng.
