Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, đề xuất do 4 nghị sĩ cấp cao đưa ra, theo đó bổ sung quy định vào Đạo luật AI được EU thông qua năm 2024, tạo cơ sở pháp lý để các công ty như OpenAI và Anthropic có thể bị yêu cầu chịu trách nhiệm khi công nghệ của họ gây thiệt hại, kể cả trong những tình huống không được dự liệu trước.
Nhóm nghị sĩ kêu gọi Ủy ban châu Âu xây dựng Đạo luật Trách nhiệm AI (AI Liability Act) nhằm khắc phục những khoảng trống pháp lý hiện nay, giúp người dân và doanh nghiệp có cơ sở yêu cầu bồi thường thiệt hại do các nhà cung cấp AI gây ra.
Bà Kim van Sparrentak, nghị sĩ người Hà Lan thuộc đảng Xanh, cho rằng tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ đòi hỏi EU phải sớm cập nhật khuôn khổ pháp lý. Bà nhấn mạnh: “Châu Âu cần phải đón đầu xu thế một lần nữa”. Bà Sparrentak là một trong 4 nghị sĩ dẫn dắt sáng kiến này, cùng với các nghị sĩ Axel Voss (Đức), Brando Benifei (Italy) và Michael McNamara (Ireland).
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh các sự cố tấn công mạng có sự tham gia của AI và những cảnh báo về rủi ro từ công nghệ này đang thu hút sự quan tâm trên toàn cầu. Vấn đề an toàn AI cũng được đề cập tại Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ) và cuộc họp của các bộ trưởng kỹ thuật số Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) ngày 22/9.
Khuôn khổ pháp lý hiện nay của EU chủ yếu tiếp cận AI dưới góc độ an toàn sản phẩm, yêu cầu các công ty đánh giá mô hình và ứng dụng AI theo các mức độ rủi ro. Tuy nhiên, các quy định này chưa giải quyết đầy đủ vấn đề bồi thường thiệt hại, cũng như chưa bao quát các mô hình trong giai đoạn huấn luyện và thử nghiệm. Do đó, những người ủng hộ cho rằng các quy định về trách nhiệm pháp lý có thể giúp người chịu thiệt hại do AI thuận lợi hơn trong việc yêu cầu bồi thường, đồng thời giảm chi phí theo đuổi các vụ kiện.
Động thái này cũng cho thấy EU đang xem xét lại mức độ đầy đủ của khuôn khổ pháp lý hiện hành. Trước đó, Brussels nhiều lần khẳng định Đạo luật AI có thể giải quyết các vấn đề liên quan, song việc thúc đẩy quy định mới cho thấy những quy định này có thể chưa bao quát đầy đủ các tình huống phát sinh.
Tuy nhiên, sáng kiến cũng đặt ra những vấn đề về tiến trình lập pháp, trong bối cảnh EU vừa cập nhật các quy định chung về trách nhiệm sản phẩm, dự kiến có hiệu lực từ ngày 9/12. Brussels đồng thời đang thúc đẩy đơn giản hóa các quy định công nghệ nhằm giảm gánh nặng cho doanh nghiệp. Năm 2025, Ủy ban châu Âu đã rút lại đề xuất riêng về trách nhiệm pháp lý đối với AI được đưa ra năm 2022.
