Theo đài Sputnik (Nga), tháng 3 vừa qua, Andon Labs bắt đầu thử nghiệm nhằm đánh giá liệu một tác nhân AI có thể tự chủ điều hành một doanh nghiệp hay không, đồng thời xem xét tác động của những hệ thống này đối với nền kinh tế. Trong thử nghiệm, Claude, mô hình AI do Anthropic phát triển, được giao quản lý cửa hàng Andon Market tại San Francisco.
Quyết định sa thải được đưa ra vào tháng trước. Theo Andon Labs, nhân viên này đi làm muộn 17 trong tổng số 23 ca làm việc. Tuy nhiên, Claude đã không phát hiện ra tình trạng này trong một thời gian dài, do sổ tay nhân viên mà mô hình tự xây dựng đã “biến mất” khỏi bộ nhớ làm việc vốn có dung lượng hạn chế của hệ thống, theo báo cáo.
Giám đốc điều hành Andon Labs Lukas Petersson thừa nhận rằng quyết định trên không hoàn toàn do Claude tự đưa ra. Một nhân viên của Andon Labs trước đó đã yêu cầu Claude tìm lại cuốn sổ tay mà mô hình không còn lưu giữ và phân tích tình huống. Ban đầu, Claude chỉ đề xuất gửi cảnh cáo chính thức đối với nhân viên này. Chỉ sau khi một quản lý đặt câu hỏi gợi ý về việc liệu nhân viên đó có thực sự phù hợp với công việc hay không, Claude mới quyết định sa thải.
Nhìn chung, Claude được đánh giá là một nhà quản lý khá dễ dãi. Trước đó, mô hình này từng nói với các nhân viên rằng họ không cần quá lo lắng nếu đi làm muộn.
Theo báo cáo, kết quả thử nghiệm cho thấy AI chưa chứng tỏ hiệu quả quản lý doanh nghiệp cao hơn con người. Khi bắt đầu thử nghiệm vào tháng 3, cửa hàng có 100.000 USD vốn ban đầu. Sau 5 tháng, số tiền này giảm xuống còn khoảng 61.000 USD.
Các nhà nghiên cứu cho rằng cách quản lý quá dễ dãi cùng những quyết định kinh doanh đáng ngờ của Claude có thể là nguyên nhân dẫn đến sự sụt giảm này.
Việc AI bắt đầu được thử nghiệm trong những quyết định vốn thuộc về nhà quản lý cho thấy công nghệ đang tiến từ vai trò hỗ trợ sang tham gia ngày càng sâu vào hoạt động quản trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, trường hợp trên cũng cho thấy những giới hạn của AI khi dữ liệu không đầy đủ, khả năng ghi nhớ bị hạn chế và quyết định của hệ thống vẫn chịu ảnh hưởng từ cách con người đặt vấn đề. Đây là những yếu tố cần được tính đến khi AI được ứng dụng vào các quyết định có tác động trực tiếp đến người lao động.
Tại Việt Nam, Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn là những công nghệ chiến lược cần tập trung nguồn lực để làm chủ và phát triển. Nghị quyết đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin và an ninh dữ liệu trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Với doanh nghiệp Việt Nam, điều này không chỉ đặt ra yêu cầu ứng dụng AI để nâng cao năng suất và hiệu quả quản trị, mà còn phải xây dựng năng lực kiểm soát dữ liệu, xác định rõ trách nhiệm khi AI tham gia vào quá trình ra quyết định và bảo đảm quyền lợi của người lao động. Kết luận sơ kết triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW tháng 7/2026 cũng nhấn mạnh yêu cầu đưa việc làm chủ công nghệ chiến lược thành các sản phẩm, kết quả cụ thể, đồng thời không đánh đổi an ninh, an toàn để lấy phát triển.
